Vijana wengi tumeshapitia au tunapitia kwenye kipindi kigumu sana maishani. Nina uhakika wengi wetu tumeshawahi kukosa usingizi wakati tupo kitandani na kubaki tu kuangalia dari na kujiuliza maswali mengi sana; nitafanya nini maishani? Mustakabali wa maisha yangu ni upi? Nitakuwa wapi baada ya miaka miwili, mitano au hata kumi?

Bahati mbaya Watanzania hatuna hulka ya kujadili mambo kama haya kwa uwazi tukiwa na ndugu, jamaa na marafiki zetu. Na matokeo yake (tunaonekana kama) hatujifunzi kutoka kwa wenzetu — hili suala ndilo linalonipa misongo kwenye mijadala mbalimbali. Kwahiyo, ni matumaini yangu kuwa nasaha zilizopo kwenye makala hii zitabadilisha fikra za angalau kijana mmoja na kutambua kuwa maisha yake ya baadae yako kwenye viganja vyake! Kwa maneno mengine, wewe msomaji ndio mwenye uwezo mkubwa wa kuamua maisha yako huko mbeleni yaweje.

Je, unajua una kipawa, kipaji au talanta ipi? Baada ya kumaliza elimu ya sekondari au chuo kikuu, ulikuwa au unajua unataka ufanye nini; uwe mtu wa aina gani kwenye jamii?

Kama unashindwa kujibu hayo maswali haraka na kwa ufasaha, usiogope na wala usitetereke. Hauko mwenyewe. Wengi tumeshapitia na tunaendelea kupitia kwenye kipindi ambacho fikra zetu zinakuwa zimejawa na mawazo ya utata. Lakini utakubaliana nami kuwa wenzetu ambao tayari wanajua wana vipaji fulani na kuvifanyia kazi, maisha yao huonekana marahisi machoni mwa wengi.

Amini usiamini, majibu ya maswali mengi hupatikana hapa — kwenye tovuti ya Bongo Celebrity. Jeff na timu yake wamekuwa wanajitahidi kutuletea mahojiano murua ya watu maarufu wanaofanya vizuri Bongo kwenye nyanja mbalimbali, ili mimi na wewe tujifunze mawili matatu kutoka kwao na kutumia ‘maujanja’ kwenye maisha yetu; kukuza vipaji vyetu na kuviendeleza.

Jifunze kutoka kwa waliofanikiwa

Kwa mfano, Profesa Jay akihojiwa huwa anatoa nasaha nyingi sana ambazo binafsi naamini zinatakiwa kuhamasisha kila kijana anayezisikia kwa namna moja au nyingine. Cha kusikitisha wengi wetu tutakumbuka tu ni lini Mzee wa Mitulinga atatoa album mpya. Basi.

Sielewi kwanini tunafumbia macho ukweli kuwa Jay huwa anatembea na karatasi na kalamu karibia muda wote, na akiona kitu ambacho anadhani kitakaa vizuri kwenye mashairi yake huwa anakiandika papo kwa papo. Muda mwingine hata akiwa na marafiki zake. Kama bado hujanielewa, Jay ni mwandishi mzuri sana na huwa anaandika mashairi muda wote! Na suala la kipaji chake kukua, kupevuka na kukomaa linajidhihirisha kila kukicha. Kasikikilize wimbo unaoitwa Chuzi limekubali wa Hard Blasters Crew, halafu linganisha na mashairi yaliyojaa busara kwenye wimbo Machozi, Jasho na Damu aliouimba takribani miaka miwili baadae.

Ninachojaribu kukuasa kijana mwenzangu ni kama ifuatavyo: Fungua macho ukiwa kwenye pita-pita na mihangaiko yako; ukiona kichuguu kizuri angalia kwa makini na jifunze jinsi kinavyojengwa na siafu, badala ya kukisifia tu na kuendelea na safari.

Tambua una vipaji

Safari ya kutambua una kipaji au vipaji gani, kuvikuza na kuvifanyia kazi inaweza ikawa ngumu au rahisi kutegemeana na mazingira na mazingara uliyokulia na uliyomo. Huo ni mjadala mrefu sana ila sitaki kuzama huko, kwasababu naamini vitu ambavyo vinampa mtu motisha vina nguvu zaidi.

Kama nilivyosema hapo awali, usikubali mtu mwingine akuamulie maisha yako ya baadae yaweje kwasababu tu amekuzidi umri au ana mamlaka fulani. Aghalabu kauli zenye mamlaka zinaweza kukufunga mawazo yako na kukusukuma kufanya jambo ambalo labda sio ile kitu roho inapenda. Pia, usifuate mkumbo; jaribu kufikiria mustakabali wako binafsi kwanza.

Kwa mantiki hiyo, ni jukumu lako kugundua una vipawa gani. Sidhani kama kuna njia rahisi ya kukwambia, “Aisee, bwa’ mdogo una kipaji (fulani)! Kifanyie kazi.” Njia pekee itakayokuwezesha kufaulu huo mtihani ni kujaribu kufanya na kufuatilia mambo mbalimbali — iwe kwa kusoma vitabu vya taaluma au magazeti, kuongea na kubadilisha mawazo na watu n.k. Huwezi kung’amua kuwa wewe ni mchezaji mzuri wa mpira kwa kukaa kijiweni, wakati u mvivu wa hata kupiga danadana tu.

Jiulize, ingekuwa vipi kama Man Dojo na Domo Kaya wangekaa tu vijiweni Arusha na kutothubutu kujaribu kupiga gitaa na kuimba?

Usiogope kukosolewa

Changamoto kubwa mwanzoni ni kuondokana na hofu ya kufanya makosa au kuogopa kukosolewa. Ni kawaida kila  binadamu kuogopa, ila kinachotufautisha ni jinsi tunavyokivuka hiki kihunzi. Unadhani sikujawa na hofu hata chembe nilipopewa fursa ya kuandika hii makala na kuanika mawazo yangu hadharani? Kilichonipoza ni ile motisha ya kutumia kasoro zozote zitakazojitokeza na kuhakikisha naandika makala nzuri zaidi nitakapopewa fursa nyingine.

