Timu yetu ya taifa ya soka,Taifa Stars, imerejea hapo jana kutoka huko nchini Ivory Coast ambako ilikwenda kushiriki mashindano ya CHAN (Africa Nations Championships)ambayo ni kama kombe la Afrika ila kwa wachezaji ambao wanacheza soka ndani ya bara la Afrika pekee bila kuwashirikisha wale wanaosakata kabumbu ughaibuni.Mashindano hayo yanatarajiwa kufikia kilele jumapili ijayo huko Ivory Coast.

Taifa Stars,hawakuambulia kombe ila mashabiki wengi wa soka,ndani na nje ya Tanzania,wanakubaliana kwamba Taifa Stars hivi sasa siyo ya kubeza.Sio tena kile kichwa cha mwendawazimu alichowahi kukizungumzia Rais mstaafu,Ally Hassan Mwinyi.

Miongoni mwa wachezaji ambao Tanzania hivi sasa inajivunia ni kijana mdogo Mrisho Ngassa(pichani).Ngassa ambaye ni mtoto wa mchezaji wa zamani wa Pamba ya Mwanza,Khalfan Ngassa,alizaliwa tarehe 5 mwezi wa May mwaka 1989.Bao la ushindi alilolifunga huko nchini Ivory Coast dhidi ya wenyeji Ivory Coast limeelezewa kuwa mojawapo ya mabao bora kabisa ya mashindano hayo.

Je nini kifanyike ili kuendeleza vipaji kama cha Ngassa na wachezaji wengine wengi nchini Tanzania?Kumbuka kwamba mpaka hivi leo,Tanzania bado haijatokea kupata au kutoa mchezaji ambaye akatamba hususani katika ligi kubwa za soka ulimwenguni kama ile ya Premier ya Uingereza au Seria A ya Italy au La Liga ya Spain kama ambavyo mataifa mengine(mengi ya Afrika Magharibi) yamekuwa yakifanya.

Halafu kuna mjadala ambao mwenzetu Issa Michuzi ameuanzisha.Ni kuhusu hatma ya kocha wa Taifa Stars,Mbrazil Maximo.Swali la msingi ni;Je mkataba wa Maximo usitishwe au apewe mkataba mpya.Unaweza kusoma na kuchangia mjadala huo muhimu kwa maendeleo ya soka nchini Tanzania kwa kubonyeza hapa.

BC inafanya juhudi za kumpata Ngassa kwa mahojiano rasmi.Stay tuned.

Be Sociable, Share!

• 

KOCHA Mkuu wa timu ya soka ya Tanzania, Taifa Stars, Mbrazil Marcio Maximo(pichani), alitangaza kikosi cha wachezaji 27 watakaoshiriki fainali za Afrika kwa nyota wa ndani, zitakazopigwa nchini Ivory Coast kuanzia Februari 22.Kwa habari zaidi bonyeza hapa.

Be Sociable, Share!

• 

Mchezaji maarufu aliyewahi kuichezea Simba Sports Club, APR ya Rwanda na ambaye kwa sasa alikuwa akiichezea timu ya Azam FC Club inayoshiriki ligi ya Vodacom Boniface Pawasa (Baba Ubaya ) amejiunga na Chuo Cha Biashara (CBE) cha jijini Dar-es-salaam mwezi mmoja uliopita ili kuongeza elimu.

Akizungumza na blog ya Full Shangwe hivi karibuni,Pawasa amesema kwa sasa umri wake umeenda hivyo anahitaji kutengeneza maisha mapya na yenye malengo ya baadae na ndiyo maana ameamua kufuata nyayo za wachezaji wenzake waliopita kwa kujiendeleza kielimu.

Pawasa amesema kwa sasa anasomea mambo ya utawala wa biashara ambapo atakuwa chuoni hapo kwa mwaka mmoja akisomea cheti katika fani ya utawala wa biashara yaani Business Administration. Pawasa pia amesema akimaliza anatarajia kuendelea na elimu yake ya Diploma mpaka atakapokamata digrii yake ya kwanza hapo ndiyo ataangalia afanye nini.

Pawasa amesema kuwa pamoja na kwamba kocha wa timu yake ya Azam Santos anamuhitaji ili arejee kundini kuipigania timu yake katika mzunguko wa pili wa ligi ya Vodacom hataweza kurejea tena kwa sababu pia ana maumivu ya misuli ambayo yatamchukua muda mrefu kupona hivyo ameona asipoteze muda kusubiri apone wakati anaweza kufanya kitu kingine cha maendeleo.

Amewashukuru wachezaji wenzake kwa kumpokea chuoni hapo na anasema kwa sasa anafurahia sana maisha ya chuoni kwani rafiki zake wa karibu Ally Mayay, Aron Nyanda na Wilfred Kidilu wamempokea na wanampa sapoti ya hali ya juu na kama wao wameweza kwa nini yeye ashindwe “najua nitaweza tu na nitasoma kama nilivyojiwekea malengo yangu” anamaliza Baba Ubaya.

Pichani juu Boniface Pawasa a.k.a Baba Ubaya(kulia) akiwa na mwenyeji wake na Rais wa serikali ya wanafunzi wa Chuo cha Biashara (CBE) Bw. Ally Mayay ambaye aliwahi kuwa mchezaji wa Yanga.

Habari na picha kwa hisani ya John Bukuku anayeendesha blog ya Full Shangwe.Mtembelee.

Be Sociable, Share!

• 

Hiki ndicho kikosi cha Taifa Stars kilichopambana na Cameroon mwishoni mwa wiki hii tunayoimaliza jijini Dar-es-salaam na kutoka sare ya bila kufungana.

Waliosimama mstari wa nyuma kabisa kutoka kulia ni Dan Mruanda, Nadir Haroub, Athumani Iddi, Shaaban Nditi na Salum Swedi.

Mstari wa kati kutoka kushoto ni Nizar Khalfani, Shadrack Nsajigwa, Godfrey Bonny, Mrisho Ngassa na Amiri Maftaha.Aliyechuchumaa mbele ni Tanzania One, Ivo Mapunda.

Nini maoni yako kuhusiana na “droo” hii ya Taifa Stars na Cameroon?Unawaambia nini wachezaji wa Taifa Stars na kocha Maximo?

Photo/Mpoki Bukuku

Be Sociable, Share!

• 

Kwa wale wapenzi wa habari za michezo na burudani zikiwemo habari motomoto kuhusiana na ligi maarufu ulimwenguni kama vile Premier League, La Liga, Serie A na nyinginezo kijiji kipya kiitwacho Spoti na Starehe kimeanzishwa ili kukupa uhondo wa aina yake. Unaweza kukitembelea kwa kubonyeza hapa.Kazi kwenu.

Be Sociable, Share!

• 

Pichani ni kikosi cha kwanza cha Timu ya Soka ya Tanzania Bara, Kilimanjaro Stars ambacho jioni hii kimetupwa nje ya Mashindano ya kugombea Kombe la Challenge kwa nchi za Afrika Mashariki na Kati baada ya kufungwa magoli 2-1 na Timu ya Taifa ya Sudan. Kili Stars imetolewa katika hatua ya robo fainali katika mashindano hayo yanayoendelea katika vituo vya Dar-es-salaam na Arusha.

Majina ya wachezaji hao wa Kilimanjaro Stars ambo wote kwa pamoja ni “celebrities” wakubwa katika michezo (soka) ni kama ifuatavyo. Walio mstari wa mbele toka kushoto, Dani Mrwanda,Amir Mafta,Ali Mustafa ‘Bartez’,Uhuru Suleiman na Nizar Khalfan.

Mstari wa nyuma toka Kulia-Salum Swedi, Shaban Nditi,Michael Chuma,Erasto Nyoni,Meshack Abel na Castory Mumbara.

Safari ya soka la bongo bado inaelekea kuwa ndefu.

