Jina la Madaraka Nyerere(pichani) sio geni miongoni mwa watanzania.Ukiachilia mbali ukweli kwamba yeye ni mtoto wa sita wa Hayati Baba wa Taifa, Mwalimu Julius Kambarage Nyerere (kitu ambacho bila shaka kinampa automatic celebrity status), yeye pia ni mwandishi,mfanyabiashara na mtu ambaye huwa hasiti kuelezea hisia zake kuhusu mambo mbalimbali iwe ni katika nyanja za kisiasa,kijamii na hata kiuchumi kila mara fursa ya kufanya hivyo inapojitokeza.

Mwaka jana mwezi wa nne(April) yeye na Jaffar Amin(mtoto wa Iddi Amin-Rais wa zamani wa Uganda) waliingia katika vitabu vya kumbukumbu vya wapenda amani duniani walipokutana kwa mara ya kwanza ikiwa ni ishara ya amani na usuluhisho barani Afrika na kwingineko.

Hivi karibuni nilipata nafasi ya kuzungumza naye kuhusu mambo kadhaa yakiwemo ya kifamilia na pia kupata maoni yake kuhusu mambo mbalimbali.Je,ni kwanini mpaka leo hii hajajiingiza katika masuala ya siasa au uongozi?Anamuelezeaje Hayati Baba wa Taifa kama baba yake na kama kiongozi?Ana ushauri gani kwa wapiga kura katika mwaka huu wa uchaguzi? Ana mtizamo gani kuhusu viongozi mbalimbali ambao hupenda kumuenzi Baba wa Taifa kwa maneno huku vitendo vyao vikiwa tofauti kabisa? Unataka kujua kwanini alipewa jina la “Madaraka”? Ana ushauri gani kwa vijana kuhusu suala zima la kujiletea maendeleo? Fuatana nasi katika mahojiano yafuatayo;

BC: Madaraka,asante sana kwa kukubali kufanya nami mahojiano haya. Kwa faida ya wale ambao hawawajui watoto wa Hayati Baba wa Taifa,Mwalimu Nyerere,nyumbani kwenu mmezaliwa watoto wangapi na wewe ulizaliwa lini,ukasomea wapi na kukulia wapi?

MADARAKA NYERERE: Tuko watoto nane. Mimi wa sita. Nimesoma shule

zifuatazo:

-Shule za msingi: Bunge, Forodhani, Arusha School, Isike (Tabora), Tarime.

-Sekondari: Mzizima, na Tambaza (Dar)

-Post-secondary: Shinyanga Commercial Institute

-Vyuo: Finafrica College (Milan, Italy); Algonquin College (Ottawa, Canada)

BC: Turudishe kidogo wakati wa utoto wako.Ni kitu au tukio gani unalolikumbuka zaidi kuhusu utoto wako?Na ulikuwa na ndoto za kufanya kazi gani utakapokua?

MADARAKA NYERERE: Sina tukio lolote kubwa ninalokumbuka la utotoni. Nahisi baada ya kuanza masomo ya biashara kuanzia kidato cha tatu, tayari nilianza kuwa na mawazo ya kuwa mfanyabiashara. Kabla ya hapo, sikumbuki kama nilikuwa na ndoto za kufanya kazi nyingine.

BC: Uliwahi kuelezwa kwanini ulipozaliwa ulipewa jina la Madaraka?Ilikuwaje kukua kama mtoto wa Rais au katika mazingira ya Ikulu na mambo kama hayo?

MADARAKA NYERERE: Nilipewa jina hilo kwa sababu nilizaliwa kabla ya Uhuru, 1960, wakati mamlaka ya utawala yalianza kukabidhiwa kwa wazalendo kwa ajili ya kujiandaa kwa Uhuru. Wakati huo iliundwa Serikali ya Madaraka, na ndiyo nikapewa hilo jina.

Tuliishi iliyopo Ikulu ya sasa kwa muda wa miaka michache baada ya Uhuru, lakini kwenye miaka ya katikati ya sitini, tulihamia Msasani. Mazingira ya kuishi Ikulu na Msasani hayakuwa na utofauti sana na jamii tuliyokuwa tunaiona kila siku tukienda shule, au tuliyotembela nje ya mazingira ya nyumbani, zaidi ya kwamba yalikuwa ni makazi ya rais na yalilindwa na askari.

Lakini hao walikuwa ni walinzi wa rais, na sisi hatukuwa na walinzi wowote. Lakini naamini hili ndiyo hali ilivyo hata mpaka sasa hivi kwa familia ya Rais, kuacha mke wa Rais.

BC: Pamoja na masuala ya uandishi,unajishughulisha na kazi zipi zingine?Je,na wewe ni mkulima kama alivyokuwa Hayati Baba wa Taifa?

MADARAKA NYERERE: Shughuli kubwa ninayofanya sasa hivi ni kuweka jitihada katika kutangaza Kijiji cha Butiama kama eneo la kumbukumbu inayomhusu Mwalimu Nyerere kwa kuwa ni sehemu aliyozaliwa, na ni sehemu ambayo amezikwa. Ninafanya jitihada pia ya kukusanya kumbukumbu zinazomhusu yeye. Najihusisha pia na kuendeleza utalii wa utamaduni katika kanda ya Ziwa, kwa mikoa ya Kagera, Mwanza, na Mara.

Aidha, kila mwaka (tangu 2008), hupanda Mlima Kilimanjaro kuchangisha pesa za hisani kusaidia masuala mbali mbali.

BC: Wewe ni mtu unayefuatilia kwa karibu masuala ya mila na desturi.Nimekusoma mara kwa mara ukielezea habari mbalimbali za kimila na kitamaduni hususani za kabila lenu la Wazanaki.Sasa kwa upande mwingine,vijana wengi wa siku hizi hawataki sana kusikia au kuzingatia masuala ya mila na tamaduni.Wanadai mambo hayo yamepitwa na wakati.Unasemaje kuhusu mtazamo huo wa vijana?

MADARAKA NYERERE: Jamii yoyote isiyoweka jitihada ya kulinda na kudumisha utamaduni wake inatoa fursa kwa tamaduni nyingine kuchukuwa nafasi na kuweka ushawishi katika mawazo ya vijana wake.

Mimi naamini kuwa kushabikia tamaduni nyingine kuna hatari ya kutufanya tusiwe na misimamo thabiti ya kutetea yale ambayo yanaweza kuwa na manufaa kwetu. Ukishakuwa huna utamaduni wa kutetea, unakuwa tayari kupokea lolote linalokuja toka kwenye tamaduni nyingine, na siyo yote yanayotoka nje yana manufaa kwetu.

Hao vijana ambao wanaona kuwa utamaduni umepitwa na wakati watakuwa tayari wamekumbwa na hilo tatizo.

Madaraka Nyerere(mtoto) akimuangalia baba yake,Mwalimu Nyerere,akipiga ngoma.

BC: Umewahi kuandika mahali kwamba mara nyingi watu hutegemea kwamba mtoto wa mwanasiasa,tena wa mwanasiasa mashuhuri na maarufu kama Mwalimu,na yeye atakuwa mwanasiasa.Kwa bahati nzuri au mbaya wewe mpaka hivi sasa umejiweka pembeni kidogo na siasa.Unaweza kuniambia sababu zako za msingi hasa za kutojishirikisha na siasa kama ambavyo watu wengi wangetegemea?

MADARAKA NYERERE: Tatizo kubwa ninaloliona kwenye siasa za Tanzania ni kuwa kuna utaratibu wa kutokuelezana ukweli, hata kama yule anayepaswa kuelezwa ukweli anafanya mambo ambayo yanakiuka maadili ya uongozi, au yanapingana na azma ya kuleta maendeleo kwa watu, na wakati mwingine kuwa hata ni mambo ambayo yanahatarisha maslahi ya vizazi vijavyo.

Ukisema ukweli, unajenga uhasama na viongozi wenzako. Siamini kama maendeleo yanaweza kuja bila kukubali utaratibu ambao Mwalimu Nyerere aliuzungumzia wa “kujisahihisha.” Na mtawezaje kusahihishana kama hamuelezani ukweli?

Inawezekana binadamu wengi tuko hivyo, yaani hatupendi kukosoa wenzetu mara kwa mara. Na mimi sidhani kama niko tofauti sana, isipokuwa najifahamu vizuri kuwa naweza kujizuwia kusema jambo kwa muda mrefu, lakini kuna wakati lile ambalo nimelikalia kwa muda mrefu litatoka tu, halafu nitajenga uhasama na viongozi wenzangu, iwapo nimeingia kwenye uongozi.

BC: Katika utafiti wangu wakati naandaa maswali kwa mahojiano haya,nimegundua kwamba wewe ni mpenzi mzuri wa muziki.Kitu ambacho sikuweza kugundua ni aina ya muziki uipendayo,wanamuziki uwapendao .Unaweza kunitatulia kiu yangu ya kujua vitu hivyo?

MADARAKA NYERERE: Ni kweli napenda muziki, lakini siwezi kusema kuwa ni muziki wa aina moja tu ambao napenda; napenda miziki ya aina nyingi. Mimi naamini kuwa ukisikiliza muziki wowote kwa muda, utasikia kitu kinachopendeza tu. Miziki mingi ambayo naipenda ni ya zamani. Kwa hiyo kwa upande wa Tanzania nasikiliza sana Zilipendwa, na pia Zilipendwa za Congo ya kina Rochereau, na Lwambo. Lakini hata baadhi ya miziki ya kizazi kipya ya Tanzania napenda kusikiliza.

Kwa kipindi kisicho cha zamani sana napenda sana miziki ya Orchestra Maquiz du Zaire, Dk Remmy Ongala, na baadhi ya miziki ya Mlimani Park Orchestra.

Kwa nje, napenda miziki ya UB40 na Bob Marley, na wanamuziki wengine kama Ray Charles na Stevie Wonder.

BC: Tukiwa bado kwenye suala hilo hilo la muziki,kumekuwepo na mabadiliko makubwa katika sanaa ya muziki nchini Tanzania.Kulikuwa na miziki ambayo leo hii tunaiita “zilipendwa” ,kukawa na mfumuko mkali sana wa miziki ya ki-Congo na hivi sasa tunayo Bongo Fleva au muziki wa kizazi kipya.Nini mtazamo wako katika safari hii ya mabadiliko?Ungependa labda kutoa ushauri gani kwa wanamuziki vijana wa leo?

MADARAKA NYERERE: Mabadiliko makubwa ya mzuiki wa sasa yanasukumwa na teknolojia. Nakubaliana na msimamo ambao alitoa Waziri Ally hivi karibuni, mwanamuziki wa bendi ya Njenje ambao aliutoa kwenye mahojiano, kuwa tukiendelea na mtindo huu, baada ya muda si mrefu (yeye alisema miaka kumi), hatutakuwa na wanamuziki tena hapa Tanzania.

Wanamuziki wengi wa sasa, wana uwezo wa kuandika mashairi tu, lakini hawana uwezo wa kupanga mpangilio wa ala kwa sababu hawajajifunza muziki. Kuendeleza muziki kunahitaji kusomea muziki (kusoma na kuandika muziki) pamoja na kujifunza kupiga ala.

Ushauri kwangu kwa wanamuziki vijana ni waanze kusomea muziki.