Lengo langu kubwa ni kuanzisha mjadala mzuri, kwasababu ninaamini kuna Watanzania wengine wengi wenye uzoefu na mawazo mazuri zaidi yangu, na nina kiu na njaa ya kujifunza kutoka kwao!

Hadithi nzuri kuhusu kujua jinsi ya kutumia vema ukosolewaji inatoka kwa Sir Juma Nature. Sir Nature alitoka kwa njia ya kushirikishwa kwenye nyimbo kama Mtani Jirani, Mtulize na Maskini Jeuri. Mimi ni mmojawapo wa mashabiki wake wakubwa na nilivutiwa sana na kisa alichokiimba kwenye wimbo Mtani Jirani. Ila Juma wa kipindi kile ni tofauti na yule Juma aliyetikisa na Hili Gemu, Kighetto-ghetto (remix), Jinsi Kijana na nyimbo nyingine lukuki.

Juma alikuwa anatumia lugha ‘ngumu’ iliyokuwa inaeleweka kwa vijana wa Kurasini, Keko, Temeke, Tandika, Mtoni na Mbagala. Nakumbuka P-Funk, Bonny Luv, Sebastian Maganga na wengine wengi walimkosoa na kumshauri ‘alainishe’ mashairi yake. Kijana hakuzira wala kunywea, akaufanyia kazi ushauri.

Jiamini na amini unachofanya

Labda hii ndio nguzo kubwa kuliko zote. Sijui kama inajengwa kwa mambo niliyoyajadili kwa kifupi hapo juu, au ndio msingi unaohimili niliyoyataja. Kama wewe hujiamini na wala huamini kuwa unachofanya ni kizuri na kina manufaa kwa jamii, unategemea wanaokuzunguka wakuamini?

Hakika kauli za kutia moyo kutoka kwa wazazi, ndugu, marafiki na watu ulio nao karibu zinaweza kukusaidia. Ila huwa napenda kusisitiza zaidi ile motisha mtu binafsi aliyonayo.

Huyu Fid Q kipenzi cha wengi, safari yake haikuanzia na wimbo Mwanza au FidQ.com. Kijana ilibidi atoke Mwanza kwa hela ndogo aliyokuwa nayo hadi Dar ili aje kufanya alichoamini ni kipaji chake. Unaweza ukadhani  alikuwa anacheza karata tatu au kamari, kwasababu lolote lile lingeweza kutokea kwenye safari yake na labda tusingepata kumsikia hata mara moja.

Bahati mbaya (kwa wapinzani wake) na nzuri (kwa mashabiki wake), alipewa nafasi ya kughani kwenye wimbo mmoja unaoitwa Ukweli na Uwazi uliopo kwenye album ya Wachuja Nafaka. Fid Q akatoka rasmi. Ukisikiliza nyimbo zake mbili za kwanza, utaafiki kuwa alikuwa anajiamini na anaamini alichokuwa anafanya.

Sio kazi na dawa, bali ni kazi na kazi

Ingawa sipendi kurusha mawe ya lawama, nitajiona mwenye hatia kama nisiposema haya yafuatayo kwa wale ma-DJ na waandishi wa habari wanaopata fursa ya kuwahoji watu waliofanikiwa kwenye fani mbalimbali.

Wachache wenu mmesahau kuwa kazi mliyokuwa nayo ni dhamana. Mna zana zote za kubadilisha fikra za watu wanaosikiliza vipindi vyenu. Mimi siridhiki mnapotaja tu wimbo au kitabu fulani cha mhusika kitatoka lini na mambo mengine kama hayo kwa dakika thelathini!

Mnasahau kuwa kazi mnazoletewa ni matunda yanayotokana na juhudi, jasho na uwajibikaji wa wahusika. Kwanini mnashindwa kusisitiza kazi nzuri hutokana na watu kujituma? Vipi, mbona mnashindwa kutuambia zile shows nzuri za Waunaume Halisi au TMK zinatokana na vijana kufanya mazoezi kila siku?

Ukiongea na watu waliofanikiwa utagundua kuwa, ukiacha vipaji walivyonavyo, ni wavumilivu na wanajituma. Kwahiyo, kijana mwenzangu, ukishagundua kipaji chako, huna budi kukilea, kukitunza na kukilinda kama mboni za macho yako. Na muhimu zaidi ni kukifanyia kazi kila siku; hakika hiyo ndio njia pekee itakayokuletea matunda.

Ukiangalia kulia, kushoto, mbele na nyuma utaona ‘vita baridi’ kati ya kizazi cha vijana wa sasa na wa zamani. Bahati mbaya vijana wa sasa (wanaonekana) wamepoteza matumaini na wamebakia kulaumu, ilihali wanaweza kuamka, kugundua vipaji vipaji vyao, kujenga moyo wa kujiamini na kufanya kazi ili kuleta mabadiliko.

Nchi inahitaji kina Modesta, Zitto na January kwenye kila mkoa; viongozi wapya wanahitajika. Magazeti yanahitaji waandishi wanaoweza kuakisi mawazo yetu. Jenerali Ulimwengu akistahafu, hatuna budi kuliziba pengo lake kwa kuwa tutaendelea kuhitaji makala zitakazotufanya tufikirie. Wahandisi na wanasheria wanahitajika na wataendelea kuhitajika.

Kijana, huu ni waraka kwako: Tambua na tumia kipaji chako ipasavyo — usijidharau.

Imeandikwa na Steven anayepatikana kwenye tovuti ya Vijana FM (http://vijana.fm). E-mail: steven (at) vijana (dot) fm. Makala nyingine kuhusu vijana zinapatikana hapa [bofya].

Be Sociable, Share!

• 

Miezi kadhaa iliyopita niliongelea jinsi ya kupata kazi. Niliongelea mambo kadhaa ya kufanya au kutokufanya endapo umeitwa kwenye usaili(interview).