Picha kwa hisani ya Issa Michuzi.

Be Sociable, Share!

• 

Ingawa watanzania wengi wanaendelea kuwa washabiki wa kutupwa wa timu mbalimbali zilizoko kwenye ligi kuu ya Uingereza(Premier League), nchini Tanzania msisimko fulani kwenye medani ya soka unarejea kwa kasi.

Siku hizi “utaifa” unaanza kurudi.Ukisikia Timu ya Taifa inacheza,basi kila mtanzania husubiria matokeo kwa hamu.Wapo wanaoenda viwanjani kuiunga mkono timu ya taifa na wapo wanaoishia mitaani kule vijiweni kwenye ule ubishi wa kufa mtu.

Msisimko huo mpya ndio unaomfanya Kocha wa Timu ya Soka ya Taifa,Taifa Stars,Mbrazili Marcio Maximo Barcellos(pichani) kuwa mmojawapo kati ya watu mashuhuri nchini Tanzania hivi sasa. Maximo ambaye aliwahi kuwa mmoja wa wakufunzi wa timu ya taifa ya Brazili kwa vijana chini ya miaka 17 na pia chini ya miaka 20, aliwahi pia kufundisha timu ya Livingston Football Club ya nchini Scotland (daraja la kwanza) katika msimu wa 2003/2004. Akiwa na timu hizo za vijana za Brazili aliwahi kuwafundisha wachezaji nyota wa Brazili wanaotamba hivi sasa kama Ronaldo (AC Milan) na Ronaldinho(Barcelona). Aliwahi pia kuwa mkufunzi huko Cayman Islands.

Kuhusu wapi atalipeleka soka la bongo ni suala la kusubiri na kuona. Pamoja na hayo wapo wanaosema,dalili njema zimeanza kuonekana na hivyo wanawasihi watanzania wampe muda.Unaweza pia kuitembelea tovuti ya Shirikisho la Soka Tanzania (TFF) ili kujua mengi kuhusu soka la bongo kwa kubonyeza hapa.

Picha kwa hisani ya Mroki.

Be Sociable, Share!

• 

Hapo zamani kulikuwa na majina kama Athumani Mambosasa, Juma Pondamali,Joseph Fungo,Sahau Kambi, Iddi Pazi, Mohamed Mwameja na wengineo. Hao wote walikuwa ni walinda milango (makipa) waliojizolea sifa kemkem kutokana na umahiri wao katika kuzilinda nyavu zao zisitikiswe na timu pinzani.

Hivi sasa, huku watanzania wakiwa wamepata upya mwamko wa kupenda soka na kuunga mkono timu za nyumbani(hususani Taifa Stars), tunaye Tanzania One,Ivo Mapunda (pichani). Huyu ndiye kipa nambari moja wa timu ya taifa ya soka kwa upande wa wanaume,Taifa Stars na pia klabu maarufu na kongwe ya Yanga ya jijini Dar-es-salaam. Ameshatwaa tuzo ya Mchezaji Bora wa mwaka nchini Tanzania mara mbili. Ushauri kwa Ivo Mapunda?

Be Sociable, Share!

• 

Ni wakati huo huo ambapo kama ulikuwa huna fedha au muda wa kwenda uwanjani, hususani Uwanja wa Taifa jijini Dar-es-salaam, bado ulikuwa na nafasi ya kupata uhondo wa kinachoendelea taifa. Watangazaji wa Radio Tanzania walikuwa wanakupeleka « live » japo kimawazo tu uwanja wa taifa. Ulikuwa unapata msisimko wa kinachoendelea uwanjani kutokana na umahiri wa watangazaji wa mpira. Msisimko ulikuwa unazidi kutokana na vionjo na madoido ya watangazaji wenyewe. Kila kona ya nchi wapenzi wa soka ambao hawakuweza kufika Uwanja wa Taifa walikuwa wameketi chini, wameizunguka radio wakisikiliza mpira kwa makini kabisa.Ole wako upige kelele bila sababu.

Charles Hilary akiwa kazini

Mmojawapo kati ya watangazaji waliokuwa wakiturushia uhondo ule kiasi kwamba bila hata kutaja jina lake, kila mmoja aliweza kumtambua kwa sauti yake tu ni CHARLES MARTIN BARNABAS HILARY NKWANGA (pichani) ambaye wengi tunamjua tu kama Charles Hillary au « Mzee wa Macharanga ». Hivi karibuni tulifanya naye mahojiano motomoto kabisa. Hapa utapata historia nzuri ya maisha yake binafsi na yale ya utangazaji, mtizamo na ushauri wake kuhusu soka la Tanzania hivi sasa nk. Lakini pia utapata kujua ni kwanini mpaka hii leo bado tunamuita « Mzee wa Macharanga » ? Angepewa fursa ya kuwaalika wageni wanne kwa chakula cha jioni angewaalika kina nani ?Anakumbuka kitu gani kuhusu enzi zake za kutangaza soka Uwanja wa Taifa na mengineyo mengi.

Hivi sasa Charles Hilary anafanya kazi BBC London ambapo pamoja na shughuli zingine za utangazaji wapenzi wa ligi ya soka ya Uingereza (Premier League) na wasikilizaji wa Idhaa ya Kiswahili ya BBC London bado wanapata fursa ya kuendelea kufaidi umahiri wake katika fani ya utangazaji hususani wa soka. Unaweza pia kusikiliza Idhaa ya Kiswahili BBC mtandaoni kwa kubonyeza hapa. Mahojiano kamili haya hapa ;

BC : Ulianza lini rasmi kazi ya utangazaji? Nini kilikuvutia kuingia kwenye kazi ya utangazaji? Uliwahi kufanya kazi nyingine mbali na utangazaji?

CH : Nilianza rasmi kazi ya utangazaji mwaka 1981 ingawa nilijiunga na Radio Tanzania mwaka mmoja kabla yaani mwaka 1980.Ilibidi kwa utaratibu wa wakati ule uzoee mazingira ya kazi kwa kipindi fulani,ukiwa unapanga kadi za salamu na mambo kama hayo na baadae unasoma masomo ya utangazaji ambayo yanahusisha mambo mengi ikiwemo namna ya kutumia mikrofone,utayarishaji wa vipindi,namna na kufanya mahojiano,vipindi vya muziki na siasa ya utangazaji,si unajua tena Radio ya serikali ni lazima upigwe msasa nk.Kwa hiyo baada ya mwaka mmoja nikaanza kazi ya utangazaji rasmi hiyo ni mwaka 1981 nikiwa kijana kabisa pale Radio Tanzania,ukumbuke kuwa wakati huo radio ilikuwa ni hiyo moja tu.

Nilivutiwa na kazi ya utangazaji tangu ningali mdogo tu. Nilipokuwa shule ya sekondari wenzangu wengi walikuwa wakipenda niliwakilishe darasa letu katika debate mbalimbali kwa maelezo kuwa nilikuwa naweza kujieleza kwa ufasaha. Hiyo ikanipa changamoto ya kuweza kusimama mbele za watu na kuzungumza bila soni. Hiyo hasa ndio ilinivutia kuingia kazi ya utangazaji wa Radio.Kwa umri wangu sasa wa miaka 48 sijawahi kufanya kazi nyingine zaidi ya hii ya utangazaji wa RADIO.

BC: Unaweza kututajia sehemu mbalimbali ambazo umewahi kufanya kazi kama mtangazaji?

CH: Nimefanya kazi ya utangazaji kuanzia mwaka 1980 hadi mwaka 1993 Radio Tanzania Dar es Salaam. Mwaka 1994 nilijiunga na Radio One ikiwa ni radio ya kwanza binafsi kuanzishwa nchini Tanzania.Wakati huo nikiwa mmoja wa waanzilishi wake pamoja na kina Mikidadi Mahmoud na Julius Nyaisangah.