BC: Umeshatembelea nchi kadhaa ulimwenguni zikiwemo nyingi za barani Afrika.Kwa uzoefu wako kutokana na safari hizo,unadhani bara la Afrika linakabiliwa na changamoto zipi ambazo zinafanana kutoka nchi mpaka nchi na unaweza kutoa ushauri gani katika mbinu au njia za kukabiliana na changamoto hizo?

MADARAKA NYERERE: Changamoto zinafanana kwenye nchi nyingi. Kukuwa kwa umasikini kutokana na wakazi wengi wa nchi hizi kuendelea kuishi maisha duni kutokana na uwezo mdogo wa Serikali zao kuleta mabadiliko katika maisha yao, au kutokana na uongozi mbovu, au kutokana na sera zisizozingatia mahitaji ya wengi.

Utegemezi ni kikwazo kikubwa cha kuleta mabadiliko na maendeleo kwa wananchi; utegemezi wa sera, wa fikra na wa nyenzo za kuleta maendeleo. Kwa kuwa tuna utegemezi wa sera, hata zile rasilimali ambazo tunazo na ambazo zingetusaidia kupunguza kuomba omba, tunazibinafsisha kwa kufuata sera za wengine na matokeo yake tunajipunguzia uwezo wa kujitegemea.

Sioni njia ya kujikwamua na changamoto hizi kwa kuendelea kuwa wategemezi.

BC: Umepanda Mlima Kilimanjaro mara kadhaa sasa(kama sikosei mara mbili).Ingawa wewe umepanda mlima kwa sababu za NGO,.Utalii wa ndani.Ungemshauri nini mtu ambaye leo hii anapanga au anatamani kupanda Mlima Kilimanjaro?Zaidi ungemshauri nini katika maandalizi ya kuupanda mlima huo?

MADARAKA NYERERE: Ingawa kupanda Mlim Kilimanjaro siyo gharama ndogo kwa Watanzania waliyo wengi, ni jambo ambalo nashauri wote wenye uwezo (wa fedha) wajaribu hata kwa mara moja. Fedha peke yake haziwezi kukufikisha kileleni, kwa sababu hata Bilionea Abramovich hakuweza kufika kileleni alipojaribu kupanda Kilimanjaro.

Hata hivyo, kwa mtu anayekusudia kufika kileleni, inahitaji kufanya mazoezi ya kuongezea mwili uwezo wa kuhimili kutembea kati ya saa 6 – 8 kila siku kwa kati ya siku 6 hadi 8. Zaidi, ni uwezo wa kufanya hivyo katika mazingira ambayo hewa ya oksijeni inapungua kadri unavyozidi kupanda juu kutoka usawa wa bahari.

Zoezi lolote linaloongeza ‘fitness’ linasaidia. Inahitaji kufanya mazoezi hayo kwa muda usiyopungua miezi mitatu. Pia ni muhimu kufanya mazoezi ya kutembea (kama ni nje, au kwenye ‘treadmill’) kwa muda mrefu (labda mara moja kwa juma).

Jambo kuu linalosababisha wengi kushindwa kufika kileleni ni uwezo mdogo wa mwili kuhimili upungufu wa oksijeni, mpandaji anavyozidi kukaribia kileleni. Hata hivyo, njia ambayo nimekuwa naitumia mimi (Lemosho route) inasaidia sana kuuzoesha mwili hali ya kuwa mlimani na kuhimili upungufu huo wa hewa safi.

Jambo la mwisho muhimu ni kuwa na ari ya kufanikiwa; kutokubali kushindwa.

Madaraka Nyerere(kulia) akiwa katika kilele cha Mlima Kilimanjaro.Mwenzake ni Gerald Hando,mtangazaji wa Clouds FM

BC: Kwa muda sasa umekuwa ukiandika masuala kadha wa kadha katika blog yako.Nini kilikuvutia katika kuanzisha blog?Unazungumziaje zana hizi mpya za habari na mawasiliano? Je,kwa mtazamo wako,watanzania tunazitumia ipasavyo katika kupashana habari na kuwasiliana?

MADARAKA NYERERE: Sababu kubwa iliyonisukuma kuanzisha ‘blog’ ni kuhabarisha yale ambayo nafikiri yanaweza kuwa ya manufaa kwa wengine, au yanayofurahisha kwa namna fulani. Pia, nakusudia kuwa mwandishi katika siku za usoni (labda wa vitabu), na nilisoma mahali kuwa kila mwandishi anahitaji kujitangaza kupitia njia hii.

Naamini ‘blog’ ni zana nzuri ambayo inampa kila mtu fursa ya kusema lile ambalo lipo kichwani mwake. Kwa maana nyingine, inapanua wigo wa kupata mawazo mbadala ambayo hayatolewi kwa kuzingatia vizingiti ambavyo vinaweza kukabili baadhi ya vyombo vya habari.

Hata hivyo, kuna baadhi ya Watanzania wanatumia ‘blog’ kuandika maoni au habari ambazo zinakiuka maadili ya uandishi, na badala ya kuwa jambo zuri linakuwa jambo ambalo linaleta athari kwa wale wanaoandikwa vibaya.

Madaraka Nyerere(kulia) akiwa na Jaffar Amin walipokutana mjini Musoma mwaka jana.Ukitaka kusoma alichoandika Madaraka kuhusu mkutano huo,bonyeza hapa.

BC: Mengi yameshaandikwa kuhusu historia ya Mwalimu Julius Nyerere.Lakini mpaka hivi leo bado hakuna Biography ya Mwalimu ambayo imeandikwa aidha na yeye mwenyewe au mtu wa karibu sana na Mwalimu.Mtu kama wewe hivi.Je,unadhani kwanini mpaka leo hakuna biography ya Mwalimu?Una mpango wowote wa kuandika kitu kama hicho?

MADARAKA NYERERE: Nafikiri kuandika kitabu juu ya maisha ya Mwalimu ni kazi ambayo siyo rahisi iwapo kusudio ni kukiandika kwa ukamilifu, kwa sababu maisha yake yamegusa maeneo mengi ya historia, siyo ya Tanzania tu bali hata ya baadhi ya nchi za Afrika, hasa wakati wa harakati za vita vya ukombozi wa nchi hizo zilizoshirikisha pia mchango mkubwa wa Tanzania. Labda ugumu huo ndiyo unasababisha kuwa hakijaandikwa mpaka sasa.

Sijui kama nina uwezo wa kufanya hivyo peke yangu, lakini nadhani ni jambo ambalo napswa kulitafakari.

BC: Kama mtoto wa Rais,umepitia mambo mengi,kuona mengi. Kwa maneno yako mwenyewe,unamuelezeaje baba yako? Au tuseme Mwalimu Nyerere tuliyekuwa tunamuona kwenye majukwaa ya siasa alikuwa ana tofauti gani anapokuwa nyumbani?

MADARAKA NYERERE: Ni swali zuri. Sisiti kusema kuwa Mwalimu aliyesimama jukwaani hakuwa anafanya maigizo; alikuwa ni mtu yule yule ambaye aliporudi nyumbani. Maadili yale aliyoyazingatia katika uongozi wake, aliyaishi pia.

BC: Huu ni mwaka wa uchaguzi.Hivi sasa kampeni mbalimbali za kisiasa ndio zimeshamiri.Nikikupa nafasi ya kumsaidia mwananchi wa kawaida katika uamuzi wake wa kumchagua kiongozi bora ungemwambia nini mwananchi huyo?

MADARAKA NYERERE: Mimi naamini kila mpiga kura anaweza kuamua ni kiongozi gani atamfaa katika uongozi kwa kuangalia mazingira anayoishi, mahitaji yake, na kuangalia sera ambazo anaamini zitaleta mabadiliko katika maisha yake, na mwisho kuchagua yule mgombea ambaye anaamini atakabili changamoto ambazo zitaleta maendeleo kwake.

Tatizo ni kuwa inawezekana kabisa kuwa hata wale wagombea watakaojitokeza hawatakuwa wamefikia kiwango ambacho mpiga kura anatarajia kutoka kwa kiongozi wake.

BC: Chaguzi za kisiasa nchini Tanzania huenda sambamba na kutajwa sana kwa jina la Hayati Baba wa Taifa.Takribani kila kiongozi hujaribu kujihusisha na jina lake kwa namna moja au nyingine huku wengi wakijinadi kwamba wanamuenzi Baba wa Taifa kwa jambo moja au mawili.Unaongeleaje suala au tabia hizo za wanasiasa?

MADARAKA NYERERE: Kila mwanasiasa analenga kujenga umati wa watu ambao watamkubali na kumpigia kura. Naamini kuwa bado mpaka sasa hivi, kuna wapiga kura wengi wanaamini kuwa Mwalimu Nyerere alikuwa ni kiongozi ambaye alikusudia kwa dhati kuleta maendeleo kwa Watanzania wote. Kwa hiyo, si ajabu kuona kuwa wapo viongozi ambao wanao msimamo huo huo kuhusu Mwalimu Nyerere na wanasema hivyo wakati wa kupiga kampeni ili wapate kukubaliwa na baadhi ya wapiga kura.

Hata hivyo, si ajabu kuwa wapo viongozi wengine ambao watakaojitokeza kusema wanamuenzi Mwalimu Nyerere wakati wanayofanya ni tofauti kabisa na yale aliyoyasimamia Mwalimu. Huu ni utapeli. Sio lazima kukubaliana na kila kitu Mwalimu Nyerere alichosimamia. Kiongozi wa kweli ni yule ambaye ataonyesha msimamo wake waziwazi, na siyo kutoa picha kuwa ni wa aina moja kumbe wa aina nyingine.

BC: Nimeona katika blog yako mara kadhaa umekuwa ukiwakaribisha wageni wanaotaka au wanaokuwa wamekuja kuona kaburi la Hayati Mwalimu Nyerere.Je,kuna utaratibu maalum ambao sharti mtu aufuate endapo anataka kuja kuliona kaburi?

MADARAKA NYERERE: Kila mtu yuko huru kutembelea Butiama. Haihitaji kupata ruhusa yoyote. Anapofika Butiama anaweza kutembelea Makumbusho ya Mwalimu Nyerere, kaburi lake, na baadhi ya nyumba zake. Kwa anayehitaji maelezo zaidi, anaweza kuwasiliana nami kwa barua pepe kupitia: madaraka.nyerere@gmail.com

BC: Una ushauri gani kwa vijana wa ki-Tanzania katika suala zima la kujiletea maendeleo yao binafsi na pia ya taifa?

MADARAKA NYERERE: Narudia maneno ambayo Mwalimu aliyasema kuwa kufanya kazi kwa bidii na maarifa ni muhimu sana. Maarifa ya leo hii yanajumuisha matumizi makubwa ya teknolojia zinaozohusiana na kazi na changamoto zinazotukabili.

Serikali ina jukumu la kuweka mazingira mazuri pia ili wale waliyokuwa tayari kufanya kazi ili kuleta mabadiliko kwenye maisha yao waweze kufanya hivyo kwa mafanikio. Lakini, kazi na maarifa peke yake haitoshi kwa sababu hata yale mazingira ambayo Serikali itaweka yatahusisha sera na mfumo ambao Serikali inaona ndiyo unafaa kwa wakati huo.

Swali kubwa ambalo wakati wote linahitaji majibu ni: sera zinazosisitiza soko zaidi ya jamii zinaweza kuleta maisha bora kwa kila mtu kwa mafanikio zaidi kuliko sera ambazo zinaweka mkazo kwenye masuala ya jamii?