Pia kama utakumbuka wiki kadhaa zilizopita niliandika kuhusu mambo ya kufanya ili kuepuka migogoro makazini.Ukijiepusha na migogoro utakuwa umefanikisha jambo moja muhimu; kulinda ajira yako. Kama hupatani na wafanyakazi wenzako na kila kukicha wakuu wako wa kazi wanashinda wakisuluhisha migogoro yako, ni wazi kwamba siku zako zinahesabika.Utaipoteza ajira.

Leo naomba kuendeleza kidogo jinsi ya kulinda ajira yako.Kumbuka nyakati tulizonazo kiuchumi ni ngumu.Kuwa na ajira(ukiwa na uwezo ushauri wangu ni kwamba;jiajiri mwenyewe) ni muhimu.Ufanyeje ili kulinda ajira uliyonao?Unaweza kuzingatia mambo yafuatayo;

• Fanya kazi yako vizuri: Hili la kwanza linaweza kuwa wazi.Umeajiriwa kwa sababu mwajiri wako anahitaji msaada kutokana na ujuzi ulionao.Unategemewa kufanya kazi zako kwa juhudi na maarifa.
  

  Zingatia maelekezo,sera na kila kitu kinachohusiana na kazi yako.Timiza wajibu wako.Kama kazi yako inakwenda sambamba na vitu kama “deadlines”,hakikisha unafanikiwa ipasavyo katika hilo.
  

• Punguza kulalamika: Pamoja na kwamba waajiri wengi wanasema kwamba wana sera huru zinazoruhusu wafanyakazi kuelezea kero zinazowakabili nk,ukweli ni kwamba waajiri hao hao hawapendi kuwa na mfanyakazi au wafanyakazi wanaolalamika kupita kiasi.
  

  Kila inapowezekana,jitahidi kutatua matatizo madogo madogo unayokumbana nayo kazini bila kukimbilia kwa “wakubwa” ukiwa na lundo la malalamiko. Endapo ni lazima kulalamika,fanya hivyo huku ukiwa na mapendekezo halisi ya jinsi ya kukabiliana na tatizo husika.
  

• Kuwa na siasa zisizofungamana na upande wowote: Kila mtu ana utashi wake katika siasa za nchi.Na kwa vile mwaka huu ni mwaka wa uchaguzi,utashi wa kisiasa au vyama vya kisiasa unazidi.Pamoja hayo,hakikisha kwamba katika maeneo ya kazi,unakuwa au unaonyesha kuwa na siasa zisizofungamana na upande wowote.Kwa maneno mengine,usilete ofisini ushabiki wa kisiasa unaoonekana kuzidi mipaka au hata kuingilia utendaji wako.
  

  Lakini pia usionyeshe kwamba huelewi kinachoendelea nchini.Baadhi ya waajiri huutumia wakati huu kukagua watu wanaoelewa kuhusu sera mbalimbali za nchi,vyama vya kisiasa nk ili kujua nani au mfanyakazi yupi anastahili kushika usukani japo wa idara fulani.
  

  Kumbuka katika nchi nyingi zinazoendelea(Tanzania ikiwemo) mambo mengi(kama vile biashara na uwekezaji) yana uhusiano wa karibu sana na siasa za kiuchumi za nchi husika.Usikae kando sana.
  

• Elewa na kukumbatia utamaduni wa sehemu yako ya kazi: Kila sehemu ya kazi ina “utamaduni” wake. Ukitaka kulinda ajira yako ni muhimu ukaelewa na kuukumbatia utamaduni(culture). Mifano ya tamaduni mbalimbali za sehemu za kazi ni mingi ikiwemo uvaaji(dressing code),utaratibu unaofuatwa pindi vitu kama misiba au harusi vinapotokea,nk.
  

  Hakikisha kwamba unaelewa “corporate culture” ya sehemu yako ya kazi na kwenda nayo sambamba.Usipofanya hivyo,utakuwa “tofauti”.Ukiwa tofauti ni wazi kwamba kila mtu pale kazi atakuwa anasubiri kwa hamu siku utakayoondoka.
  

• Epuka umbeya: Hili niliwahi kuliongelea katika mbinu za kuepuka migogoro makazini.Lipo pia katika mbinu za kulinda ajira yako.Umbeya katika sehemu za kazi upo na utakuwepo.Hii ni hulka yetu binadamu ambayo wakati mwingine ni ngumu kuepukika.Pamoja na hayo,umbeya ni jambo ambalo huchangia sana watu wengi kupoteza ajira zao kwani umbeya makazini sio tu kwamba ni chanzo cha migogoro bali pia ni upotezaji mkubwa wa muda na pia kitu kinachoshusha morali ya wafanyakazi wengine.
  

  Kama unataka kulinda ajira yako,ni vizuri ukajiepusha na majungu na umbeya.Funga mdomo,ziba masikio.Fanya kilichokupeleka mahali pale;kazi yako.Umbeya uache nyumbani kwako na mtaani.
  

• Jiendeleze kielimu na ki-ujuzi: Kupata kazi kusiwe mwisho wa kujifunza.Endelea kupiga msasa ujuzi au elimu yako kwa aidha kujisomea(siku hizi unaweza kusoma kupitia mtandaoni,kwa wakati wako).Inapotokea nafasi yoyote ya kujiendeleza kielimu,usiilazie damu.
  

  Unaweza kujiendeleza kielimu kwa kujisomea majarida au tovuti mbalimbali zinazohusiana na sehemu yako ya kazi. Kama upo umoja wa taaluma yako au kazi yako,hakikisha kwamba unakuwa mwanachama.Unapopata nafasi ya kukutana na wenzako katika taaluma moja,hakikisha kwamba unaelewa kinachoendelea katika taaluma yako.
  

• Kuwa mwenye shukrani: Ni wazi kwamba hakuna binadamu ambaye anaweza kufanya kila kitu mwenyewe.Kila mtu anahitaji msaada fulani katika maisha.Hali ni hiyo hiyo katika sehemu za kazi.
  