Mwaka 2003 niliamua kuacha kazi Radio One na kujiunga na Radio DW Idhaa ya Kiswahili ya Ujerumani ambapo nilifanya kazi mjini Koln na baadae Bonn hadi mwaka 2006 nilipokatiza mkataba wangu baada ya kupata ajira Idhaa ya Kiswahili ya BBC London,ambako nilijiunga mwaka 2006 tarehe 14 mwezi wa august na nipo hapo hadi sasa.

BC: Wengi tunafahamu kwamba ulizaliwa Zanzibar mnamo mwaka 1959. Unaweza kukumbuka mambo gani ya visiwani Zanzibar wakati wa utoto wako?

CH: Kwa bahati pamoja na kuzaliwa Zanzibar lakini sikukaa sana kwani mwaka 1968 nilikwenda Dar es Salaam na kusoma huko ambako niliingia darasa la pili katika shule ya Mchikichini,Ilala Dar-es-salaam.Kwa hiyo siifahamu zaidi Zanzibar kuliko ninavyoifahamu Dar es Salaam. Hata hivyo jambo moja ninalokumbuka wakati wa utoto wangu ni lile la mwaka 1964 siku moja baada ya mapinduzi ya Zanzibar,ambako nikiwa na umri wa miaka mitano nilikoswakoswa risasi na mtu mmoja namkumbuka akiitwa Herman kwa vile alikuwa ni rafiki wa marehemu baba yangu nilikuwa napenda kumuita Baba rafiki,yeye pamoja na mzee wangu walikuwa ni askari polisi na walikuja nyumbani kwetu kule Jang’ombe na wakiwa na bunduki zao alianza kuiangalia kama ilikuwa na risasi au la na hapo wakati akiwa anafanya hivyo marehemu mama yangu akawa anamsihi aache kuchokonyoa hiyo bunduki kwani ni hatari. Basi Baba Rafiki akawa anaendelea tu na mikakati yake huku akitoa uhakikisho kuwa ile bunduki haikuwa na risasi na ghafla ulisikika mlio mkubwa kuashiria risasi ilitoka.Mimi wakati huo nilikuwa nimekaa mkekani nakunywa chai na ile risasi ikapiga hatua chache kutoka nilipokaa,kama ingenipata basi hapana shaka ingeuvuruga mguu wangu wa shoto.Kulikuwa na shimo kubwa nyumbani kwetu kutokana na hiyo risasi.Pamoja na kuwa na umri mdogo tukio lile halinitoki mawazoni.Hofu yangu kubwa ni kuwa utaalamu wakati ule wa mtu kuingiwa na risasi sijui kama ulikuwepo wa kuweza kuitoa au pengine mguu ungekatwa sijui lakini namshukuru Mungu.

Tukio jingine ni kuondoka Zanzibar na kwenda kuishi Dar es Salaam.Nakumbuka ilikuwa tarehe 11 Machi mwaka 1968. Pamoja na kwamba wakati ule Dar kama tulivyokuwa tukiita tulikuwa tunaiona kama ulaya lakini nilihuzunika kuwaacha ndugu na hasa marafiki zangu nikiwa na umri mdogo kwenda kuanza maisha mapya ugenini.Nashukuru nilizoea haraka maisha ya Dar na sasa inaniwia vigumu kuishi Zanzibar kwa zaidi ya mwezi mmoja jinsi nilivyoizoea na kuipenda Dar.

BC: Ingawa wapo baadhi ya watanzania ambao wanaweza kusema waliufahamu muziki kutoka nchi za Latino au “macharanga” hata kabla hujautambulisha rasmi, wengi wameusikia na kujenga mapenzi na aina hiyo ya muziki kupitia kwako. Nini kilikuvutia katika aina hiyo ya muziki? Nani aliutambulisha kwako na kwanini ukauita “macharanga”?

CH: Muziki wa Latino upo kwenye damu yangu ukinikumbusha enzi za mapinduzi ya Zanzibar wakati ule Sauti ya Zanzibar ilikuwa ikizipiga sana nyimbo za Latino zikiwa katika ala tupu wakati vipindi vilipokuwa vimekatizwa kutokana na tukio la mapinduzi,basi ukawa mawazoni mwangu tangu wakati ule.Tatizo baada ya hapo sikuwahi kuzipata nyimbo zake.Nilipojiunga na Radio Tanzania nilifanya kila jitihada kuweza kuzisaka na nilipokwenda maktaba ya santuri nikazikuta na hasa za Celia Cruz na zile za Endy Montanyez. Lakini kwa bahati mbaya hakukuwa na nyimbo nyingi za aina ya Latino.Bahati nilipokuwa najiunga na Radio One na ulimwengu nao ukawa unapanuka wa miziki ya aina mbalimbali ikawa inaingia nchini kirahisi hivyo nikaamua kujikita zaidi katika miziki hii na kwa vile nilikuwa mmoja wa viongozi wa Radio ile basi sikusita kuchagiza na zinunuliwe nyimbo niyngi za Latino. Hilo lilitekelezwa na wakati wa kugawana vipindi ndio tukaamua kuanzisha kipindi cha muziki wa Mcharanga.

Charanga ni moja tu ya mitindo ya Latino ikiwemo mingine mingi kama vile Salsa,Cumbia,Chacha,Merengue nk.Kwa hiyo nilipokaa na Mikidadi Mahmoud tukaona neno Charanga linamvuto kuliko kuita majina hayo mengine,basi ndio tukaanzisha kipindi kwa jina la Muziki wa Charannga.Nashukuru ulipokelewa vizuri muziki ule na pia wapenzi wengi wa muziki ule waliokuwa kimya wakajitokeza akiwemo Brother Zenno Lukas na Brother Ghafour ama kwa jina la utani Mr.Latino na wengine wengi.

Charles Hilary (kushoto) akiwa na Mr.Mshana wa TVT hivi karibuni jijini Dar-es-salaam.

BC: Umahiri wako katika kutangaza mechi za soka ni jambo ambalo watu wengi sana wanalizungumzia pindi jina lako linapotajwa kuhusiana na soka. Unakumbuka ni mechi gani ilikuwa ya kwanza kwako kutangaza “live”? Unakumbuka ilikuwaje?

CH: Kwa upande wa soka mechi yangu ya kwanza kutangaza ilikuwa ni Uwanja wa Taifa jijini Dar es Salaa,mwaka 1982 ilikuwa mechi kati ya Yanga na Coastal Union ya Tanga,katika ligi daraja la kwanza Tanzania wakati ule kabla haijaitwa Ligi Kuu.Nilitangaza live mechi ile nikiwa na waalimu wangu Salim Mbonde na Ahmed Kipozi.Nilipelekwa kujaribiwa baada ya kufanya majaribio mengi tu yasiyo live.Kwa kujaribiwa ulikuwa unapewa dakika tano tu kutangaza na halafu unawaachia wazoefu.Basi nilipopewa dakika hizo tano nilipozimaliza nakumbuka nikawa najiandaa kumkabidhi mic Salim Mbonde lakini akawa ananiashiria niendelee tu.Huku kijasho kikiwa kinanitoka nikajitoa woga na kumaliza dakika 15 kama ilivyokuwa kawaida mnapotangaza watu wawili na nikaendelea hivyo na tangu wakati huo nikawa napangwa katika rosta ya watangazaji mpira Radio Tanzania.Hapa sina budi kuwashukuru sana Ahmed Kipozi na Sekioni Kitojo kwa jitahada zao binafsi walizokuwa wanachukua kunielekeza namna ya kutangaza vizuri zaidi mpira.Ilifika wakati mpira ukimalizika uwanja wa Taifa basi wananiambia tuelekee studio na kuanza kucheza tape ya mpira tuliotangaza na kunikosoa na kunirekebisha.Nawashukuru sana na Mungu awajaalie popote walipo.