Baadhi ya tafiti zinaonyesha kuwa sera za soko ambazo zimekuwa kama dini duniani kote zimeleta umasikini kwa watu wengi zaidi duniani, ingawa zimefanikiwa kutajirisha watu wachache kwa kiwango cha juu sana.

Vijana waache kuwa walalamikaji kuhusu Serikali na viongozi wao, na waanze kuchukuwa jukumu la kuhakikisha kuwa maamuzi yanayofanywa na Serikali na viongozi wao yataleta manufaa kwa wote, na kwa vizazi vijavyo.

BC: Wewe na mke wako mna watoto wangapi? Majina yao?

MADARAKA NYERERE: Tuna watoto watatu: Julius, Julia, na Helena.

BC: Madaraka,shukrani sana.Nakutakia kila la kheri katika kazi zako

MADARAKA NYERERE: Asante Jeff

Ukitaka kuperuzi kwenye blogs za Madaraka Nyerere Bonyeza Hapa kwa Blog ya Kiingereza

Bonyeza Hapa kwa Blog ya Kiswahili.

Be Sociable, Share!

• 

Kuna ukweli ndani yake; tunaweza kuanza mwisho lakini tukawa vinara. Yote inategemea jinsi ambavyo tunaamua kujiweka na kusonga mbele. Mojawapo ni kukubali kwamba kuna kukosea na pia kujirekebisha. Hivi sasa sanaa ya filamu inazidi kukua nchini Tanzania. Inatia moyo sana kuona watu wa mataifa mengine wanaangalia filamu ambazo zinaitwa “za kibongo”. 

Pamoja na hayo kazi kubwa bado ipo mbeleni.Kama alivyowahi kusema Steven Kanumba tulipohojiana naye,kuna haja ya serikali kutoa support ya kutosha ili kuzidi kuinua sanaa hiyo. Marekani ipo hapo ilipo kwa sababu ilitangaza sanaa na sera zake za mambo ya nje kupitia kwenye filamu. Ikulu ya Marekani ina kitengo cha kushughulikia masuala ya filamu.Kama filamu itaonekana haijakaa “vizuri” kwa mujibu wa taratibu zao,basi haitoki.Mradi unakufa.

Lingine ni hili ambalo muigizaji Mohamed Mwikongi(pichani) almaarufu kama Frank katika uigizaji ameliongelea majuzi alipofanya mahojiano na jamaa wa Global Publishers. Frank anasema lazima wasanii na washika dau wote katika nyanja za filamu wakubali kukosolewa. Wazungu wanaita hii constructive criticism. Unapokubali kukosolewa unajipa nafasi ya ushindi kwani maana yake ni kwamba kesho utafanya kizuri zaidi.Lakini pia ipo haja ya wakosoaji kutokuwa “wabezaji”. Unapokosoa basi useme pia sababu zako na utoe ushauri wa kujenga kwamba nini kifanyike.Kwa mwendo huo filamu za kibongo zitazidi kupata jina na sio ajabu kabisa siku moja nasi tukaona Slumdog Millionare za kikwetu.

Be Sociable, Share!

• 

Naomba nikiri kwamba hiyo hutokea mara chache.Naweza kukumbuka vizuri kabisa idadi ya mahojiano rasmi ambayo nimeshawahi kuyafanya.Sio kwamba sioni thamani ya mahojiano,la!Ni kwamba hupendelea tu kuwa upande mwingine wa kamera.Usinihoji sana kwanini kwa sababu sidhani kama nina jibu moja.Tutakesha.

Hivi karibuni Freddy Macha alifanya nami mahojiano ambayo yalichapishwa kwenye gazeti la Mwananchi mwishoni mwa wiki iliyopita. Kwa bahati nzuri nilishawahi kufanya mahojiano na Freddy Macha kuhusu kazi zake za uandishi,muziki na historia nzima ya maisha yake.Unaweza kusoma mahojiano yangu kwenda kwake kwa kubonyeza hapa na hapa.Kwa hiyo haikuwa kazi nzito sana aliponieleza nia yake ya kufanya nami mahojiano.Freddy ni mtu mcheshi,muungwana na mvumilivu.

Ni mahojiano mafupi lakini muhimu kiasi kwani unaweza kujua kile ninachokiwaza ninapokuwa nawaza na pia ninachofikiri kuhusu suala zima la blogs na maendeleo ya ulimwengu wa habari na mawasiliano ambapo siku hizi wewe msomaji na mchangiaji ndiye mshika tochi wa habari.Unaweza kuyasoma mahojiano hayo kwa kubonyeza hapa.

Be Sociable, Share!

• 

UMAHIRI wa Mrisho Mpoto umekuwa ukiwakuna wengi hasa anapokuwa jukwaani akidondosha mashairi yake na mwaka jana alifanikiwa kushinda moja ya tuzo kubwa katika sanaa kwa Afrika ijulikanayo kama Slam, ambayo ilikuwa inashikiliwa na mmoja wa wasanii mahiri aitwaye, Steff H2K kutoka Mauritius.

Ushindi wa Mpoto umemfanya apate nafasi ya kushiriki fainali za tuzo za Slam za dunia, ambazo zinafanyika nchini Ufaransa Machi, mwaka huu lakini hiyo haitoshi wala haimzuii yeye kuendelea kusaka nauli ya kwenda Ikulu.

Baada ya kuwa ameshiriki katika wimbo wa ‘Salamu Zangu’ na kuweza kuchukua nafasi kubwa huku akimfunika mmliki wa wimbo huo Irene Sanga, Mpoto ameamua kuibukia upande wa pili na kutoa wimbo wa ‘Nikipata Nauli’.

[Usikilize wimbo "Nikipata Nauli" kwa kubonyeza player hapo chini kisha ndio uendelee kusoma makala hii hapo chini]JM

Kama ilivyo ada ya Mpoto ni aghalabu sana kutafsiri wimbo wake kwa wasikilizaji wake kwa kuwa anasema, kasi ya fasihi ni kuipa nafasi ifanye kazi yake. Wimbo wa ‘Nikipata Nauli’ akiwa ameshirikiana na Banana Zorro tayari umeanza kuwa kivutio kikubwa katika redio mbalimbali.

Mashairi ya wimbo huo yanazungumzia mengi lakini katika mfumo ule ule ambao Mpoto anaamini ni wa fasihi na kila msikilizaji ana nafasi ya kuamua na kukitafsiri kile ambacho anakisikiliza.

Kiitikio chake kinasema, “Bora kujenga daraja kuliko ukuta, chemchem si temi, ukitaka kunywa maji yake sharti uiname.”

Dhahiri anaonyesha kuzungumzia kwamba, Rais Jakaya Kikwete anaonekana kuwa mbali na wananchi huku akimshauri hakuna haja ya kujenga ukuta, badala yake ajenge daraja litakalomuwezesha kujua wananchi wanaishi vipi ili atatue matatizo yao badala ya ukuta ambao utazidi kumtenganisha nao.

Suala la chemchem anasema si temi, maana yake haina ubabe ila ukitaka kunywa maji yake bila kulazimishwa lazima utainama kuyanywa. Kwamba hata serikali isipowajali leo wananchi, itafika siku iltalazimika kupiga goti na kubembeleza hasa kipindi cha upigaji kura.

Lakini Mpoto anaamini kwamba suala la tafsiri kawaachia mashabiki wake ingawa anakiri kuwa lengo lake kubwa ni kufikisha ujumbe kwa serikali na viongozi wake wote akiwamo mkuu wan chi ila pia kwa wananchi ambao ndio wenye nchi kwa nia njema.

“Mapokeo ya kila mtu yako tofauti, suala kubwa hapa ni kila mtu anaelewa kwa wigo upi na kama kinachoelezwa kitakuwa kimefika basi ni bora zaidi. Napenda kufanya hivi na leo unaona kwa kuwa nia yangu ni kutaka kufikisha ujumbe naamua kushirikiana na wasanii kama Banana Zorro, Profesa Jay na Afande Sele,” anasema.

Katika video ya wimbo huo, Mpoto anaonekana akiteremka kutoka milimani kwenda inapopita barabara kuu ya kwenda jijini Dar es Salaam ambako anaamini atakutana na mjomba ‘Rais Kikwete’ na kumueza kumweleza matatizo yake ambayo ndio yanayowakabiri wengi.

Hofu yake kubwa ni kwamba hana nauli, ndio maana anamuahidi mjomba kwamba anataka kumfikishia ujumbe huo na tatizo lake ni nauli lakini anaahidi siku akiipata lazima atafika mjini na kumueleza kila kitu alichonacho.

Baada ya wimbo huo, safari ya Mpoto inaendelea kwa kuwashirikisha Afande Sele na Profesa Jay katika wimbo mpya ambao unaendeleza safari hiyo ya kutoka kijijini kwenda mjini hasa Ikulu ambako ni makazi ya Rais ambaye ndiye mjomba ili amueleze hali halisi ya maisha ya Mtanzania wa chini.

Ndani ya wimbo ‘Nikipata Nauli’, Mpoto anaelezea mambo kadhaa japo kwa mfumo huo wa fasihi, mfano pale anaposema kwamba anashangazwa na jinsi wanaotuhumiwa na ufisadi walivyoshikwa na ushahidi wa kutosha lakini bado suala linazungushwa japo yeye anatumia kauli hii.

“Tumbo kali jana kashika na kuku wa jirani, lakini cha ajabu inaelezwa ushahidi wa mwizi wa kuku hadi atakapokamatwa na mnofu au mchuzi wa kuku”.

Kwa ufupi, katika wimbo huo, Mpoto anajaribu kuelezea namna ambavyo serikali imekuwa ikiendesha mambo yake katika mfumo ambao anaamini si wenye mpangilio mzuri na hasa kwa Watanzania wenye maisha ya chini huku wachache wakiwa wanakula raha kupindukia.

“Muziki ninaoimba unaweza kuiita African hip hop, ninajaribu kubadilika kutokana na hali halisi ya utandawazi, lengo ni kufikisha ujumbe. Kama ninachanganya na kitu fulani na watu watapenda maana yake watapata nafasi ya kusikiliza ninachowaeleza, kitu ambacho ndio ninafanya,” anasema Mpoto ambaye alianza kuchipukia kisanaa katika kundi la Parapanda Arts linaloongozwa na Mgunga Mwa Mnyenyelwa.

Mpoto anataka kuimba tofauti na wasanii wengi, kwamba anachoimba lazima kuwe na fani na maudhui. �Hiki pia kinatakiwa kueleweka zaidi, kwamba fani ni muonekano, mfano nini unachovaa na jinsi ulivyo.

“Lakini unapokuja katika suala la maudhui maana yake ni kitu gani unataka kufikisha kwa jamii. Lazima ueleze na ueleweke, uwe na kitu ambacho msikilizaji wa wimbo anafaidika. Napenda kuwa na kazi zinazodumu badala ya zile zinazovuma kwa kipindi kifupi na kupotea, tunaona kwa wasanii wengi.

“Msanii kama Bob Marley aliliona hilo, ndio maana pamoja na kufariki dunia mwaka 1981 hadi leo kazi zake zinaendelea kusikilizwa na kupendwa kwa kuwa zina fani na maudhui,� anasema.

Baada ya wimbo huo, Mpoto anasema atahakikisha anakamilisha albamu yake kabla ya kufunga safari kwenda Ufaransa Machi mwaka huu kwa ajili ya mashindano ya dunia ya tuzo ya Slam.