  Ni muhimu kuwashukuru wale wote ambao wanakusaidia pale kazini kwako kwa namna moja au nyingine.Kimsingi wafanyakazi wenzako wote, iwe ni wafagizi,ma-messenger,katibu muhtasi nk,wanakusaidia kwa namna moja au nyingine.Washukuru kila mara unapopata fursa ya kufanya hivyo.
  

• Kuwa na mtizamo chanya(positive attitude):Penye wengi,pana mengi.Yawezekana kazini kwako pakawa na mambo fulani fulani ambayo kimsingi hayapendezi.Kunaweza kuwa na mfanyakazi au wafanyakazi ambao ni “visima vya majungu”.Jiepushe nao na wakati huo huo hakikisha kwamba unakuwa na mtizamo chanya.
  

  Ukiwa na mtizamo chanya katika kila jambo,utapendwa na wafanyakazi wenzako na hata wakuu wako wa kazi.Watu walio na mtizamo chanya,wana nafasi nzuri zaidi ya kulinda ajira zao kuliko watu ambao wanaonekana wazi kuwa na msimamo hasi(negative attitude).
  

• Kuwa mwaminifu: Bila shaka hili linajieleza.Uaminifu katika kazi na maishani kwa ujumla ni silaha nzuri katika mambo mengi.Bado nakumbuka jinsi Rais mstaafu,Benjamin Mkapa,alivyowaasa vijana katika suala zima la kuwa waaminifu ili kwenda sambamba na changamoto za maendeleo ya kiuchumi.Ni kweli kabisa.
  

  Hakuna mwajiri anayeweza kuvumilia mfanyakazi ambaye sio mwaminifu.Hakikisha unakuwa mwaminifu kwa kutumia vizuri muda wa kazi.Unapokwenda nje kwa ajili ya chakula cha mchana(lunch) hakikisha kwamba unarudi katika muda uliopangwa.Acha kuiba muda wa kazi kwa kupiga piga ovyo simu zako binafsi.Mifano ipo mingi sana katika hili.
  

• Jipende na ujitunze: Ili uweze kulinda ajira yako ni wazi kwamba ni lazima uwe na afya nzuri.Kwa hiyo ni muhimu ukapata muda wa kutosha wa kulala,kula vizuri, fanya mazoezi mara kwa mara.Ukifanya hivyo utakuwa umejiweka katika mazingira mazuri ya kutimiza yote yaliyotajwa hapo juu.
  

Ukizingatia hayo niliyoyataja hapo juu ni wazi kwamba utakuwa katika nafasi nzuri zaidi ya kulinda ajira uliyonayo.Pamoja na hayo,yaweza kutokea ukaipoteza ajira uliyonayo kutokana na sababu zilizo nje ya uwezo wako.Ni muhimu basi ukawa na “Plan B”.Linda ajira uliyonayo kwa hali na mali lakini usisahau kwanza;kuweka akiba ya kifedha benki au mahali pengine popote na pia kuwa na mbadala endapo ajira uliyonayo itatoweka.Siku zote lazima uwe umejiandaa.Tuonane wiki ijayo;

Jeff Msangi ni Mhariri wa bongocelebrity.com.Unaweza kuwasiliana naye kwa kutumia e-mail; makala at bongocelebrity.com au bongocelebrity at gmail dot com.

Be Sociable, Share!

• 

Leo naomba nianze kwa shukrani kwa wote ambao mmeniandikia barua pepe,kuchangia kwa kupitia njia ya maoni aidha kupitia hapa hapa BC au kwenye ukurasa wa Facebook na hata wale ambao mmeweza kunipigia simu na kunitia moyo nisiache kuandika dondoo hizi za kusaidiana kwa kupeana maarifa mbalimbali. Inatia hamasa kuona kwamba unanisoma na zaidi unapata maarifa fulani fulani ya kuboresha maisha yako.Hiyo ndio nia yangu ya msingi.Tafadhali usisite kuniandikia.Ukiwa na swali pia usisite kuniuliza.Najibu asilimia 99.9% ya barua pepe zote zinazonijia.

Motisha au sababu ya kufanya jambo fulani(natumaini kwamba jambo hilo ni la manufaa) ndio msingi wa maendeleo ya kibinafsi na pia kijamii.Bila hamasa au motisha(motivation) ni hakika kwamba mambo mengi yangekuwa yamekwama.Dunia ya leo isingekuwa ilivyo endapo watendaji fulani fulani wasingekuwa na motisha ya kufanya mambo waliyoyafanya au wanayoyafanya.

Binadamu tunatofautiana.Kuna ambao wana motisha au hamasa zaidi kuliko wengine.Mara nyingi watu wa namna hiyo hufanikiwa maishani.Lipo kundi lingine ambalo kwa kawaida ni la watu ambao hawana motisha(not or less motivated).Hawaoni sababu yeyote ya kufanya kitu au jambo fulani.Wanahitaji kusukumwa sana,kubembelezwa,kupewa ahadi mbalimbali nk ndipo watashtuka waamke wakafanye jambo.Unaweza kuwaita wavivu ukipenda ingawa kuna tofauti kati ya mtu mvivu na yule ambaye amepoteza motisha.