BC: Katika kutangaza soka inasemekana wewe ndio mtu wa kwanza kutumia neno “majalo”. Neno hili lina maana gani hasa na ulilitoa wapi kwa sababu tumejaribu kulitafuta kwenye kamusi mbalimbali za Kiswahili hatulioni.

CH: Neno majalo sikumbuki kama mimi ndiye mtu wa kwanza kulitumia ila mimi nilishtukia tu tukilitumia hasa nilipokuwa natangaza mpira na Ahmed Jongo. Nadhani hapo kumbukumbu zangu zimeondoka kidogo,na nisingependa kujivika kilemba cha ukoka,ila nachoweza kusema ni kuwa nilikuwa nalitumia sana nikiwa na maana ya mipira ya cross ambayo ilikuwa ni ya hatari langoni.Kuna maneno mengi ya utangazaji wa mpira hayamo katika kamusi ya Kiswahili ni vionjo tu vinavyotoka wakati raha ya mpira inapopamba moto.Nakumbuka neno songombingo nilianza kulitumia hasa nikiwa na maana mchezaji anapojiandaa kupiga mpira basi akijichanganya miguu ndio inaitwa songombingo.

BC: Kutokana na kazi yako ya utangazaji umeshuhudia soka ya Tanzania ikipitia steji mbalimbali. Unalizingumziaje soka la Tanzania hivi sasa leo ukilinganisha na hapo zamani?

CH: Ingawa kwa muda mrefu sasa sijaziona timu za Tanzania zikicheza, kutokana na ninavyosoma kwenye magazeti ya nyumbani, soka ya sasa imeporomoka ukilinganisha ile soka ya zamani.Pamoja na kwamba vijana wa sasa wana bahati ya kupata vitu vingi tofauti na wachezaji wa zamani wameshindwa kucheza soka ya ushindani.Tukitaka Tanzania tuwe na timu nzuri ya taifa hatuna budi kuruhusu vijana wetu wadogo waende kucheza soka nje na pia kwa sasa timu ya taifa ichaguliwe kwa kuangalia vijana badala ya wachezaji waliokomaa ambao hata kufundishika inakuwa vigumu.Mwalimu wa soka wa timu ya taifa apewe uwezo wa kuzunguka kila kona ya nchi kusaka vipaji vya wachezaji vijana ili kuwa na timu nzuri ya soka.

BC : Ni tukio gani la utangazaji ambalo unalikumbuka zaidi?

CH : Tukio ninalolikumbuka katika kazi ya utangazaji ni mara ya kwanza siku nilipoanza kusoma taarifa ya habari ulikuwa mwaka 1981 lakini sikumbuki mwezi wala tarehe.Siku hiyo kwa vile kusoma taarifa ya habari wakati ule ilikuwa ni kitu cha tunu sana pale Radio Tanzania Dar es Salaam,nilijiandaa kwelikweli na radio ya nyumbani nikanunua betri mpya ili wanisikilize,nilipiga simu hata Zanzibar kwa Mzee na Mama na ndugu zangu wanisikilize ninavyosoma habari.Nikaingia studio tayari kwa taarifa ya habari ya saa saba mchana. Basi ngoma za Marehemu Mzee Nyunyusa zilipomalizika na saa kugonga zile nukta sita mtangazaji wa zamu akataja saa,ilikuwa ni saa saba kamili mchana.Ile naanza kujiandaa kusema HII NI TAARIFA YA HABARI…..umeme ukakatika.Duu nilipata hofu kubwa na haukurejea hadi saa saba na dakika ishirini.Nakumbuka wakati ule Mkuu wa Mipango Radio Tanzania alikuwa Mzee Suleiman Hegga,basi akaamuru taarifa ya habari isomwe baada ya umeme kurejea,niliisoma umeme uliporejea lakini sikuwa na mashamsham kama ambavyo ningesoma wakati ule saa saba kamili.Nakumkuka sana tukio hilo kwa kazi yangu ya utangazaji wa Radio.

BC: Unapokumbuka majina ya wachezaji wa soka wa zamani wa Tanzania ni yepi yanakujia kichwani mara moja kutokana na umahiri wao katika kusakata kabumbu?

CH: Wachezaji wa soka wa zamani Tanzania walikuwa wengi wanacheza soka safi sana lakini majina yanayonijia awali ni ya Gilbert Mahinya, Sunday Manara,Kassim Manara,Mohammed Rishard ama Adolf,Juma Pondamali,Lenny Ramadhani(marehemu),Edward Chumila(marehemu),Charles Boniface Mkwasa,Hamisi Gaga(marehemu),Julius Kalambo, Zamoyoni Mogella na marehemu Methold Mogela,Aboubakar Salum,Isihaka Hassan,Ahmed Amasha,Athumani Mambosasa(marehemu),Salhina akichezea winga Zanzibar na pia timu ya Taifa ya Muungano,Willy Mwaijibe(marehemu),Nassoro Mashoto,Rwemaho Mkama alichezea Pamba ya Mwanza huyu nasikia yupo Shinyanga siku hizi sina mawasiliano naye. Khalid Bitebo,Omari Zimbwe na Saleh Zimbwe wa Tanga hao na kulikuwa na beki mmoja wa Cosmo ya Dar akiitwa Msuba sijui yuko wapi hivi sasa.Wapo wengi sana lakini kwa ufupi hao walikuwa wakinikosha sana na usakataji wao wa kabumbu.

BC: Hivi sasa kupitia radio unayofanyia kazi , BBC, mnaweza kuwapa wasikilizaji wenu uhondo wa ligi ya soka ya Uingereza “live”. Ukiwatizama wachezaji mbalimbali kutoka Afrika wanaochezea vilabu mbalimbali vya Uingereza unadhani ni kwanini Tanzania hatuna bado wachezaji wetu katika ligi kama hiyo ya Uingereza? Kikwazo kiko wapi kwa mtizamo wako?

CH: Kikwazo kwa wachezaji wetu ni ubora wa soka ya Tanzania. Kiwango chetu kwa mujibu wa FIFA hakitufanyi tuwe kifua mbele kiasi cha wachezaji wetu kukubalika soka ya Uingereza au Ulaya kwa ujumla.Kinachotakiwa angalao tuwatoe wachezaji wetu wacheze Ulaya hata katika ligi ndogo ili watambulike.Sina uhakika ni kwa kiasi gani wachezaji wetu wameweza kutambuliwa vipi kutokana na ziara za mafunzo wa lizofanya katika nchi za Ulaya hivi karibuni. Vijana wetu wana vipaji, tatizo ni kwamba hawapati nafasi ya kucheza Ulaya badala yake wanaambulia kwenda Uarabuni ambako soka yake sio ya kutisha.

BC: Tangu uanze kazi yako ya utangazaji ni wazi kwamba umeshawahoji watu wengi. Katika watu wote uliowahi kufanya naye mahojiano yupi hutomsahau kamwe? Kwanini?

CH: Ni kweli, mahojiano nimefanya na watu wengi ila sitomsahau Waziri wa Sheria wa Kenya Martha Karua ambaye nilifanya nae mahojiano hivi karibuni tu kuhusu sheria mpya ya wahariri wa vyombo vya habari kutakiwa kutoa vyanzo vya taarifa zao huko Kenya. Kwa kweli ni mama mkakamavu kujibu maswali ya waandishi wa habari na alinitoa jasho kweli hasa nilipombana kuwa yeye mwenyewe aliwahi kuandamwa na waandishi ndio sababu wanapitisha sheria hiyo basi katika kujibu swali hilo akaniambia MIMI NIMECHANGANYIKIWA.Nilifurahi hata hivyo kupata mhojiwa mkakamavu namna ile.

BC: Maendeleo ya kitekinolojia ya mitandao ya internet yanakusaidia kwa kiasi gani katika kazi zako za utangazaji? Kwa maoni yako nini faida au hasara ya redio za mitandaoni katika nyanja nzima ya utangazaji?