Habari hii nzima imeandikwa na Saleh Ally wa Mwanaspoti

Be Sociable, Share!

• 

Miongoni mwa mashuhuda wa mwanzo wa harakati za mwanzo kabisa za muziki wa bongo flava ni aliyewahi kuwa DJ maarufu nchini Tanzania kwa jina Mike Pesambili Mhagama(pichani).Mike sio tu miongoni mwa mashuhuda wa mwanzo bali pia ni miongoni mwa watu wachache walioamini katika muziki wa kizazi kipya tokea mwanzo.Kumbuka hizo ni zile enzi ambapo muziki huo ulikuwa ukichukuliwa kama “uhuni” tu na sio aina mpya ya muziki au burudani.Ni watu wachache sana walioweza kutabiri hatua ambazo muziki huo ungepiga miaka kumi au kumi na tano baadaye.
Lakini pia Mike amekuwa akikerwa na jinsi ambavyo kumekuwepo na upotoshwaji au upindishwaji wa vipengele fulani fulani muhimu vya historia ya muziki huo. Katika kujaribu kuiweka vyema historia hiyo,Mike Mhagama ameandika kwa mapana na utulivu wa kina kuhusu harakati za mwanzo za muziki wa kizazi kipya,suluba walizopitia yeye na watangazaji wenzake katika kuutambulisha muziki huo,wadau mbalimbali anaowakumbuka katika harakati hizo,wanamuziki wenyewe,promoters wa muziki nk.

Pia Mike Mhagama,anaweka wazi kitu ambacho watu wengi wamekuwa wakijiuliza;Nini chanzo cha neno Bongo Flava? Nani mwanzilishi wake?Kwa jibu hilo na historia nzima,kwa jinsi anavyoikumbuka Mhagama, msome kuanzia hapo chini,kwa maneno yake mwenyewe, kama tulivyoyanakili kutoka katika blog yake(kwa ruhusa na baraka maalumu).Habari imegawanyika katika sehemu nne ili iwe rahisi kwako kuzisoma na  kuelewa vyema anachokizungumzia Mike Mhagama. Mwenyewe anasema yawezekana kabisa asiwe sahihi kwa asilimia zote na ndio maana anapenda kukaribisha hoja,maoni na masahihisho yoyote kutoka kwako msomaji.Mike Mhagama hivi sasa anaishi huko Los Angeles,California nchini Marekani.

CHIMBUKO LA MUZIKI WA KIZAZI KIPYA TANZANIA NA MAANA HALISI YA NENO BONGO FLAVA.

Na Mike Mhagama-Los Angeles,Marekani.

SEHEMU YA KWANZA

Moja kati ya mambo niyapendayo mno maishani ni muziki.Nimekuwa mfuatiliaji mzuri sana wa muziki si tu ule wa nje lakini kwa karibu ule wa nyumbani hasa muziki wa dansi na ule wenye umaarufu sana hivi sasa ujulikanao kama Bongo Flava (Muziki wa Kizazi Kipya).Katika mapenzi hayo imekuwa kama bahati kuwa mmoja wa vijana wengi tuliobahatika kuuona muziki huu wa kizazi kipya ukizaliwa na pengine bahati zaidi bila kusita kusema;kuwa mmoja kati ya wale tulioanzisha kusukuma gurudumu la muziki huu kufikia hapa ulipo na nafasi yake kutambulika si tu Afrika Mashariki bali pia kwa sasa duniani kwa ujumla.

Kama ilivyo kwa aina zingine za muziki Tanzania,mfano muziki wa dansi basi utakuwa mkosefu wa fadhila bila kujumuisha majina kama Patrick Balisidya,Mbaraka Mwaruka Mwinshehe,Salum Abdalah na hata Remmy Ongara.Hawa ni vinara na walifanya kila wawezalo kuja na ubunifu si tu kuvutia wateja wao bali kuutangaza muziki wao ndani na nje ya nchi na kuipa Tanzania kitambulisho chake kwenye jukwaa la sanaa ya muziki.Kazi za wanamuziki hawa zilifana sana kwa ushirikiano mkubwa na chombo ambacho kwa Tanzania ni muhimu sana katika kueneza au kutambulisha kitu kipya,RADIO.Watangazaji kama Mzee Ibrahim Chimgege,Enock Ngombale,Timothy Pata,Abisai Stephen,Seif Salum Nkamba na Julius Nyaisangah chini ya ma-bwana mitambo mahiri kama akina James Mhilu na Crispin Lugongo wanastahili pongezi kwa kiasi kikubwa katika kurekodi na kusimamia mitambo wakati wanamuziki hawa wakitafuta majina na namna ya kujitambulisha kwa jamii itakayosikiliza muziki wao.Bahati mbaya huwasikii sana watu hawa katika zinazoitwa historia kwa sababu wengi ni rahisi kuwasahau lakini mchango wao ni mkubwa sana na unastahili heshima hasa unapoandika au kuizungumzia historia ya muziki wa dansi Tanzania.

Nimetoa mfano wa hali halisi kwa ufupi kuhusu muziki wa dansi ili kukupa nafasi ya kujua kwa undani kile ambacho kinakweza kichwa cha habari hapo juu.Nia yangu hasa ni kuandika yale niliyoyaona na uzoefu wangu katika muziki huu wa sasa maarufu kama Bongo Flava.Muziki huu umeshika kasi na unapendwa sana hivi sasa kila kona.Ni faraja kuona hata wale walio ughaibuni siku hizi si ajabu kumkuta mtu ana albamu jpya la mwanamuziki wa Bongo Flava akiicheza ndani ya nyumba yake au garini kwa fahari.Inafurahisha kuona mapenzi kwa muziki huu yamekuwa makubwa na hilo ndilo lengo kuu.

Pamoja na yote haya,kama ilivyo kwa kila jambo ni vyema historia yake ikawa nyoofu na si kama ilivyo sasa ambavyo imekuwa ikipindishwa pindishwa mno,sijui kama ni kwa makusudi au kwa wengi kutojua harakati na wanaharakati walioufikisha muziki huu hapa ulipo.Kwa kuandika kwa usahihi yale yaliojiri juu ya chimbuko la muziki huu tutakuwa tunawatunzia wanetu na wengineo haki ya kuuelewa na kuutukuza zaidi muziki huu na msimamo wake katika jamii ya leo na ijayo.Shukrani labda nizitoe kwa Kaka Bonny Makene na Uncle michuzi kwa kunisukuma kujaribu kuandika nikijuacho juu ya muziki huu.

Kama nilivyododosa hapo juu kuhusu muziki wa dansi basi sasa niingie kwenye muziki huu wa kizazi kipya.Muziki huu ni ule ambao unajumuisha mitindo mbali mbali ambayo zamani tulizoea kuona ikipigwa na watu wa nje ya Tanzania kuanzia Hip Hop,R&B,Zouk na hata Soul.

Katika Hip Hop ya Tanzania pia utakosa fadhila kama hutotaja vijana wa mwanzo kabisa ambao kuanzia mivao yao na kufoka foka kwao kulikuwa ni burudani na ushawishi tosha kwa watu kuanza kudadisi kuhusu maana halisi ya utamaduni huu hasa Tanzania.Kwa wakati huo ilionekana kama uhuni tena wa kupita kiasi.Nitawataja wachache ninaowakumbuka ambao kila kukicha ukigongana nao kwenye Night Clubs,Samora Avenue pale Salamander basi ulikuwa unachoka mwenyewe.Nakumbuka vijana kama John Simple,Dj Rusual,The BIG One,Babu Manju,David Nhigula,Abdulhakim Magomelo,Kessy,Ibony Moalim,Tom London,OPP (now Jay P) na Dj Ngomeley.

Tukiendelea hao niliowataja hapo juu walikuwa chachu katika uvaaji wa kihip-hop na katika kughani na sijui kama kuna mtu atasahau watu kama Fresh XE Mtui,BBG (alianza na Mr II),Adili kumbuka,KBC (Mbeya Tech),Saleh Jabir,Samia X,THE BIG,Rhymson,2Proud.Deplowmatz na wengineo wengi ambao walikuwepo na wakighani katka school parties au matamasha ya mtaani kabla hata ya kurekodi nyimbo zao studio.

Kwa mara ya kwanza pia promoters kama Joe Kusaga na Abdul hakim Magomelo walionekana kutobaki nyuma katika ukuzaji wa sanaa hii ambapo waliandaa matamasha mbali kama Yo! Rap Bonanza na Coco beach Bottle Parties kwa ajili ya kuwapa nafasi wale wenye uwezo wa kughani.Matokeo yake yalikuwa ya kufurahisha kwani kila mmoja alikuwa na shauku ya kuingia katika gemu.

Kwa vile sio watu wote walikuwa na uwezo wa kughani lakini pia kulikuwa na wale wenye kuimba kama wanamuziki wengi wa Marekani kwa kupitia matamasha mbali mbali kwenye Jumba la utamaduni la Urusi,Korea na mengineyo yalikuwa yakiandaliwa hasa na wanafunzi wa shule mbali mbali za sekondari jijini kama Forodhani pia matamasha yaliyokuwa yakifanyika kando kando ya ufukwe ambako wengi wenye kutaka kuimba walijitokeza.Hapa tunakumbuka kundi kama la Mawingu na mwana dada Pamela,mwanadada Stara Thomas na Judith Wambura ambao uwezo wake wa kughani na kuimba kama Mc Lyte ulimpa tafu hasa alipofanya hivyo kwa mara ya kwanza ndani ya kipindi cha DJ show ya Radio One,shukrani kwa Ipyana Malecela Mkwavi (RIP) kwa zawadi ya LP yenye instrumental (ala) tupu aliyonipatia kama zawadi aliporudi toka UK kwani instrumental ya single “Keep,Keeping on” ndiyo iliyomtambulisha Jay Dee wa leo Radioni kwa mara ya kwanza japokuwa kabla ya hapo alikuwa mwimbaji wa kwaya kanisani lakini mweye kusita kuingia kwenye muziki wa kidunia.Pia Kundi la R&B lililojulikana kama Four Krewz Flava pia Herbert Makange ambaye pia alikuwa akiimba.

Naweza nikawa nimesahahu majina machache hapo juu lakini kwa ufupi hao ni baadhi ya watu wa mwanzo kabisa kuuingiza masikioni mwa jamii muziki wa kizazi kipya pengine hata kabla ya chombo kilichoipaisha juu zaidi..RADIO.Na ninaposema Radio simaanishi Radio nyingine bali Radio One Stereo kama Radio pekee yenye kujivunia juu ya ukuaji wa muziki huu wa kizazi kipya kufikia hapa ulipo.

Lakini uko nako hakukuwa na mteremko,mambo yalikuwa mengi na mazito mpaka muziki kujipenyeza na kukubalika.Je nini kilichochea mapambano ya kuuchomeka muziki huu Radioni na kuupa nafasi ya kupigwa sambamba aina zingine za muziki kama ule wa dansi nk? nani alihusika katika harakati hizo na nini kilifuata? ugumu huo ulitokana na nini?

SEHEMU YA PILI

Mpaka kufikia mwishoni mwa mwaka 1994 kituo cha Radio kilikuwa kimoja tu kinachomilikiwa na serikali na wanamuziki wengi wa awali Tanzania walitambulika kutokana na nyimbo zao kupigwa katika kituo hicho hasa kwenye vipindi mbali mbali hasa kipindi maarufu cha kilabu Raha Leo Show.Japokuwa hakukuwa na mfumo maalumu wa mahojiano na wanamuziki ndani ya Radio Tanzania lakini kipindi hiki kilionekana kumaliza karibu kila kitu katika utambulishi wao jkwaani na mpaka jina la mpiga ala au sauti wanazoimba kutoka safu ya mbele,kati hata nyuma.Mara nyingi onesho hili lilikuwa likifanyika LIVE.