Pamoja na hayo,sote hukamatwa na mtego wa kukosa au kupoteza motisha katika nyakati fulani.Unakuwa hujisikii kufanya chochote.Hutaki hata kufikiri kuhusu mbinu za kujiletea mabadiliko chanya.Unakuwa upo upo tu.Unatakiwa kwenda mazoezini lakini hujisikii.Unatakiwa kumaliza kusoma kitabu fulani lakini wapi.Unatakiwa kwenda kazini lakini motisha huna nk.Hiyo hunitokea hata mimi.Unaweza kufanya nini hali kama hiyo inapokutokea ili kurudisha motisha yako ya kawaida? Leo tutaangalia baadhi ya mambo ambayo unaweza kufanya;

• Kuwa na Lengo Moja kwa wakati mmoja: Kupoteza au kutokuwa na motisha ya kufanya jambo fulani mara nyingi hutokana na kuwa na malengo mengi kichwani kwa wakati mmoja.Unataka kufanya mambo kumi kidogo.Matokeo yake ndio unapoteza muelekeo na hivyo motisha ya kufanya lolote.Unachotakiwa kufanya ni kuwa na lengo au dhumuni moja moja.Unapoipunguzia akili yako mambo ya kufikiri,itakusaidia kutimiza malengo uliyonayo.Kumbuka kufanya jambo moja kisha ndio urukie lingine.
• Tafuta msukumo(insipiration): Ipo sababu inayokufanya utake kufanya unalotaka kulifanya.Kama wewe ni mwanafunzi basi bila shaka kuna mtu ambaye ungependa kuwa kama yeye katika siku za mbeleni.Kama wewe ni mwanamichezo basi sio ajabu kwamba yupo mwanamichezo fulani ambaye ungependa kufikia na hata kupita mafanikio yake.Kuna sababu katika kila kitu.Unachotakiwa kufanya ni;unapoona motisha inapotea,hamasa inapungua basi jipatie msukumo kwa kuangalia tena mafanikio ya mtu/watu au nchi unayoitamani.Unataka kujenga mwili kama aliokuwa nao Gavana wa sasa wa jimbo la California nchini Marekani (Arnold Schwaznegger) enzi alipokuwa Mr.Universe basi ni shurti ujitahidi na mazoezi.
• Jitie Shauku: Hili linaweza kuonekana la kawaida kwako.Ukweli ni kwamba ili uwe na hamasa au nia ya kufanya jambo fulani au kutimiza lengo fulani,ni lazima uwe na shauku(excitement) juu ya jambo hilo. Yawezekana ukawa unapata shauku au hamasa baada ya kumweleza umpendaye juu ya jambo au lengo ulilonalo.Waweza pia kujitia hamasa kwa kusoma zaidi kuhusu jambo fulani. Vyovyote vile,jitie shauku.Jitie msisimko juu ya lengo lako.Ukifanya hivyo hutopoteza motisha kirahisi.
• Andika lengo/malengo yako: Mali bila daftari hupotea bila habari.Umeshawahi kusikia msemo huo.Hali ni hiyo hiyo hata katika mambo mengine yakiwemo haya ya motisha na hamasa.Andika lengo lako mahali ambapo unapaona kila mara.Waweza bandika lengo lako pembeni mwa kitanda chako,kwenye kompyuta yako kazini au nyumbani.Waweza andika kwenye ukurasa wa kwanza wa simu yako nk.Hiyo itakusaidia kukumbuka na pia kuona “soni” fulani hivi unaposhindwa kutimiza lengo au kujikosesha hamasa ya kutimiza.

• Mwambie mtu wako wa karibu kuhusu lengo lako: Kila mtu hupenda kuonekana chapa kazi na mtu ambaye anaheshimu ahadi zake mbele ya watu.Ninaposema nitakuandikia makala moja kila wiki ninakuwa nimeahidi.Sitopenda kukuangusha au kujiangusha mwenyewe.Kwa maana hiyo nitajitahidi kwa kila namna kutimiza lengo langu.Kama umedhamiria kwamba mwaka huu utakwenda mazoezini sio chini ya mara tatu kwa wiki,mwambie mtu.Utaona kwamba kila unapokosa mazoezini unaona kama yule mtu uliyemwambia kuhusu lengo lako anakuona na kukusuta vile.
• Fikiria Faida Badala ya Ugumu: Mara nyingi huwa tunashindwa kufanya jambo fulani kwa sababu kabla ya hata kuanza kufanya tunafikiria jinsi ilivyo ngumu kufanya jambo hilo.Tunajipa mawazo hasi.Tunashindwa hata kabla hatujaanza.Unashauriwa kufikiria kwanza kuhusu faida kabla ya kuanza kujipa mawazo ya jinsi ilivyo vigumu kutimiza unachotaka kufanya.
• Usikate Tamaa: Pamoja na juhudi zote,bado yawezekana kukawa na ukosefu wa motisha.Bado unaweza kuhisi kwamba lengo lako halina nguvu tena.Huoni faida yake wala unakokwenda.Unahisi unapoteza muda wako tu.Ikitokea hali kama hiyo usikate tamaa. Endelea kujitia motisha/hamasa.Usikubali kushindwa kirahisi.Jiambie moyoni kwamba unaweza na utatenda.
• Omba Msaada: Wengi wetu huwa ni wagumu sana kukiri kwamba jambo fulani linakuwa gumu sana.Usiwe mtu wa namna hiyo.Duniani tupo pamoja ili kusaidiana.Ninaloliweza au kulijua mimi sio lazima na wewe ulijue.Usione haya kuomba msaada.Hautopungukiwa na chochote kwa kuomba msaada.
• Sikiliza muziki wenye ujumbe unaotia hamasa: Hii ni njia ambayo mimi binafsi huitumia sana.Bila shaka uliona post yangu kuhusu nyimbo au miziki 120 ambayo hunisaidia au kunitia motisha ninapokuwa sijisikii kufanya kitu fulani au kukata tamaa.Muziki mzuri wenye ujumbe mzuri unaweza kuwa chanzo cha motisha au hamasa.Pia ni njia nzuri ya kupumzisha akili na kuzingatia zaidi kilichopo mbele yako.Jaribu kusikiliza baadhi ya nyimbo katika orodha yangu ya 120 Songs That I Think Are Motivational and Inspirational halafu uniandikie kama kuna ambazo zimekuamsha kidogo.
  

Mwisho kumbuka kwamba inapotokea ukashindwa kufanikisha jambo fulani,haina maana kuliko jinsi utavyojinyanyua. Sote hupoteza motisha.Hufikia mahali tukakata tama.Cha muhimu sio kwanini au ni jinsi gani tulivyojikatia tamaa bali unachokifanya ili kukabiliana na hali hiyo ya kukata tamaa.Tuonane wiki ijayo.