CH: Maendeleo ya teknolojia kamwe hayawezi kuepukwa katika kazi hizi za utangazaji. Hii ni kwa sababu hata sasa hapa BBC na hata kule Ujerumani kila kitu unafanya kwa kutumia kompyuta ikiwemo kuhariri story yako,kutafuta contacts za kila aina nakadhalika.Faida ya Radio za mitandaoni ni kuweza kuwafikia watu kila kona ya dunia kutokana na urahisi wake na unafuu.Hasara inaweza kuwepo iwapo radio hizo zitakuwa na waendeshaji ambao hawana ujuzi na taaluma ya utangazaji na badala yake kuzitumia kwa mtazamo usiofaa ambao unaweza kuwapotosha wasikilizaji.

BC: Je kuna mtu yeyote ambaye hujawahi kufanya naye mahojiano na ambayo ungependa siku moja kupata fursa ya kufanya hivyo?

CH: Ningependa kabla ya kufikia muda wangu wa kustaafu kazi niweze kufanya mahojiano na Nelson Mandela. Ingawa kwa sasa hivi sio jambo rahisi tena kwa sababu Mzee Mandela amekwishatangaza kujiondoa katika masuala ya hadhara, kumhoji ni jambo ambalo ningependa sana.Sauti ya Mandela hata ikisalimia tu ina mvuto mkubwa achilia mbali anachokizungumza.

Charles Hilary (wa tano kutoka kulia) akiwa na wafanyakazi wenzake wa Idhaa ya Kiswahili BBC -London hivi karibuni jijini Dar-es-salaam wakati wa kusherekea miaka 50 ya idhaa hiyo.

BC: Ni watangazaji gani nchini Tanzania na nje ya Tanzania wanaokuvutia zaidi katika utangazaji wao hivi sasa?

CH: Kwa Tanzania watangazaji wanaonivutia kwanza ni Tido Mhando ambaye hivi sasa ni Mkurugenzi Mtendaji wa TvT. Kaka yetu huyu fani ya utangazaji imo ndani ya damu yake na ni mtu makini sana hasa afanyapo mahojiano. Wengine ni pamoja na Julius Nyaisangah wa Radio One hasa kwa usomaji wa taarifa ya habari anasoma kitu unakielewa na kwa upole sana.Mwingine ni Maulid Kitenge wa Radio One ambaye mahojiano yake ya uchokozi kwa viongozi wa michezo yanasisimua. Huyu bado ana muda mrefu wa kuendelea na fani hii kama atazidi kujibidiisha.

Kwa nje ni mwenzangu hapa BBC Ali Saleh ambaye ingawa mwenyewe husema hapendi kujisikiliza sauti yake, ni mtangazaji mzuri sana anayeifahamu sana kazi yake na kisima kizuri cha kuchota hekima ya kazi hii kwa vijana wanaochipukia katika kazi hii hivi sasa.Labda niseme pia kwa nyumbani Tanzania zamani aliyekuwa ananivutia katika kazi ya utangazaji ni Mzee Suleiman Hegga,ambaye sasa amekwishastaafu. Bado nashangaa kwa nini hajishughulishi kutoa utaalamu wake kwa vijana wa siku hizi wanaopenda fani ya utangazaji.

BC: Endapo ingetokea ukapewa fursa ya kuwaalika wageni wanne duniani kwa ajili ya chakula cha jioni (dinner) ungewaalika kina nani? Kwanini?

CH: Kwanza ningependa kumualika Che Guevara, mwanamapinduzi mzaliwa wa Argentina aliyeshiriki katika harakati za ukombozi katika nchi mbalimbali zikiwemo pia za Afrika. Marehemu Mama yangu Mzazi kwa vile hakuna kama mama na nilimpenda sana mama yangu(RIP).Hayati Bob Marley mwanamuziki wa zamani wa Reggae ambaye tungo zake zilikuwa zinahisia kali kwa dunia. Mwisho ni Arsene Wenger kocha wa timu ya soka ya Arsenal,huyu namuona ni profesa wa soka kwa sasa duniani kutokana na mbinu zake za ufundishaji.

BC: Asante sana Charles kwa mahojiano haya. Tunakutakia kila la kheri katika kazi zako.

CH: Asanteni BongoCelebrity.

Tulipompa Charles Hillary Nkwanga nafasi ya kuchagua wimbo ambao angependa uambatane na mahojiano haya hakusita kuuchagua wimbo uitwao Mario uliokarabatiwa na AFRICANDO kwa kushirikiana na Marehemu Madilu System ambaye originally ulikuwa ni wimbo wake alioutoa kwa mara ya kwanza mwaka 1986. Unapatikana katika albamu ya AFRICANDO iitwayo Ketukuba. Usikilize hapa chini na utaelewa kwanini anaitwa “Mzee wa Macharanga”.

Picha zote kwa hisani ya Issa Michuzi.

Be Sociable, Share!

• 

Lawrence Mwalusako ni wa sita kutoka kushoto waliosimama.

Waliosimama kutoka kushoto: Marehemu Daktari wa timu Peter Manyika,Meneja John Manongi,Abeid Mziba “Tekero”,Athumani China,Yusuf Ismail Bana,Lawrence Mwalusako,Said Mrisho,Edgar Fongo,Isihaka Hasan,Golikipa Joseph Fungo,Kocha Mwinda Ramadhan.

Waliochuchumaa kutoka kushoto: Marehemu Lucias Mwanga,Rashid Idd Chama,Moshi Majungu,Allan Shomari,Ali Mchumila,Freddy Ferix Minziro,Abubakar Salum “Sure Boy”

Picha hii ilipigwa Mwaka 1987 uwanja wa taifa wakati wa mechi ya premier kati ya Yanga na Maji Maji.

Safari ya Mwalusako katika medani ya soka inaanzia kule Kyela mkoani Mbeya alipozaliwa mnamo mwaka 1960.Tulipofanya naye mahojiano hivi karibuni,Mwalusako ameongelea mambo mengi yakiwemo mtazamo wake wa soka la bongo hivi sasa,washambuliaji aliokuwa anawaheshimu,ushauri kwa wanasoka chipukizi nk.Pia anagusia jinsi “juju” ilivyo katika timu kubwa na pengine hata zile ndogo. Fuatana nasi katika mahojiano haya ambayo hata yeye mwenyewe anakiri,hajawahi kufanya na chombo chochote cha habari duniani akiwa kama mchezaji na hata baada ya kustaafu. Hivi sasa yeye ni Corporate Affairs Manager wa kampuni ya Sumaia Group Tanzania.Anaishi Dar-es-salaam.

BC: Unaweza kukumbuka wakati ulipokuwa mdogo ni nani alikuvutia katika mchezo wa soka? Kulikuwa na mtu yeyote maalumu ambaye ulimuona kama role model wako katika soka?

LM: Mimi nimekuwa mpenzi wa timu ya Yanga tangu mdogo. Hivyo basi nilikuwa navutiwa sana na wachezaji wote wa Yanga hasa Maulid Dilunga na Sunday Manara. Kwa upande wa timu ya Simba, nilikuwa navutiwa sana na uchezaji wa Haidari Abeid na marehemu Willy Mwaijibe. Willy Mwaijibe alikuwa ni home boy wangu na akija likizo nyumbani nilikuwa nabahatika kuwa naye kwani tulikuwa tunatoka kitongoji kimoja. Willy alikuwa ni role model kwangu kwani alikuwa anatoa demonstration ya uchezaji mpira katika kiwango cha kimataifa. Alinifanya niupende mpira sana kwa sababu wakati huo yeye alikuwa anasoma secondary school huku akichezea Simba Sports club. Ila hakuweza kunishawishi nibadilike kuwa mpenzi wa timu ya Simba.