Wanamuziki ninaowazungumzia ambao walipewa nafasi kwenye kipindi kama hiki ni wale waliokuwa wakipiga muziki wa dansi na pengine taarabu na kwaya japo hawa hawakuwa na nafasi sana wakati huo.

Mara baada ya serikali kulegeza masharti kidogo kwenye soko huria,hatimaye watu binafsi waliruhusiwa kuanzisha Radio binafsi na kwa kuanzia walipewa masafa mafupi kwanza kwa sababu za kiusalama na kupima uwezo wa kumiliki na kuendesha chombo hiki muhimu.

Moja kati ya Radio hizo za mwanzo kuanzishwa ni Radio One Stereo iliyokuwa ikipatikana katika Megahartz 99.6 FM na kuanzishwa kwa kituo hiki ama kwa hakika ilikuwa ni mwisho wa ukiritimba na ushindani ulianza rasmi.Baadhi ya watangazaji waanzilishi ambao waliombwa na mmiliki ambaye ni Mwenyekiti Mtendaji wa IPP Mzee Reginald Abraham Mengi ni Mikidadi Mahamoud ambaye alikuwa Mkurugenzi wa Vipindi na Utangazaji,Charles Hillary aliyekuwa Mtayarishaji Mkuu wa vipindi na baadaye Mratibu wa kituo na Julius Nyaisangah aliyesimamia vipindi vya burudani na usomaji habari.Hawa wote walitokea Radio Tanzania Dar Es salaam.

Mchango wao kwa watangazaji chipukizi ni mkubwa na haupimiki kwa wale ambao walipitia mikononi mwa hawa wakongwe bila shaka watakubaliana nami.Walihimiza kufanya kazi kitaaluma ,walitoa mafunzo na nidhamu ya hali ya juu tuwapo kazini juu ya utangazaji.Hakika walifunguaa ukurasa mpya kwenye kitabu cha utangazaji Tanzania.

Darasa la kwanza kuajiriwa mwaka 1994 lilikuwa na chipukizi kama Taji “Master T” Liundi,Deo “Best Friend” Mshigeni,Flora Nducha na Runkim Ramadhani Nyamka.Kila mtu alipewa angle/nafasi yake ya kujidai na kipindi anachoweza kumudu.Mfano Taji Liundi alikuwa katika vipindi vya muziki vyenye kutoa maudhui na elimu juu ya mitindo mbali mbali ya muziki na fashion,Taji alikuwa ni mchambuzi.Runkim “Zipompapompa” Nyamka yeye alikuwa mcheza muziki DJ fundi na alikabidhiwa vipindi vile vya ufundi wa kuchanganya muziki na mara nyingi wakati wa Weekend.

Radio lianza kukua kwa kasi huku Radio zingine zikianzishwa kukuza ushindani.Hivyo kituo kilihitaji darasa lingine kupambana na ushindani huo na darasa hilo lilikuja mwaka 1995 likinijumuisha mimi,Sunday Shomari na Peace Kwiyamba.Binafsi nilipewa jukumu la kusaidiana na Taji Liundi katika uchambuzi ndani ya vipindi mbali mbali,Sunday Simba Shomari alishirikiana na karibu kila kipindi kuleta mchangayiko na Peace alishirikiana kwa karibu na Deo “Best Friend” Mshigeni katika vipindi vya salamu na muziki wa taratibu.

Lakini mbali ya vipindi vya burudani uongozi wetu hapo baadaye uliona ni vyema baadhi yetu tukasoma taarifa za habari na kuripoti kupitia vipindi vya Current Affairs kama Nipashe n.k.Peace Kwiyamba na miye tulibahatika kuingia katika upande mwingine wa kituo na kuwa wasomaji kamili wa taarifa ya habari na maripota.Tulipata mafunzo yetu pale Radio Tanzania Dar Es Salaam chini ya wakufunzi kutoka chuo kikuu cha Whitwatersand kilichopo Afrika kusini.Mafunzo haya yalidhaminiwa na serikali kwa pamoja na mfuko wa Ebert Stiftung nchini Tanzania.

Taji “Master T” Liundi alikuwa ni kivutio cha aina yake si tu kwa uwezo wake wa kuchambua mambo mbali mbali,bali pia kwa mahojiano yenye ukina na wanamuziki mbali mbali,uwezo wake wa kuongea lugha zaidi ya tatu na kwa ubunifu.Ikumbukwe yeye ndiye mwanzilishi wa neno “Chombeza”,neno alilolibuni kumaanisha kubembelezana kiaina kati ya wapendanao hasa nyakati za usiku alipokuwa akipiga kipindi maalumu cha nyimbo za taratibu.Neno hili sasa ni maarufu sana huko Tanzania.

Master T pia alikuwa na ushawishi mkubwa sana hasa kwa vijana ambao wengi walikuwa ni wasikilizaji wa vipindi alivyokuwa akiviendesha Radio One.Aliwalenga pia vijana waliokuwa na mwelekeo wa kuingia katika muziki wa kizazi kipya na hakusita kujitolea kuwashauri kwa ukaribu na hata kujichukulia muda wake wa ziada kushiriki kwenye mazoezi na wakati mwingine hata kuwalipia sehemu hizo za mazoezi.Kwa vile sasa tulikuwa timu moja Taji alinishirikisha sana katika mambo mbali mbali yahusuyo kazi na hata nje ya kazi.Tulikuwa bega kwa bega kwenye matamasha mbali mbali yaliyokuwa yakiandaliwa na vikundi vya utamaduni vya shule mbali mbali za sekondari jijini.

Kwa ukaribu huu mkubwa kati yangu na Taji nia hasa ilikuwa ni kubadilisha mtazamo wa muziki Tanzania kwani mpaka wakati huo ni nyimbo za Marekani na nchi zingine za Afrika ndizo zilizokuwa zikichukua nafasi katika Radio One’s Top Ten,Chaguo la msikilizaji na DJ Show vipindi ambavyo vilikuwa ni jahazi na vilibeba sura ya kituo.Vipindi hivi tuliviendesha kwa umahiri mkubwa huku tukipokezana na mwenzangu Master T.

Mabadiliko haya tuliyokuwa tukiyalenga ni yalikuwa hasa ni kujaribu kuupa nafasi muziki wetu hasa ule wa kizazi kipya katika show kubwa nilizozitaja hapo juu,lakini piajitihada zetu hazikuwa na mteremko hata kidogo bali vikwazo pia,vikwazo hivyo vilimweka Taji katika wakati mgumu zaidi na kufanya ajiulize mara mbili mbili kwamba yuko kwenye Radio yenye mabadiliko kwa manufaa ya nani zaidi kama si kizazi kipya?

Nitatoa aina mbili ya vikwazo tulivyokumbana navyo kati ya vingi ambavyo havikutaka kutoa nafasi kwa wanamuziki wetu wa kizazi kipya kuutangaza muziki wao.Na vikwazo hivi zilifanya yeyote aliyetaka kwenda kinyume aidha kupoteza kazi,kusimamishwa kazi au kupewa onyo kali kwa maandishi.

Mosi: Kutokana na mpangilio wa vipindi na kwa matakwa ya watayarishaji wakuu ilikuwa ni marufuku kupiga muziki wa ndani ya Tanzania zaidi ya ule wa dansi bila muziki huo kusikilizwa na mmoja kati ya watayarishaji na kuukubali.Zaidi ya hapo ni ruksa kupiga muziki wowote kutoka Afrika au Marekani mradi tu uwe ni clean version (toleo lisilo na lugha chafu).

Na Pili: Si ruksa kufanya mahojiano na mwanamuziki wa kizazi kipya au asiyefahamika bila mwanamuziki huyo kufanyiwa usaili na watayarishaji (nikiwa na maana wakongwe) niliowataja hapo juu.

Hayo ni machache tu,lakini yalituweka katika wakati mgumu sana.Kitu kimoja tulikubaliana na watayarishaji ni suala la kutopiga muziki weneye matusi na sote tulilipinga hilo lakini kwa haya mengineyo hatukuwa katika level sawa.Wengi tulionelea kuwa pengine tunarudishwa enzi ya Radio Tanzania bila kujua na tulipanga kupigania hilo kwa nguvu zote.

Mimi na Taji tulipata barua kadhaa za onyo na hata kuhamishwa vipindi wakati fulani.Lakini hilo halikutuzuia kuongea kwa sauti juu ya kile tulichoona si haki.Tulitaka uhuru zaidi kwenye vipindi tulivyokuwa tukiendesha ili kipindi maarufu kama Top Ten yetu ipambwe na muziki wa kizazi kipya na mchanganyiko wa miziki ya aina zingine.Hiyo ilikuwa ni ndoto yetu kila kukicha.

Kwa jitihada hizi za kupigania muziki huu wa kizazi kipya uende hewani sambamba na aina zingine za muziki bila ukiritimba au masharti uituweka katika nafasi mbaya kiasi sio kazini tu bali hata mitaani ambako baadhi walituona kama tunaiga sana u-Marekani na kwamba kwa kutaka kupiga nyimbo kama hizi za kizazi kipya basi sisi ni wahuni tu na labda lengo letu kuu lilikuwa ni kutaka kuwafurahisha watu wa makundi yetu tu,kwa mtazamo wao watu wa makazi ya hali ya juu kama Oysterbay,Masaki n.k bila kujua binafsi nilikuwa nikiishi (Mbagala Kwa Makuka) mbali kabisa na maeneo wanayoyasema.Lakini lengo letu lilikuwa ni kutenda haki kwa kila mwanamuziki hata kama wa kizazi kipya bila kujali wasifu wa wanakotokea.Japokuwa mwanzo wao ulikuwa mgumu kwani mashairi katika nyimbo zao yalikuwa lege lege na kutokana na ufinyu wa viwango vya studio wakati huo midundo/mipigo ndani ya miziki yao ilionekana kutokuwa na mpangilio,lakini tulihoji kwa nini wasipewe nafasi tu kwanza halafu tuone jamii itawapokea vipi? ilikuwa si sahihi kukataa kuiga nyimbo zao na kufanaisha viwango vya urekodi na vile vya wanamuziki wengine wa kimataifa ambao nyimbo zao mpaka zilikuwa zikichosha.

Mambo yalikuwa magumu na yasiyotabirika kutokana na harakati hizi.Hatimaye Master T aliondoka Radio One na kwenda jijini Mwanza ambako Radio (Radio Free Africa) nyingine ilikuwa ikianzishwa.

Baada ya Master T kuondoka nilikabidhiwa vipindi vitatu mfululizo (DJ Show,Chaguo La Msikilizaji,na Top Ten) kuviendesha,kati ya hivyo DJ Show ilikuwa weekdays na vingine weekly,ilikuwa mshtuko na kwa kweli kazi ngumu lakini kwa vile nilipenda na bado naipenda sana kazi ya utangazaji sikusita kuendeleza kasi ile ile aliyoiacha Taji japokuwa siwezi kusema kuwa pengo lake lilizibika.Lakini tulikuwa bado tukibadilishana mawazo kila mara tukiongea kwenye simu akiwa Mwanza.Moja kati ya msisitizo katika kila mazungumzo yetu ilikuwa ni kukaza uzi na kamwe kutotetereka na yeye akianzisha mzimamo kama aliouacha huko Mwanza.