UKITAKA KUSOMA MAKALA MBALIMBALI ZILIZOPITA KATIKA KIPENGELE HIKI CHA BC MAARIFA BONYEZA HAPA.

Jeff Msangi ni Mhariri wa bongocelebrity.com.Unaweza kuwasiliana naye kwa kutumia e-mail; makala at bongocelebrity.com au bongocelebrity at gmail dot com.

Be Sociable, Share!

• 

Mafanikio maishani yana sura nyingi. Tunatofautiana katika maana nzima ya mafanikio.Unachokiona wewe kuwa ni cha mafanikio yawezekana jirani yako akakiona si mali kitu.

Pamoja na tofauti hizo za maana au matinki ya mafanikio,wengi tunakubaliana kwamba furaha na amani maishani ni miongoni mwa mafanikio au malengo muhimu sana ya binadamu. Kila mtu anataka kuishi maisha yaliyojaa furaha na amani.Ndio maana tunapokumbwa na vitu ambavyo kibinadamu havikaribii kabisa maana ya furaha na Amani,wengi wetu huangua vilio,kujuta,kulaumiana,kufarakana nk.Kila mtu anatamani kutokuwa na huzuni au masononeko mbalimbali moyoni.

Tunatofautiana pia katika mbinu za kujenga maisha yenye furaha na amani. Kwa wengine,kuwa na pesa nyingi ndio furaha.Ndio kipimo chao cha furaha.Kwa mwingine kuendesha gari ya thamani kubwa ndio kipimo cha furaha yake.Mifano ipo mingi.

Pamoja na tofauti za kimantiki na mbinu za kuwa na furaha na amani,yapo mambo mbalimbali madogo madogo(kwa wengine yanaweza kuwa makubwa) ambayo binadamu anaweza kuyafanya ili kujiongezea furaha maishani na kuwa na amani zaidi.Haya ni mambo ambayo sote tunaweza kuyafanya bila kuzingatia sana jinsia wala hali za vipato vyetu. Ni mambo gani hayo? Leo tutaangalia baadhi ya mambo hayo.

• Piga marufuku mawazo hasi(negative thoughts): Furaha ya kweli huanzia kwenye akili yako na mawazo yako. Ukijipa mawazo hasi,ni wazi kwamba kitu kinachoitwa furaha utakuwa unakipiga kikumbo kwenda nje.
  

  Bahati nzuri ni kwamba kama binadamu,tumepewa uwezo mkubwa wa kuchagua. Unaweza kuchagua kuilisha akili yako mawazo hasi,yasiyojenga,yasiyo leta maendeleo yoyote au unaweza kuamua kuilisha akili yako mawazo chanya(positive thoughts),ya kimaendeleo na yanayojenga.Chaguo ni lako.
  

  Nimeshawahi kusikia watu mbalimbali wakilalamika kwamba hawana furaha maishani. Cha ajabu ni kwamba watu hao hao ukiwasikiliza sana katika maongezi yao,wamejaa mawazo hasi.Kila kitu kwao ni kibaya,kila mtu ni mbaya. Mahali pa kuanzia ni kichwani,akilini mwako.Jijengee tabia ya kuhifadhi mawazo mazuri. Mabaya achana nayo.Hayakufai na huna muda nayo.
  

• Angalia mazuri ya kila jambo: Hili halitofautiani sana na hilo hapo juu. Tofauti inakuja katika utekelezaji. Wakati kupiga marufuku mawazo hasi kunatokea au kunatakiwa kutokea kabla ya tukio au matukio fulani, hili la kuangalia mazuri katika kila jambo hutokea baada ya kitu fulani. Kwa mfano:Una mtoto ambaye hakusikilizi? Badala ya kuzidi kumfokea na kulaani bahati yako ya kumzaa,kwanini usitumie nafasi hiyo kumfundisha jinsi na faida ya maelewano miongoni mwa binadamu. Kwanini usichukulie hali hiyo kama mojawapo tu ya mambo ambayo wewe kama mzazi ni lazima uyapitie? Kwanini usimshukuru Mwenyezi Mungu kwa kukupa mtoto kwani unajua kabisa kwamba wapo wengine wengi ambao wanaomba kupata mtoto/watoto?
  

  Ushauri wangu ni kwamba angalia mazuri ya kila jambo. Unapokabiliwa na majaribu ambayo yangeweza kukudidimiza katika mawazo hasi,chagua upande mzuri.Jiulize naweza kujifunza nini kutokana na jambo hili? Je kuna lolote zuri?
  

• Fanya mazoezi: Naelewa kwamba sio kila mtu ni mshabiki au mpenzi wa mazoezi. Nimeshawahi kuongea na binti mmoja ambaye alidiriki kabisa kuniambia kwamba yeye hakuumbwa afanye mazoezi. Anasema mazoezi sio sehemu ya maisha yake na wala haitokaa iwe.
  

  Kwa ufupi binti yule anakosea. Hajazingatia analolisema na kuliamini.Naomba nikuambie kitu kimoja; tabia ya kufanya mazoezi inaweza kukuletea muujiza wa furaha maishani mwako.Ingawa watu wengi hufanya mazoezi kwa nia ya kuboresha muonekano wao, mazoezi ni njia nzuri sana ya kuondoa mawazo mabaya,maradhi mbalimbali ambayo husababisha ukosefu wa furaha na amani.
  

  Mazoezi huleta dhana ya kujiamini na pia ni njia nzuri ya kupata marafiki wapya maishani. Anza taratibu tu.Unaweza kuanza kwa kufanya mazoezi japo kwa dakika kumi tu kwa siku. Tembea badala ya kupanda gari,kimbia, nenda gym,cheza muziki nk.Sina shaka kabisa kwamba utaona jinsi gani maisha yako yatabadilika. Kama tayari wewe ni mtu wa mazoezi,usiache hata kidogo.Endelea.
  