BC: Je wazazi wako waliyachukulia vipi mapenzi yako ya kucheza soka?

LM: Wazazi wangu walipenda sana niwe na soma hasa mama yangu.Alikuwa ananikataza kucheza mpira wakati niko shule ya msingi. Hata hivyo kwa sababu alijua kuwa nafanya vizuri shuleni aliniruhusu kucheza chandimu baada ya masomo hapo kijijini kwetu. Sikuweza kuchezea timu ya shule ya wakati nasoma primary school kwa sababu nilikuwa mdogo sana pamoja na kwamba wengi walitabiria kuwa nitakuwa mchezaji mzuri wa mpira wa miguu nikikua.

BC: Mbali na soka uliwahi kucheza aina zingine za michezo? Kama ndio ikawaje basi ubobee zaidi kwenye soka?

LM : Soka ni mchezo unaopendwa sana hapa duniani. Hata vijijini utaona vijana wengi wanajishughulisha na mchezo wa mpira wa miguu kuliko michezo mingine yoyote. Katika ujana wangu nilibahatika kuupenda mpira kwa sababu kaka zangu wengi wa kijijini walikuwa wanacheza mpira katika kiwango kikubwa sana. Kuna baadhi ya wachezaji wengine wa kijijini walifanikiwa kuchezea timu kubwa kama vile Marehemu Yusufu Ambewne (CDA) na Marehemu Awidson Mwafongo (Maji Maji) ukiachia mbali mrehemu Willy Mwaijibe. Mpira wa miguu huwakutanisha watu pamoja na hujenga mahusiano mazuri miongoni mwa wachezaji.

Lawrence Mwalusako alivyo hivi sasa.

BC : Mchezo wa soka katika bara la Afrika ikiwemo Tanzania huwa imetawaliwa sana na imani za kishirikina.Unaweza kutuambia kidogo ni kwanini na ilikuwaje enzi zako ulipokuwa unachezea vilabu vikubwa kama Pan Afrika na Yanga?Kuna tukio lolote la “juju” unalolikumbuka?

LM : Katika nchi nyingi zinazoendea hapa duniani utaona kuwa watu wake wanatawaliwa na imani za kishirikina tangu enzi na enzi. Sio tu kwenye maswala ya michezo, ni katika masuala yote ya kijamii. Hizo imani zimejengeka ndani ya mioyo ya kila jamii. Hata kwenye michezo, watu wamejenga imani za kishirikina. Timu nyingi za Tanzania huwa zinaamini kuwa pamoja na kuwa na wachezaji wazuri, ushindi wa timu hauwezi kupatikana bila juju kuwepo.Pan Africa na Yanga ni timu ambazo nimezichezea na ni timu ambazo zina imani na juju kuwa ni mojawapo ya nguzo ya ushindi. Kwa sababu mchezaji ni mwajiriwa katika timu hizo analazimika kufuata kanuni na taratibu za uendeshaji mpira kwenye klabu. Hata hivyo kitu cha msingi katika kuleta ushindi kwenye timu ni kuwa na wachezaji wazuri wenye kufuata maadili ya mchezo wa mpira wa miguu na kufanya mazoezi ya nguvu. Sijawahi kuona viongozi wa timu hizi wakiwaamuru wachezaji kukaa bila kufanya mazoezi ya nguvu huku wakitegemea juju kupata ushindi. Mechi kati ya Yanga na Simba hutawaliwa sana na imani za ushirikina kiasi cha watu kushinda makaburini na kusoma dua siku nzima kabla ya mechi. Kuna kipindi hata wachezaji hawapati nafasi ya kulala usingizi kwani usiku kucha mnaamshwa na kila aina ya watu wakidai tunakuja kusoma dua.

BC : Kabla ya kuingia uwanjani katika mechi kubwa kwa mfano kati ya Simba na Yanga ulikuwa unajiandaa vipi kisaikolojia huku ukijua fika jinsi mashabiki wa timu yako wanavyoutamani ushindi?

LM : Kwa kweli unavyozungumzia upenzi wa mpira Tanzania ni katika mechi ya Simba na Yanga. Wachezaji wa timu zote mbili huwa wanakuwa kwenye tension ya hali ya juu kiasi cha kushindwa hata kula kabla ya mechi. Kwa upande wangu kwenye mechi kama hiyo nilikuwa namuomba mungu ili niweze kucheza vizuri na kisaikolojia nilikuwa najiweka sawa kwani nilikuwa najiandaa wiki moja kuanzia mazoezini mpaka siku ya mechi. Ni mechi ambazo zilikuwa zinanifanya nionekane mchezaji mzuri kwani nilikuwa nacheza ili niwape wanachama na wapenzi wa Yanga kile kitu walichokuwa wanatarajia yaani ushindi. Unapokuwa mchezaji mzuri wa timu hizi mbili unapata marafiki wengi wapenda mpira bila kujali itikadi zao za Simba na Yanga. Nimebahatika kuwa na marafiki wengi na mpaka sasa wananikumbuka kuwa nilikuwa mchezaji mzuri wa kiwango cha kimataifa. Mimi mwenyewe sikuwa sijielewi kama mchezaji mzuri ila tu kwa sifa wanazonipa sasa hivi baada ya kuacha kucheza mprira.

LM :Ni tukio gani kubwa katika maisha yako ya uanasoka au unamichezo ambalo hutokaa ulisahau kamwe?

Tukio ninalolikumbuka katika maisha yangu ya uanamichezo ni wakati wa mashindano ya klabu bingwa ya Afrika Mashariki na Kati. Mpambano wa fainali kati ya Yanga na EL Merek ya Sudani mwaka 1986. Mechi hiyo tulifungwa kwa mikwaju ya penati. Mchezo ulichezwa dakika 130 na matokeo ya uwanjani yalikuwa sale ya mbili kwa mbili. Hiyo mechi naikumbuka kwani mpaka dakika 86 tulikuwa tumefungwa magoli mawili na washabiki wa soka walikuwa wamekata tamaa wakielekea kutoka nje ya uwanja huku wakisema Yanga wamefungwa.Mimi niliongea na golikipa wetu Joseph Fungo kuwa sasa muda umeishaisha nianzie mpira kwangu nijaribu kupita ili niongeze mashambulizi. Joseph alinisikia na nikaongea na Abubakar Salum na Abeid Mziba kuwa wawe tayari kupata krosi kutoka kwangu. Bahati nilivyoanza kuoverlap nikapiga krosi na Abubakari kafunga goli la kwanza. Zikiwa zimebaki sekunde nikaoverlap tena na wakati naenda golini kufunga mwenyewe beki wa El merek akanichezea rafu karibu kabisa na goli. Athumani Chama alipiga mpira ambao ulitua kwenye kichwa cha Abubakari na kufunga goli la kusawazisha na kuwa draw. Washabiki waliokuwa wametoka ikabidi waanze kupanda mabasi ya kurudi kiwanjani kushuhudia dakika 30 za nyongeza . Mshindi aliamuliwa kwa kupigiana matuta. Yanga tulipata penati 3 na El merek wakifunga penati 4 na kuwa mabingwa. Hii mechi ilinipandisha chati sana na mpaka sasa hivi watu wanikumbuka kwa jinsi nilivyojituma na kusababisha kurudisha magoli kwa muda wa dakika 4 tu.

BC :Kumekuwepo na dhana kwamba mpira wa Tanzania ni kama kupoteza muda tu.Wanaosema hivyo wanadai hakuna mafanikio makubwa yanayotokana na uanasoka nchini Tanzania.Unasemaje kuhusu dhana hiyo? Kwa maoni yako binafsi, ni kweli au uongo?