Mambo yalianza kubadilika na nadhani kwa sababu ya wakati pia.Makundi tuliyokuwa tukiyapigania ni makundi mawili makubwa na haya ni makundi ya mwanzo kabisa katika muziki wa kizazi kipya Tanzania ukiachilia mbali wale waliokuwa wakighani au kuimba bila kurekodi.

Kulikuwa na makundi ya Hip Hop kama Fresh XE Mtui,Kwanza Unit,Deplowmatz,Hard Blasters,Gangstar With Matatizo,Wagumu Weusi Asilia,Young Da’ Mob,II Proud,Saleh Jabir,Samia X,Bugz Malone,Sos B,Afro Reign na flava kama za akina Mohd Momella,4Kruz Flava,Stara Thomas, Pamela na Mawingu Band,Connie Francis,Jungle Crewz Posse,Kamakazi Soldiers(6-7 years old kids),Mac Mooger,E-Attack,Afro Reign (chini ya Seba Maganga),Bantu Pound,Hardcore Unit/immeditation Kingdom nk.

Pia kulikuwa na makundi ya Reagge kama Inno Nganyagwa,Pompidou,Kimbuteh & Roots Band,Justin Kalikawe,Innocent Galinoma (USA),Jontwa Jokeri,Makoya Man na wengineo.

Tusahahu kuwa hata muziki wa dansi uliingia katika kizazi kipya kwa kasi tofauti kabisa na kubadili mtazamo wa bendi kama Msondo na Sikinde.Nazungumzia band ya Diamond Sound,wana ikibinda Nkoi chini ya Eliston Angai.

Wakati pengine hawa makazi yao yalikuwa Dar Es salaam ambako pia studio nyingi zilikuwepo,tukumbuke pia mikoani kulikuwa na ma-rapa waliokuja juu ile mbaya.Kwa vile nilisoma mkoani mbeya namkumbuka Rapa aliyekuwa akiitwa BBG ambaye alikuwa kibwagizo tosha kwenye ma-disco mjini Mbeya kama RTC,Mount Livingstone,AA Cool Para wa Zanzibar,Comtish wa ZNZ,pia kundi la Bombastic nk.

Naweza kusema hawa ndio waliweza kufungua ukurasa mpya wa muziki wa kizazi kipya Tanzania na baadhi yao waliwahi kufanya mahojiano na Taji kabla hajaondoka kuelekea Mwanza na sio siri walikubalika japokuwa muziki wao ulianza kupigwa lakini sio sana kama ambavyo piganio letu lilitaka.

Japokuwa jitihada zilianza kuzaa matunda,kazi sasa ilikuwa kwa wanamuziki wenyewe kuhakikisha wanauweka ulimwengu wa Tanzania sawa na kwamba jitihada na harakati zetu za kuupigania muziki huu uende hewani haziangushwi na kushindwa kwao.Tuliwaasa kupiga muziki wa kueleweka wenye maadhi si ya ki-Marekani zaidi au nje zaidi bali muziki wenye mtazamo wa kitanzania.

Tulishauri kuwa ili muziki uwe na nafsi basi ni vyema tukaweka vionjo vya kwetu zaidi kama wenzetu wa Afrika ya Kusini na mtindo wao Kwaito.Hata huko Marekani kulikuwa na mtindo tofauti kidogo wenye mahadhi ya hip hop ulioanzishwa na mkongwe Teddy Riley unaoitwa “New Jack Swing” ambao ulibaki kam Hip Hop ila yenye vionjo tofauti na ladha ya New York.Nilitoa mifano hii makusudi kwenye kipindi maarufu nilichokuwa nikiendesha cha DJ Show kwa sababu walengwa na wadau wengi wa muziki Tanzania walikuwa wasikilizaji wakubwa wa kipindi hiki.DJ show ndio ilikuwa kilabu Raha Leo Show yao na nilisisitiza sana kwenye mapinduzi ya kuwa na mtindo wetu mpya wenye ladha yetu wenyewe.

SEHEMU YA TATU

Kwa vile kwa namna moja au nyingine harakati zilionekana kuanza kuzaa matunda,nami niliona ni vyema nikauchukua mwanya huu kuzaa kile ambacho mwenzangu Master T alikuwa mstari wa mbele kukingia kifua ili kufanikisha azma ya kuwaweka vijana wa Tanzania na muziki wao wa kizazi kipya mbele ya watanzania lakini huku kukiwa na msisitizo wa “cha kwetu”.

Be Sociable, Share!

• 

Binti aliye pichani hapo juu anaitwa Megan Fox.Kwa mapana na marefu sio bongo celebrity.Yawezekana kabisa kwamba hata Bongo hajawahi kuisikia!

Kwanini basi tumemuweka hapa leo? Sababu ni kwamba binti huyu ndiye ambaye kwa mwaka huu wa 2008, jarida maarufu la FMH, lilimtaja kama mwanamke nambari wani mwenye mvuto zaidi miongoni mwa wanawake 100 iliyowaorodhesha kama wanawake wenye mvuto zaidi duniani.

Kwa bahati nzuri au mbaya,vyombo vya habari kama hivi vikishirikiana na vitu kama filamu,muziki nk ndivyo ambavyo hivi leo vina ushawishi mkubwa kuhusiana na suala zima la uzuri,urembo au mvuto.Vikisema fulani ndio mwenye mvuto zaidi basi mabilioni ya watu wanaamini hivyo.Matokeo yake ndio watu wengi(hususani wanawake) huanza safari ndefu ya kujinyima chakula ili wapunguze saizi za miili yao na kufanana na huyo aonekanaye “mzuri” kwa mujibu wa jarida fulani.Wengine hufanya kila wawezalo ili wawe na nywele,rangi ya mwili,kucha nk kama za huyo aonekanaye “mzuri” nk.Kwa bahati mbaya hata mengi ya majarida yaliyopo au yanayoanzishwa nchini Tanzania,yanafuata mkondo huo huo wa “kutafsiri” urembo,uzuri na mvuto.

Je urembo,uzuri,mvuto ni vitu gani?Ni kweli kwamba uzuri au urembo uko katika mboni ya jicho la mtazamaji au kutoka katika akili na macho ya mhariri wa jarida?Nini kifanyike ili kumfanya kila mtu aridhike na jinsi alivyo ili kupunguza mahangaiko,watu kupoteza maisha wakati wa zoezi la kujikondesha nk?

Be Sociable, Share!

• 

Katika anga za siasa duniani hivi leo,lipo jina ambalo dunia nzima inaendelea kulizungumzia.Hilo si lingine bali lile la Rais wa Zimbabwe, Robert Gabriel Mugabe.Kwa wengine mtu huyu ni shujaa,kwa wengine mtu huyu ni kinyume kabisa cha neno shujaa.Kwako wewe je?Je viongozi wa Afrika wanaohudhuria kikao cha Umoja wa Afrika huko Misri(na Mugabe naye anahudhuria) wataweza kumnyoshea vidole Mugabe?Nini hatma ya siasa za Afrika?

Pichani ni Rais Mugabe akiwa na mkewe,Grace Mugabe.Wengi wanasema wakati wao wanatafuna keki,wananchi wengi wa Zimbabwe wanakufa njaa.

Photo/New York Times

Be Sociable, Share!

• 

Tukio hilo la aina yake,la kusikitisha na hata kuchosha akili limeandikwa na blogs mbalimbali na pia vyombo karibuni vyote vya habari nchini Tanzania.Kwa sababu habari yenyewe bado inazua mijadala mbalimbali, tumeona sio vyema kukunyima wewe msomaji na mtembeleaji wetu, fursa ya kutoa maoni yako kuhusiana na tukio hili.Nini maoni yako kuhusiana na tukio hili? Ni uchawi, imani za kishirikina, matatizo ya akili au ni nini hasa? Kwanini watoto?

Isitoshe,mtoto Ramadhani Mussa, ambaye hivi sasa anashikiliwa na Polisi Mkoa wa Ilala, Kanda Maalumu ya Dar-es-salaam akiendelea kuisaidia polisi na uchunguzi, yawezekana ndio jina au tukio lililotawala vinywa vya watu wengi hivi sasa.

Kama hujapata fursa ya kusoma habari mbalimbali kuhusu tukio hili,unaweza kufanya hivyo kwa kubonyeza hapa na hapa na hapa.

Wakati huo huo,gazeti la Uwazi(mojawapo ya magazeti ya Global Publishers), hivi leo wametoa habari ya kina ya tukio hili kama ambavyo unaweza kuiona katika ukurasa wa mbele wa gazeti hilo hapo chini.Unaweza kuisoma habari hiyo kamili kwa kubonyeza hapa.

Be Sociable, Share!

• 

Mmojawapo miongoni mwa wasomi hao ni Prof.Joseph Mbele(pichani),mtanzania anayefundisha katika Chuo cha St.Olaf kilichopo Northfield jimboni Minnesotta nchini Marekani.Miongoni mwa wasomi na wafuatiliaji wa mambo mbalimbali ya kitaaluma jina la Prof.Mbele sio geni hata kidogo.Prof.Mbele ni mtunzi wa kitabu maarufu sana kiitwacho Africans and Americans:Embracing The Cultural Differences.Kitabu hicho ndicho kinachotumika zaidi hivi leo mashuleni na katika taasisi mbalimbali(zikiwemo balozi mbalimbali) wanapokuwa wanawaandaa watu wao kuja kusoma, kutembea tu,kufanya kazi au tafiti mbalimbali barani Afrika.

Kutokana na kwamba kumekuwepo na mijadala mingi sana kuhusiana na masuala yote yahusuyo mila,tamaduni,desturi,maisha ya ughaibuni nk,BC tuliamua kumtafuta Prof.Mbele ambaye ni msomi anayetambulika kimataifa na mwenye mamlaka ya kutosha kuhusiana na maeneo yaliyotajwa hapo juu ili kupata maoni na mitizamo yake.Katika mahojiano haya,Prof.Mbele anafafanua mambo mengi sana kama vile’je kuna kitu kama mila,tamaduni na desturi za kitanzania?Kwanini watu wengi hivi leo hususani vijana wanazidi kubobea kwenye tamaduni za kimarekani?Kwanini aliandika kitabu hicho kilichotajwa hapo juu? Kama wanajamii tunakubaliana kwamba tumepoteza dira na muelekeo katika tamaduni,mila na desturi zetu,nini kifanyike?Kwa majibu ya maswali hayo na mengineyo mengi,fuatana nasi katika mahojiano yafuatayo;

BC: Kumekuwepo na mijadala mbalimbali kuhusiana na suala la mila,tamaduni na desturi za mtanzania.Kuna ambao wanasema hakuna kitu kama mila,utamaduni na desturi za kitanzania ingawa wanakubali kwamba inawezekana kukawa na mila,tamaduni na desturi za makabila fulani fulani. Nini maoni yako kuhusu dhana kama hizi? Unadhani kuna mila,tamaduni na desturi zinazoweza kuitwa “za kitanzania”?