• Chukua likizo/mapumziko: Pamoja na juhudi zote za kuyafurahia maisha hakuna jambo jema maishani kama mapumziko.Miili na akili zetu za kibinadamu hufikia mahali vikachoka. Unapojipa muda wa kupumzika unajipa nafasi ya kujipatia nguvu mpya,mawazo mapya.
  

  Labda hii naweza kuifananisha na kauli mbiu ya kampeni iliyopita ya uraisi ambayo ilikuwa ni kasi mpya,ari mpya na nguvu mpya. Kila inapowezekana pata muda wa mapumziko.Pata muda wa kuachana na ratiba yako ya kawaida.Kama wewe ni mkulima basi hebu jaribu kuachana na kilimo japo kwa mwezi mmoja.Pumzisha mwili,pumzisha akili.
  

• Jitolee/Saidia wenzako: Utamaduni wa kujitolea bado hauna umaarufu mkubwa hapa nchini kwetu ukilinganisha na mataifa yaliyoendelea. Hali duni za kiuchumi, zinasababisha watu wengi wasifanye shughuli za kujitolea kwa kisingizio cha ukosefu wa muda,ukosefu wa vitendea kazi nk.
  

  Lakini hakuna jambo ambalo linaleta furaha ya kweli maishani kama kufanya shughuli za kujitolea(volunteer) au kumsaidia mtu mwingine katika jambo lolote lile. Ni kweli kwamba wengi wetu tuna hali duni. Ni kweli kwamba muda kwa wengine inaweza kuwa tatizo. Lakini jiulize,ni muda kiasi gani unautumia pale baa kwenye kiti kirefu au pale kibarazani ukipiga soga na rafiki zako? Unaonaje kama muda huo ungeutumia kwenye shughuli za kujitolea? Badala ya kushinda kijiweni, kwanini usijiunge na wenzako mkaenda kumsaidia mzee mmoja asiyejiweza kufanya usafi wa mazingira ya nyumbani kwake?
  

  Kujitolea na kusaidia wengine sio tu msingi wa kujenga jamii iliyo bora bali pia ni njia muhimu ya kuleta furaha na amani maishani mwako. Anza leo,jitolee/saidia wengine. Tumia ujuzi,afya njema na uwezo wowote uliopewa na Mungu kusaidia wenzako na kusaidia jamii yako.
  

Kumbuka kwamba orodha ya mambo ya kufanya yaweza kuwa ndefu zaidi. Chochote kile unachoweza kukifanya bila kumbughudhi mwenzako au wanajamii wenzako na ukaona kinakuletea furaha na amani maishani mwako, nakushauri uendelee kukifanya.Hivyo ndivyo utakavyoweza kufanya ili kujiongezea furaha na amani maishani mwako na pia kuwaongezea wengine furaha na amani. Tuonane wiki ijayo.

Jeff Msangi ni mhariri wa mtandao wa www.bongocelebrity.com. Kwa maswali,ushauri na majadiliano mbalimbali,unaweza kuwasiliana naye kwa kutumia e-mail; makala at bongocelebrity.com au bongocelebrity at gmail dot com.

Be Sociable, Share!

• 

Je, imewahi kutokea ukawa na mgogoro na mfanyakazi mwenzako au hata kundi fulani la wafanyakazi wenzako,bosi wako nk? J,umewahi kushuhudia wafanyakazi wenzako wakiwa katika mgogoro au kutokuelewana kiasi kwamba wote hapo kazini mkakosa amani? Iwe ni wewe mwenyewe ulikuwa katika mgogoro au umeshuhudia wafanyakazi wenzako wakikosa kuelewana,ni imani yangu kwamba hukufurahishwa na jambo lile.

Tangu uchumi wa dunia ulipotetereka,tafiti mbalimbali zimeonyesha kwamba migogoro katika sehemu za kazi nayo imeongezeka maradufu.Wana-saikolojia wanaihusisha hali hiyo na wasiwasi uliowakumba wafanyakazi wengi kuhusu kutokuwa na uhakika wa nini kitatokea kesho(fear of uncertainity)

Haishangazi kuona kwamba,leo hii,jinsi ya kutatua migogoro mbalimbali inayoweza kutokea makazini ni mojawapo ya majukumu makubwa ya mameneja,wakurugenzi na pia wafanyakazi wenyewe. Tafiti mbalimbali zinaonyesha kwamba asilimia 24-60 ya muda makazini hutumika katika kutatua migogoro. Isitoshe,migogoro isiyokwisha katika sehemu za kazi matokeo yake huwa ni utendaji mbovu wa kazi, viwango hovyo vya utoaji wa huduma na kama ni sehemu ya biashara basi ni hasara au upotevu mkubwa wa hela.

Bila shaka ndio maana swali la ni hatua gani utazichukua ili kutatua migogoro mbalimbali inayoweza kujitokeza katika sehemu ya kazi ni mojawapo ya maswali yanayoulizwa zaidi wakati wa usaili(interview).

Leo ningependa tukumbushane mambo ya kufanya au kutofanya ili kuepuka migogoro makazini.Mambo ya kufanya au kutofanya ili kuepuka migogoro yaweza kuwa mengi sana.Mimi nitaongelea 8 kama ifuatavyo.Nakukaribisha ndugu msomaji,uongeze(kupitia njia ya maoni/comments) njia mbalimbali ambazo pengine umewahi kuzitumia au unatambua kwamba zinasaidia katika kuepusha migogoro makazini;

• Punguza Kuongea: Maongezi ni jambo zuri. Lakini maongezi yakizidi huwa na tabia ya kuleta matatizo. Bahati mbaya zaidi ni kwamba punde maneno yakishakutoka,huwezi kuyarudisha.Utaomba msamaha,utaambiwa umesamehewa lakini ukweli ni kwamba ulichokisema kitabakia vichwani mwa mfanyakazi au wafanyakazi wenzako daima milele.
  