LM : Hiyo ni dhana potofu.Unajua bwana Jeff, watanzania wengi wanapenda sana mtelemko. Nikimaanisha kuwa wanataka ushindi wa timu zetu bila kujua kuwa mpira wa kisasa lazima uwekeze na bila kuwekeza usitegemee kupata mafanikio. Kila shughuli afanyayo binadamu inahitaji uwe na malengo. Ukishapanga malengo yako ndipo unaweza kujiuliza je hayo malengo nitayafikia vipi. Kwenye maendeleo ya mpira wa kitanzania tunakuwa tunakosa malengo hata kama tuna malengo hatujui jinsi gani au njia zipi zitumike kufikia malengo. Viongozi wengi wanaingia madarakani wakiwa na malengo yao binafsi bila kujali malengo ya klabu. Mimi nasema kuwa watanzania tukidhamiria kuinua kiwango cha soka tunaweza kwani tuna vijana wengi wenye vipaji vya kucheza mpira lakini kwa sababu hatuna mikakati endelevu ya kuinua kiwango cha mpira wa miguu ndio maana watu wanasema mpira wa Tanzania ni upotezaji muda tu. Lakini kwa serikali ya awamu ya nne inayoongozwa na mheshimiwa Rais Jakaya Mrisho Kikwete, imeonyesha mategemeo mazuri ya kujaribu kuinua kiwango cha mpira Tanzania. Mimi binafsi napenda kumpongeza Raisi wetu na serikali yake kwa moyo na mapenzi yao ya kuendeleza soka letu. Mimi nina uhakika baada ya kumalizika awamu hii ya nne tutakuwa tumepiga hatua kubwa kwenye medani ya soka barani Afrika na duniani kote. Vijana wengi miaka ya nyuma walikatishwa tamaa na migogoro kwenye michezo hasa kwenye ngazi ya kitaifa ya uongozi wa soka. Hata serikali ikabidi isijishughulishe kutoa msukumo wa kuendeleza soka nchini. Na napenda kutoa pongeza kwa viongozi wetu wa TFF wakiongozwa na Raisi Leodgar Tenga Chilla kwa uongozi wao thabiti wa kuendeleza soka nchini.

BC : Mchezo wa soka nchini Tanzania siku hizi umepoteza msisimko uliokuwapo siku za nyuma. Ushabiki wa kufa mtu baina ya Yanga na Simba kwa mfano siku hizi ni kama haupo. Unadhani nini kimesababisha kupotea kwa ule msisimko na nini kifanyike ili turejee kule tulikotoka?

LM : Ushabiki wa zamani kweli umepotea na mimi nakubaliana kabisa. Kwa mtazamo wangu kuna sababu kuu tatu.

- Migogoro ndani ya klabu hizi umesababisha wapenzi wengi wakate tamaa kwani maandalizi ya timu yanakuwa hafifu na hata kama yapo utaona kundi moja halitaki timu ishinde eti inaongozwa na wapinzani. Zamani wanachama wote wakati wa maandalizi ya mechi walikuwa kitu kimoja na dhamira yao ni kushinda.

- Mpira wa Tanzania umegeuka kuwa biashara. Kuna watu ambao wanakuwa na hela zao na kutoa hongo kwa wachezaji ili timu yake ishinde abaki madarakani. Wachezaji nao sio rahisi kuziacha pesa ambazo anajua hawezi kuzipata hata timu yake ikishinda hivyo matokeo yake wachezaji waliopewa pesa hucheza chini ya kiwango na kuashiria timu ifungwe. Wanachama huwa wanakuwa wepesi kubaini kasoro hizo na kuanza kukata tamaa.

-Kiwango cha wachezaji nacho kupungua ni moja ya sababu ya kutokuwa na ushabiki wa watani wa jadi. Zamani mechi ya Simba na Yanga ilikuwa ni gumzo la wiki nzima kwa kuweza kutambiana magoli na umahiri wa wachezaji wao. Wanachama walikuwa wanaona faraja sana kuwaongelea wachezaji wao mahiri kwenye vigenge vya starehe kama vile bar na kwenye migahawa ya vinywaji mbalimbali. Na wachezaji tulikuwa tunajituma ili uweze kupata washabiki wengi watakao kupenda kwa sababu ya uchezaji mzuri.

BC :Katika siku za karibuni mashabiki wa soka nchini Tanzania wamehamishia ushabiki wao katika ligi kuu ya soka ya nchini Uingereza. Majina ya vilabu kama Manchester,Liverpool,Chelsea,Arsenal nk ndio yanasikika zaidi. Je unadhani hili linachangia kwa njia moja au nyingine kwa timu zetu ikiwemo ile ya Taifa ,kudorora katika michezo ya kimataifa kwa kukosa support ya mashabiki wa nyumbani?

LM: Hapana. Ushabiki wa timu za nyumbani una raha yake na ushabiki wa timu za nje una raha yake pia. Nafikiri sababu nilizokutajia hapo juu ndio chanzo kikuu cha kupunguza ushabiki nyumbani. Kwa sababu ya uchezaji mbovu wa wachezaji wetu, watu wanakata tamaa na kutupia macho timu za nje. Wachezaji wetu wa siku hizi wanashidwa kutambua matakwa na matarajio ya wapeda soka nchini.

BC: Enzi zenu wachezaji mlikuwa mnacheza soka kwa mapenzi zaidi kuliko biashara au kwa hela kama ilivyo siku hizi.Je unadhani mabadiliko haya ni jambo jema au baya?Kwanini?

LM: Dunia sasa hivi inabadilika kwa kasi kubwa, hivyo basi hata watu inabidi tubadilike ili twende na wakati. Kama nilivyo kwambia kuwa mpira wa siku hizi ni biashara. Mabadiliko haya lazima yawepo kwa sababu kama binadamu hubadiliki utakuwa una “miss future”.Sisi zamani tulikuwa tunacheza mpira huku tukifanya kazi serikalini au katika mashirika ya umma. Sasa hivi vijana wanaocheza mpira ili waweze kujenga maisha yao kwa kipato wapatacho. Ni wakati mzuri kwa viongozi kutambua kuwa mpira wa mapenzi umekwisha hivi sasa unaweza ukaamua kusajili wachezaji wengi wa timu yoyote bila kujali itikadi mradi unao uwezo wa kipesa. Zamani usajili wa Simba na Yanga ulikuwa unamchunguza mchezaji kama ana asili ya itikadi ya timu.

BC:Maisha mara kwa mara huwa na nyakati za majuto kutokana na maamuzi mabaya ambayo tunayafanya kama binadamu. Kama mchezaji, unapokuwa uwanjani, ,maamuzi makini ni jambo muhimu sana.Je unakumbuka uamuzi wowote mbaya uliowahi kuufanya ambao ulipelekea timu yako kushindwa? Ilikuwaje?

LM: Mimi wakati wa uchezaji wangu nilikuwa najitahidi sana kufuata maadili ya uchezaji kama vile kufanya mazoezi ya nguvu na kuwa na nidhamu ya kimpira. Na ndio maana nilibahatika kupendwa na wachezaji wengi na wapenda soka Tanzania na kubahatika kuchaguliwa kuwa mwanasoka bora 1987. Kufungwa kwa timu yangu ilikuwa ni moja ya matokeo ya michezo kwa ujumla. Ila mimi mwenyewe sipendi kufungwa hata kwenye mazoezi ya kawaida kwani huwa mara nyingi nakuwa na imani wa ushindi muda wote.

BC: Kwa miaka yote uliyocheza soka umefundishwa na makocha mbalimbali.Ni kocha gani unayemkumbuka zaidi?Kwanini?