PROF.MBELE: Pamoja na tofauti zote baina ya makabila,kuna pia mambo ya msingi ambayo yamo miongoni mwetu sote. Mifano ni kama kuheshimu wazee, kupenda kuwa na watoto, kushirikiana kwenye shughuli kama mazishi na sherehe. Mambo hayo yamo miongoni mwa Waafrika kwa ujumla. Kuna mengine ambayo tunaweza kusema ni ya kiTanzania. Kwa mfano, Mtanzania ana utamaduni wa kutotilia maanani ukabila katika mahusiano na Watanzania wengine. Anazingatia utaifa kwanza. Huu ni utamaduni wa Mtanzania. Lugha ni nguzo muhimu ya utamaduni, na Mtanzania anathibitisha kuwepo kwa huu utamaduni wa kiTanzania kwa kuongea kiSwahili anapokuwa na Watanzania wa makabila mengine. Kwa kiasi kikubwa, hayo ni matokeo ya juhudi ya Mwalimu Nyerere.

BC: Vijana wengi wa hivi leo wanapenda(pengine hata kuabudu) tamaduni za kimarekani.Hii sio kwa vijana wa kitanzania peke yao bali dunia nzima.Unadhani hii inatokana na nini? Nini faida au madhara ya mapokeo haya ya tamaduni za kigeni au kimarekani?

PROF.MBELE: Hao watu wanaoiga namna hiyo wana matatizo.Tatizo moja ni kuwa wanayoiga ni yale yenye mushkeli hata huko Marekani kwenyewe. Marekani, kama sehemu yoyote duniani, ina watu wanaokiuka maadili ya jamii. Vijana wetu wanaiga mambo hayo yenye walakini, iwe ni katika mitindo, lugha, na kadhalika.

Kwa mfano,badala ya kujifunza kiIngereza sanifu, ambacho kingewawezesha kusonga mbele kielimu na kimaisha, vijana wetu wanaiga kiingereza kibovu na cha matusi ambacho wanakisikia kutoka kwa baadhi ya wanamuziki wa kiMarekani.Vijana wetu wanaiga mitindo ambayo hata huku Marekani inawabughudhi wengi. Kuna miji hapa Marekani imeshaanza kupiga marufuku aina ya mavazi wanayoiga hao vijana wetu.

Filamu nyingi za Hollywood zinawapotosha watu.Wanadhani mambo ya Hollywood ndio hali halisi ya Marekani. Hollywood kwa ujumla inapotosha ukweli wa Marekani, kama vile inavyopotosha ukweli kuhusu Arabuni, Afrika, Asia, na kwingineko.Hollywood au inatia chumvi au inadhalilisha. Hollywood inatafuta biashara, sio kuelimisha watu, na hata kama kinachouzwa ni pofotu, wao wanauza tu. Ukweli ni kuwa Wamarekani kwa

ujumla ni watu wenye heshima zao, kwa mujibu wa utamaduni wao, kama ilivyo katika nchi nyingine yoyote, na wanavaa na kutumia lugha ya kawaida na ya heshima kama vile wanavyofanya Watanzania walio wengi.

BC: Utamaduni wa “kimarekani” ambao kila kukicha unazidi kuenea dunia nzima sio jambo linalotokea kama ajali.Ni mipango madhubuti ya kiserikali ya Marekani katika kuhakikisha inaendelea kuwa “super power’ wa dunia. Je unakubaliana na dhana hii? Kama ndio,unadhani serikali za nchi kama yetu ya Tanzania ina wajibu gani katika sio tu kujaribu kukabiliana na hali hii bali pia kuhakikisha mila,tamaduni na desturi za kitanzania zinalindwa,kutunzwa na kuheshimiwa?

PROF.MBELE: Kinachoenea duniani kutoka Marekani ni utamaduni wa kibepari, ambao unageuza kila kitu kuwa bidhaa, kama alivyotueleza Karl Marx kwenye kitabu chake cha Communist Manifesto. Mabepari wanasambaza mitindo na vishawishi, ili kuwafanya watu wapende kununua bidhaa au huduma mbali mbali hata kama hazina maana katika maisha. Wao wanatafuta pesa. Wamarekani wa kawaida hawana uwezo wa kufanya hayo yote, wala hawahusiki.

Serikali ya Marekani ni mshiriki na pia wakala wa hao mabepari, na inachofanya ni kuweka mazingira ya kuuwezesha ubepari kustawi duniani kote.Serikali ya Marekani inazishinikiza nchi kama yetu ziweke mazingira muafaka ya kuuwezesha ubepari kufaidika, pamoja na kwamba wananchi walio wengi wanaathirika. Serikali ya nchi kama Tanzania ingepaswa kuwa mstari wa mbele kuwaelimisha wananchi kuhusu masuala hayo, kama alivyokuwa anafanya Mwalimu Nyerere.

Lakini, leo tumekwama;viongozi wenyewe sidhani kama wana upeo unaohitajika,wala dhamira inayohitajika.Hakuna juhudi inayofanywa na serikali kuhimiza elimu kuhusu ubepari, badala yake kinachofanyika ni kuupigia debe ubepari na utamaduni wake. Hatutafika mbali, bali tutaanza kuona matatizo makubwa katika jamii yetu. Kujenga utamaduni wa kujifahamu,kujiamini, kujithamini, kujitegemea, na kujiheshimu kutatusaidia kuepuka kuwa jalala la kila kinachotoka kwa hao mabepari.

BC: Katika kitabu chako cha Africans and Americans: Embracing Cultural Differences( Tunashauri kila mtu akisome kitabu hiki) umeelezea kwa umakini kabisa tofauti za kimila,tamaduni na desturi kati ya waafrika na wamarekani.Nini hasa kiini cha wewe kuamua kuandika kitabu hiki? Kuna uzoefu wako binafsi wowote ule nyuma ya kitabu hiki?

PROF.MBELE: Katika kuishi na Wamarekani kwa miaka mingi, nilitambua umuhimu wa kitabu cha aina hii, ambacho kingetoa mwanga kuhusu utamaduni wao na namna unavyotofautiana na utamaduni wetu Waafrika. Lengo lilikuwa kuzuia au kupunguza mikwaruzano na kutoelewana baina ya Waafrika na Wamarekani, ambayo haikwepeki endapo hawachukui hatua za kuzifahamu tofauti zao. Mikwaruzano hii haiko baina ya Wamarekani na Waafrika tu, bali inaweza kutokea popote wanapokutana watu wa tamaduni tofauti, iwe ni katika ndoa, shuleni, kwenye biashara, diplomasia, utalii, na kadhalika.

Msukumo mkubwa wa kuandika hiki kitabu ulitoka kwa Wamarekani waliokuwa wanaenda Afrika, iwe ni kwa masomo, utafiti, kazi za kujitolea, au kwa safari tu,ambao

walikuwa wananiulizia masuali kuhusu maisha na utamaduni wa Waafrika.Lengo lao lilikuwa ni kujiandaa ili wakiwa Afrika wasipate taabu, na ili wasifanye makosa katika masuala ya mila na desturi. Pamoja na kuwaeleza ana kwa ana au kwa njia ya mawasiliano mengine, niliona niandike hiki kitabu.Nilijua kuwa Wamarekani kwa ujumla wanapenda kusoma vitabu, na hii ikawa ni njia bora ya kuwasiliana nao.

Kwa upande mwingine, nilikuwa nawawazia pia Waafrika.Wengi wanaoishi Marekani au wanashughulika na Wamarekani sehemu mbali mbali kule Afrika. Hao nao niliona watahijaji kujifunza mambo ya Wamarekani, ili iwe rahisi kuelewana nao.

Vinginevyo,nilijua kuwa watapata ugumu fulani, na hata migongano.Tatizo ni kuwa

Watanzania hawathamini vitabu kama Wamarekani wanavyothamini.Hilo limethibitishwa tena na tena.Kwa hivi, sina hakika kama lengo langu litafanikiwa kwa upande wa Watanzania.

BC: Una mpango wowote wa kukitafsiri kitabu hiki katika lugha ya Kiswahili ili watu wengi zaidi waweze kukisoma? Kwa anayetaka kukisoma kitabu hiki hivi sasa,kinapatikana wapi au anaweza kukipata vipi?

PROF.MBELE: Itakuwa vizuri kukitafsiri kitabu hiki kwa kiSwahili na hata lugha zingine, kama vile kiSomali, kiArabu, na kiFaransa. Hapa Marekani, kuna maelfu ya waAfrika wanaotumia lugha zote hizi, na ninafahamu kuwa wanahitaji kuelewa mambo niliyoandka. Kitabu hiki kinapatikana kwenye tovuti hii http://www.lulu.com/content/105001. Ninataka kitabu hiki kipatikane Tanzania kiurahisi, kiwasaidie Watanzania wanaoshughulika na Wamarekani kwa namna yoyote. Kwa sasa, kinapatikana Dar es Salaam,simu namba 717 413 073.

BC: Ubaguzi wa rangi ni jambo ambalo hukatisha watu wengi tamaa. Kwa maoni yako nini hasa chanzo cha ubaguzi wa rangi duniani? Je wewe katika kazi zako za kila siku za ufundishaji nchini Marekani unakumbana na matatizo unayohisi ni matokeo ya moja kwa moja ya ubaguzi wa rangi? Unakabiliana nayo vipi na unatoa ushauri gani kwa watu wengine wanaokabiliwa na tatizo kama hilo?Je unadhani ubaguzi wa rangi’ ni sehemu ya utamaduni au ni tabia tu za watu?

PROF.MBELE: Sio vizuri kukata tamaa, na huenda hata wale wanaolalamikia ubaguzi nao ni wabaguzi. Kuna aina nyingi za ubaguzi, kama vile ubaguzi wa dini, jinsia,taifa, lugha, kabila, rangi, umri, uwezo wa kiuchumi, na kadhalika. Hata mahali penye watu wa rangi moja tu, ubaguzi unaweza kuwepo na kuleta matatizo makubwa, kama yale ya Rwanda mwaka 1994. Ubaguzi ni ubaguzi. Pamoja na kwamba ni muhimu kutambua ubaya uliopo katika jamii za wengine,ni muhimu pia kuona ubaya uliomo katika jamii zetu au katika nafsi zetu.

Jamii ya Tanzania, kwa mfano, ina maovu mengi. Wakati mamilioni ya watu wanaishi kwa dhiki kubwa, kuna Watanzania ambao wanafuja mali ya nchi kwa starehe na mambo yao binafsi. Na wanaiba hata hela za umma na kuzifuja. Kuna maelfu ya watoto yatima katika nchi yetu ambao wana dhiki kubwa, wakati mamilioni ya shilingi yanafujwa kila siku.

Nikirudi kwenye suala la ubaguzi wa rangi, napenda kusema kuwa,badala ya mtu kukaa na imani kuwa hutaendelea sababu ya ubaguzi wa rangi, ni bora kutambua kuwa ukiwa na elimu, maarifa na ujuzi, utahitajika, na hakuna atakayeweza kukupuuzia eti kwa sababu ya rangi yako. Dunia ya leo ni dunia ya aina yake, inategemea elimu, maarifa, na ujuzi. Makampuni na mashirika yanashindana, na yanalazimika kutafuta watu wenye ujuzi, elimu, na maarifa. Kama wewe ndio bingwa, utatafutwa wewe.Yule tajiri maarufu duniani, Bill Gates, amewekeza India, kwa sababu Wahindi wanawika kwenye fani ya kompyuta. Anawajali Wahindi kwa hilo, na wala rangi yao sio kipingamizi. Watanzania tutambue hilo. Tujifunze kutoka kwa Wahindi; tujibidishe katika elimu.