LM: Nimechezea timu nyingi na nimefundishwa na makocha wengi. Kocha ninayemkumbuka sana ni Kilambo mchezajiwa zamani wa Yanga na Pan Africa. Wakati najiunga na Pan kutoka Waziri Mkuu, Kilambo ndiye alikuwa ni kocha wetu.Namkumbuka kwa sababu ndiye alikuwa ananipa moyo wa kufanya mazoezi ya nguvu na kuniambia kuwa wewe utakuwa mchezaji nzuri sana kwani unasifa zote za uchezaji mzuri wa mpira wa miguu. Wakati huo PAN Africa ilikuwa na mabeki wazuri sana kama vile Carlos Mwinyinkuu, Mohamed Mkweche, Kassim Matitu, Rashid idd Chama, Adolf Rishard,John Faya,Jafari Abdulhaman, Jella Mtagwa (alikuwa ameumia goti) na Sir Leodgar Tenga( Alikuwa anasoma UDSM Masters of Business Administration hiyo muda miwingi alikuwa masomoni na yeye alipata matatizo ya goti).Ilikuwa ni vigumu mchezaji kutoka mikoani na huna jina kupata namba timu ya Pan Africa. Lakini mimi kwa umahiri wangu niliweza kupata namba ya kudumu na kuwa mchezaji tegemeo. Kocha mwingine ninayemkumbuka ni Mheshimiwa Joel Bendera ambaye wakati huo alikuwa ni kocha wa timu ya taifa(Taifa Stars). Ni kocha ninayemkumbuka kwa sababu alivyoniita kuwa mmoja wa wachezaji wa timu ya taifa aliniambia kuwa wewe ni mchezaji mzuri sana kinachotakiwa ni bidii ya mazoezi na nidhamu ukiwa mpirani na nje ya mpira. Alibahatika kunifundisha hata kwenye timu ya Yanga wakati tukikabiliwa na mechi za kimataifa na kwa kweli Mheshimiwa Bendera alikuwa anapenda sana uchezaji wangu. Alidiriki kunitolea mfano kwa wachezaji wa timu ya taifa tuwapo mazoezini kuwa mimi ni role model nzuri ya kuigwa na wachezaji wengine kitu ambacho ni nadra kwa kocha kukisema kwa wachezaji.

BC: Unatoa ushauri gani kwa vijana wanaochipukia hivi sasa katika ulimwengu wa soka?

LM: Mimi ushauri wangu kwa vijana chipukuzi katika ulimwengu wa soka ni kuwa na nidhamu na kupenda kufanya mazoezi ya nguvu ili wawe ni wachezaji wa kimataifa. Wasifikirie kuchezea Yanga na Simba tu.

BC:Tatizo moja ambalo wachezaji wengi wa Tanzania wamekuwa wakisakamwa nalo ni ukosefu wa elimu kiasi kwamba watu wengine wanadai ndio maana wanakuwa wagumu kufundishika(coached).Wewe umekuwa mchezaji na pia msomi mahiri.Nini siri yako na unatoa ushauri gani kwa wachezaji wa leo?

LM: Mchezo wa mpira ni kipaji anachozaliwa nacho mtu. Anaweza akawa hajasoma lakini akawa ni mchezaji mzuri wa mpira wa miguu. Elimu inasaidia kuwa na nidhamu ambayo ni moja ya kigezo cha kuwa mchezaji mzuri.Kama unakuwa na timu yenye wasomi wengi kuna uwezekano mkubwa kuwa na mjumuiko wa kuwa na wachezaji wazuri na timu nzuri ya ushindani. Ukiwa na timu ya wachezaji wengi wasiosoma kuna uwezekano mkubwa wa kuwa na timu isiyo ya ushindi. Pamoja na kwamba mpira ni kipaji lakini kwenye ufundishaji wa timu mara nyingi makocha wanatumia sana “scientific approach” na mpira duniani kote unafundishwa kisayansi. Mara nyingi mtu msomi anatoa maamuzi ambayo yananufaisha jamii na kujenga umoja. Mtu asiyesoma maamuzi yake ni ya majaribio sio maamuzi ya uhakika. Mimi ushauri wangu nasisitiza kuwa na wachezaji wenye elimu nzuri ili wawe mfano nzuri katika maamuzi yao kwa wachezaji wachache wasiokuwa na elimu.

BC: Kwa ujumla nini mtazamo wako wa soka la Tanzania hivi sasa?

LM: Kwa sasa hivi ni jukumu la wachezaji na viongozi wa mpira wa mguu kutambua mahitaji na mategemeo ya watanzania wote wapenda mpira. Serikali imeonyesha nia yake ya kukuza kiwango cha mpira Tanzania. Makampuni binafsi yameonyesha nia ya kukuza kiwango cha mpira Tanzania. Sasa tunawaachia viongozi na wachezaji ili watimize matakwa ya watanzania. Watanzania wametambua tulikotoka kimpira na wanaelewa wapi tunakotaka kufika. Mikakati mingi inafanyika kwa kusaidiana na serikali ni jinsi gani tunaweza tukafika tunakotaka kwenda.

BC: Tukizingatia kwamba ulikuwa unachezea zaidi nafasi ya ulinzi tungependa kukuuliza swali lifuatalo;je kuna mshambuliaji yeyote nchini Tanzania aliyekuwa anakusumbua kila mkutanapo?

LM: Kipindi changu cha uchezaji kulikuwa na wachezaji washambuliaji wengi wenye vipaji kama vile Zamoyoni Mogella, Peter Tino, Madaraka Selemani, Juma Mgunda, Prof. Angello Madundo, Kitwana Selemani, Marehemu Edward Chumila na Celestine “Sikinde” Mbunga,Abdallar Buruhani, Abeid Mziba, Edgar Fongo, Makumbi Juma, Malota Soma, Said Mrisho, Said Mwamba, Omari Hussein na wengine wengi tu. Wachezaji wote hao juu ilikuwa moto wa kuotea mbali. Lakini siku hizi mabeki wengi hawana kazi ya ziada kwa sababu Tanzania sasa hivi hatuna washambuliaji wenye uwezo kama hawa.

BC: Ni mchezaji gani duniani, anayechezea klabu yoyote ile hivi sasa anayekuvutia zaidi? Kwanini?

LM: Mchezaji anayenivutia duniani ni Kaka wa AC Milani na timu ya taifa ya Brazil. Ni mchezaji mwenye kipaji cha pekee na huweza kubadilisha speed ya mchezo na ana pasi za uhakika.Pia ana uwezo binafsi wa kuisaidia timu kupata ushindi.

BC: Je hivi sasa unajishirikisha kwa njia yoyote ile na mchezo wa soka?

LM: Mimi mpira uko kwenye damu huwa mara nyingi najumuika na wachezaji wenzangu wa zamani kufanya mazoezi ya veteran players( Wachezaji waliostafu kucheza mpira wa ligi).

BC: Ni kitu gani ambacho unaki-miss zaidi ukikumbuka maisha yako dimbani?

LM: Sasa hivi nasikitika kwamba serikali imejikita kusaidia kukuza mpira wa miguu lakini kiwango cha wachezaji wa sasa sio kizuri kama enzi zetu wakati tunacheza mpira wa hiari ya moyo. Siku za hivi karibuni watanzania wamepata muamko mzuri sana wa kupenda soka. Kila nikienda kuangalia mpira huwa nawakumbuka wachezaji wenzangu niliokuwa nacheza nao na uwezo wao nikilinganisha na uwezo wa wachezaji wa sasa hivi. Nakuwa na kumbukumbu ya kukosa ufundi wa kimpira ambao ulikuwepo enzi hizo.

BC: Umeshaoa? Kama ndio una watoto? Wangapi? Kuna ambao wanafuata nyayo zako za kusakata kabumbu?

LM: Nimeoa na nina watoto watatu, wawili wa kiume na mmoja wa kike. Wakiume wanapenda sana mpira na wanacheza vizuri lakini huwa nawasisitizia kusoma sana kuliko kucheza mpira.

BC: Asante sana kwa mahojiano haya. Kila la kheri katika kazi zako.

LM: Asanteni pia.

Be Sociable, Share!

•