Mimi nimekuwa na msimamo huo tangu zamani. Nimelenga katika kujielimisha muda wote. Mfano mmoja wa matokeo yake ni kuwa kutokana na ujuzi wangu katika fani yangu, nilifuatwa na chuo cha St. Olaf cha Marekani nije kuwafundishia masomo fulani. Sikuomba kazi hapa. Shughuli zimeenda vizuri kwa miaka yote niliyofundisha hapa, wala sijaona usumbufu wala ubaguzi wowote. Kama ni usumbufu au kukosewa haki sehemu ya kazi, hayo yalinisibu kule Tanzania. Nimejibidisha sana pia katika utafiti wa tamaduni mbali mbali, na matokeo yake ni kuwa ninatafutwa na hao Wamarekani wanapohitaji ushauri kwenye masuala hayo.

Jambo jingine ambalo naona ni muhimu kusema ni kuwa kama kweli kuna kipingamizi kama hiki cha ubaguzi, basi tukumbuke kuwa sio lazima tuwe watu wa kuajiriwa na wengine. Kama tunao ujuzi na maarifa, tutafakari namna ya kujiajiri. Hilo wazo limenijia miaka hii ya karibuni, na niko katika kulifanyia kazi. Ujuzi na maarifa ndio msingi na ndio silaha thabiti katika mapambano ya ulimwengu wa leo.

BC: Nadhani tunakubaliana kwamba suala la udumishaji wa mila,tamaduni na desturi lina misingi yake katika malezi. Mtoto umleavyo ndivyo akuavyo.Mporomoko wa maadili uliozikumba jamii zetu hivi leo inasemekana unatokana na malezi mabovu.Unasemaje kuhusu suala hili na unatoa ushauri gani kwa wazazi kuhusiana na suala zima la malezi?

PROF.MBELE: Ni kweli kuna mporomoko mkubwa wa maadili. Wazazi na watu wazima kwa ujumla wana wajibu wa kuwa mfano wa maadili bora. Lakini hali iliyopo katika nchi yetu, kwa mfano, hairidhishi. Mwalimu Nyerere alijitahidi sana kuongelea maadili, kuanzia kufanya kazi kwa bidii, kuwatetea wanyonge, kufuata haki, kujielimisha, kuheshimiana.

Leo hii watu wanatafuta pesa kwa namna yoyote, na maadili yamewekwa kando. Kiu ya pesa imeleta madhara ya kila aina, kama walivyoelezea akina Karl Marx. Imevuruga maadili ya dini, serikali, elimu, na kadhalika. Utapeli umeingia sehemu nyingi za maisha ya jamii.Naamini kuwa tunaweza kujirekebisha. Kwa upande wetu Tanzania, kitu kimoja tunachoweza kufanya ni kuanza kujielimisha kuhusu yale aliyokuwa anatufundisha Mwalimu Nyerere, kwani yanaendana na mazingira ya kihistoria na utamaduni wetu.

Elimu ni jambo la msingi. Kwa mfano, tungejielimisha kuhusu masuala ya afya, tungepunguza utumiaji wa pombe. Lakini Tanzania tunaona sifa kunywa pombe sana, badala ya kutambua kuwa tunahujumu akili, afya, na maisha yetu. Watoto wanakua katika mazingira ambayo hayawafundishi maadili mema. Hata kama shuleni watafundishwa, huko mitaani wanaona na kusikia mengine. Kwa mila za mababu na mabibi, watu wazima wanawajibika kuwaongoza na kuwanyoosha wadogo, lakini kwetu mambo ni kinyume. Watu wazima wanawakwaza na kuwapotosha wadogo.

Niliwahi kuhudhuria tamasha la vitabu pale Dar es Salaam. Watoto walikuwa hapo lakini watu wazima wachache sana walioonekana hapo. Watoto waliimba nyimbo, wakiwaomba wazazi wawanunulie vitabu na wawe na utaratibu wa kusoma majumbani. Lakini wazazi wenyewe hawakuwepo hapo kwenye tamasha. Ilikuwa hali ya kusikitisha. Jioni, nilipokuwa napita mitaa mbali mbali, nikirudi nyumbani, nilikuwa nawaona watu wazima kwenye baa, mtaa hadi mtaa, kama kawaida. Badala ya kujumuika na watoto kwenye tamasha la vitabu, wao walikuwa kwenye baa. Na hata viongozi hawakuwepo kwenye tamasha: wajumbe wa nyumba kumi, makatibu kata, makatibu tarafa, wabunge, na kadhalika. Hawakuwepo.Huwezi kuamini kuwa hii ndio nchi ya Mwalimu Nyerere.

Mimi kama mwalimu lazima niwaambie Watanzania kuwa hapo Wamarekani wametuzidi: wanahudhuria sana matamasha ya vitabu, na kwenye maduka ya vitabu utawakuta wakinunua vitabu. Kama nilivyosema, dunia ya leo inatawaliwa na elimu, maarifa na ujuzi, na malezi bora ya watoto lazima yazingatie hilo.

BC: Hivi leo kila mtu anaongelea kuporomoka kwa maadili ya kijamii hususani miongoni mwa vijana. Kwa uzoefu na utaalamu wako, ni mila,tamaduni na desturi zipi ambazo hivi leo tumeachana nazo ambazo sio tu hatukutakiwa kamwe kuachana nazo bali tulitakiwa kuzienzi kwa udi na uvumba? Nini kinaweza fanyika hivi sasa ili kurejesha suala zima la maadilli.

PROF.MBELE: Kama nilivyogusia, ingebidi tuanze kufuata nyayo za Mwalimu Nyerere, ambaye alithamini utu. Leo hii mtu anayeheshimiwa ni yule mwenye pesa. Hili ni tatizo kubwa,na dalili ya kuporomoka maadili. Jamii kwa ujumla imeingia katika hali hiyo, na vijana wanalelewa namna hiyo. Ndoto zao ni za kupata pesa nyingi, kwa njia yoyote. Lakini watu wazima ndio wameanzisha mkondo huu, na hao vijana wanafuata nyayo.

Alichojaribu kujenga Mwalimu Nyerere katika jamii yetu ni ule moyo wa kila mtu kumjali mwingine na kuangalia maslahi ya jamii, si maslahi binafsi. Na Mwalimu Nyerere alikuwa anajenga fikra zake kwenye msingi wa mila na desturi za mababu na mabibi zetu. Leo tumeachana na mwelekeo huo. Na hili ni tatizo kubwa. Naamini kuwa tukijizatiti upya na kuanza kuangalia yale aliyokuwa anafundisha Mwalimu Nyerere, tuyaingize mashuleni, sehemu za kazi, mitaani, na kila mahali, tutaweza kuanzisha mkondo ule alioutaka Mwalimu Nyerere.

BC: Dunia yetu hivi leo inakabiliwa na suala gumu la vita dhidi ya ugaidi. Unaweza kuhusisha vipi ugaidi na mila,tamaduni na desturi za binadamu au mataifa mbalimbali?

PROF.MBELE: Kitu kigumu ni kuelewa dhana ya ugaidi na kukubaliana kama wote tunaelewa hivyo hivyo. Kwa bahati mbaya, dhana hii inatafsiriwa namna mbali mbali na watu au jamii mbali mbali. Matokeo yake ni kuwa wako ambao wanasema wanapiga vita ugaidi hali kwa mtazamo wangu wao wenyewe ni magaidi. Mara nyingi nashangaa, na sijui kama kinachopigwa vita ni ugaidi au ni kitu kingine. Halafu serikali nyingi sasa zimepata fursa ya kufanya dhuluma kwa kisingizio cha kupambana na ugaidi. Kwa maneno mengine hii inayoitwa vita dhidi ya ugaidi ina mikanganyiko ya kila aina.

BC: Mwisho una ujumbe gani kwa vijana,wanajamii,viongozi wa kiserikali,dini nk kuhusu mila,tamaduni na desturi?

PROF.MBELE: Ujumbe wangu ni kuwa Watanzania tujifunze na kuzingatia aliyotufundisha Mwalimu Nyerere: kujenga jamii yenye haki, yenye kuzingatia usawa wa binadamu, isiyo na unyonyaji na ukandamizaji, yenye kushirikiana na kuhemishimiana. Huu ndio utamaduni unaotufaa. Tuzingatie aliyotufundisha Mwalimu Nyerere kuhusu elimu. Alisema elimu haina mwisho, na aliongelea elimu kwa mapana na undani, kuanzia kisomo chenye manufaa, elimu ya watu wazima, na elimu mashuleni hadi vyuo vikuu.

Elimu ndio msingi wa mafanikio katika ulimwengu huu wa ushindani mkubwa. Msisimko wa elimu aliouwazia Mwalimu Nyerere umedidimia. Asilimia ya watu wasiojua kusoma na kuandika inazidi kuongezeka. Mashuleni watu wanatafuta vyeti, badala ya elimu. Watu wanatumia muda mwingi vijiweni, badala ya kujitafutia maarifa na elimu.

Tulipopata uhuru, Nyerere alieneza ujumbe maarufu: Uhuru na Kazi! Leo utamaduni wa kufanya kazi kwa bidii umetetereka. Hata hao Wamarekani tunaowasema, wengi wako katika nchi yetu, kuanzia vijijini hadi mijini, wakifanya kazi za kujitolea, wakati sisi wenyewe tuko vijiweni tunapiga soga, tuko kwenye sherehe au tuko kwenye maandalizi ya sherehe.Hata hivyo, bado fursa tunayo ya kujirudi.

BC: Shukrani sana Prof.Mbele kwa mahojiano haya.Tunakutakia kila la kheri

katika kazi zako.

PROF.MBELE: Nashukuru sana kwa fursa hii ya kujieleza kwa wadau wa ukumbi huu. Nawe nakutakia kila la heri.

Prof.Mbele pia ni Mwanzilishi na Mkurugenzi wa shirika lijulikanalo kama AFRICONEXION. Unaweza kutembelea tovuti ya shirika hilo kwa kubonyeza hapa.

Je unakubaliana au unapingana na chochote alichokisema Prof Mbele?Usisite kuweka maoni yako na pia kumpelekea link ndugu,jamaa au rafiki yako ili naye apate soma ulichokisoma.Asante.

Be Sociable, Share!

• 

Kama tulivyodokeza kidogo juma hili,swali sasa sio tena tunaelekea wapi bali tumefikaje hapa? Sasa leo kwa sababu ni Ijumaa na piga ua,jadi lazima iendelee,burudani ya mziki ipo pale pale.Lakini leo tuna ujumbe mahsusi kabisa.Ni kutoka kwao The Ngoma Afrika Band(pichani),bendi ya watanzania chini ya uongozi wa Ras Ebby Makunja na yenye makao yake makuu kule Oldenburg,Germany.Wao wanasema Rushwa Ni Adui wa Haki.Pengine hapa ndipo tunapoweza kuanzia katika kujibu swali Tumefikaje Hapa?

BC inaanda mahojiano rasmi na The Ngoma Africa Band.Yatawajieni yatakapokamilika.Ila kwa sasa pata burudani ya wimbo wao huu wenye ujumbe murua hususani katika mazingira tuliyonayo hivi sasa.Bonyeza tu player hapo chini.Ijumaa Njema.

Lakini subiri kidogo,yaani zilipendwa leo hamna BC?Haiwezekani,wasikilize Western Jazz Band wakisema Sasa Tutacheza Cha Cha Cha.

Be Sociable, Share!

•