  Jitahidi kufikiri kwanza kabla ya kuongea.Njia pekee ya kuweza kufanya hivyo ni kuongea taratibu na kwa mpangilio.Kwanza utasikika vizuri zaidi na pili utaepuka migogoro inayoanzia kwenye maneno.
  

• Epuka Umbea: Umbea na majungu ni chanzo kikubwa cha migogoro makazini. Sasa kama wewe ni mwanaume usidhanie kwamba hili halikuhusu. Umbea na majungu ni kwa wanaume na wanawake ingawa kuna tofauti kidogo za kitakwimu linapokuja suala la nani zaidi.Kwa vyovyote vile jiepushe na umbea au majungu kuhusu mfanyakazi au wafanyakazi wenzako.Jitahidi kufanya kazi yako kwa bidii na maarifa. Isitoshe huo ndio mwanzo wa kuheshimika.Hautoheshimika kwa kuwa msambazaji wa maneno ya uongo na matukio ya kutunga.
  
• Subiri,tafakari kisha tenda: Makazini,kama zilivyo sehemu zingine ambazo binadamu hukutana,kupishana,kutofautiana kimavazi na kimawazo,huwa inatokea. Watu hukosa kuelewana.Inapotokea hivyo usikurupuke katika kuelezea malalamiko yako,mawazo yako au hata maoni yako.
  

  Unapojipa muda wa kutafakari unachotaka kukisema au kurekebisha, unajipa nafasi ya kuwa sahihi zaidi mara utakapoamua kutenda. Fanya utafiti wa kina kabla ya kusema.Kwa kufanya hivyo utaheshimika zaidi na pia utaepusha migongano isiyo ya lazima.Nasema isiyo ya lazima kwa sababu naamini kwamba wakati mwingine mashauri hujitokeza kwa nia njema ya kuwekana sawa.
  

• Sikiliza,usibishe: Imeshawahi kukutokea mfanyakazi mwenzako au bosi wako akakujia juu na kukulalamikia kwa kosa au kitu ambacho hujui chanzo wala mwisho wake na zaidi unaamini kabisa hujakosea wala kutenda jambo lolote baya? Hali hiyo inapokutokea huwa unafanya nini? Wengi wetu huwa tunaanza kwa kubisha na kujaribu kwa nguvu zetu zote kuhakikisha kwamba anachokisema mfanyakazi mwenzako au bosi wako sio kweli bali uongo mtupu.
  

  Bahati mbaya njia hii mara nyingi hutufikisha pabaya zaidi. Wakati mwingine watu hurushiana hata ngumi! Badala yake sikiliza kwa makini unachotuhumiwa nacho na kisha taratibu sema “Nasikitika kusikia kwamba unadhani mimi ndiye niliye…”.Kisha mueleze mwenzio au bosi wako ukweli au unachokijua kuwa ukweli. Mara nyingi ukishampa mtu nafasi ya kusema kila kitu kilichoko moyoni mwake, hasira humpotea na akili timamu hurejea na hivyo mazungumzo yenye kujenga huwezekana.
  

• Weka nukuu ya kila kitu: Binadamu wa kawaida ana mambo chungu mbovu kichwani kwake. Sio rahisi kukumbuka kila kitu kinachotokea iwe ni kazini, mitaani na hata majumbani. Kwa bahati mbaya mambo mengi yanayotokea kazini huwa yana thamani kubwa zaidi ya kukumbukwa. Jitahidi kuweka kumbukumbu ya kila kitu unachokiona,ulichoambiwa na wakuu wako wa kazi,mfanyakazi/wafanyakazi wenzako nk. Hiyo itakusaidia siku mgogoro utakapokuwa unafumuka. Kumbukumbu sahihi zitasema ukweli na pia zitaonyesha jinsi gani ulivyo makini katika kazi yako.Kumbukumbu sahihi zitakuepusha na mgogoro usio wa lazima baina yako na mfanyakazi mwenzako au hata utawala wa sehemu yako ya kazi.
  
• Weka mipaka: Kila binadamu ana mipaka yake.Kama hauna basi nakushauri uanze leo kujiwekea mipaka. Kwa upande wangu mojawapo ya mipaka ambayo huwa sina uvumilivu nayo sana mtu anapoivuka ni “unafiki”.Sipendi mtu/watu wanafiki”.Una jambo unataka kuliongelea kuhusu mimi,basi jitahidi tu kuniambia bila kuficha na kusemeasemea pembeni. Katika maeneo ya kazi ni muhimu kujiwekea mipaka ya mahusiano ya kikazi. Tambua majukumu yako,tambua wajibu wako.Majukumu yaw engine na wajibu wao,waachie wenyewe. Kumbusha majukumu na wajibu kama nafasi yako inakuruhusu kufanya hivyo.
  
• Heshima na ubinadamu: Sasa niliposema hapo juu kwamba weka mipaka sikumaanisha kwamba uishi katika “dunia ya peke yako” mbele ya wafanyakazi wenzako. Jitahidi kuwa na mahusiano bora kabisa na wafanyakazi wenzako.Wajulie hali,wasalimie,wasaidie inapobidi,shiriki katika kila shughuli ya kazini(ndani na nje ya sehemu ya kazi).Usije ukaacha kushiriki shughuli kama misiba,harusi,ubarikio nk.Kumbuka maisha ni kushirikiana.
  
• Usijaribu kuwabadili wenzako,badilika mwenyewe: Wapo binadamu ambao kila kukicha wao hujaribu kuwabadilisha wenzao? Kama wewe ni miongoni mwa watu wa namna hiyo,nasikitika kukuambia kwamba kazi kubwa ipo mbeleni mwako. Sio jambo rahisi kumbadili mtu. Ni sawa kabisa na kupoteza muda. Badala yake,jaribu wewe kubadilika.Kama mfanyakazi mwenzako ni ile aina ya watu wanaopenda kusifiwa sifiwa,msifu kisha ishia zako.Kwani utapungukiwa na nini?
  

Mwisho,kumbuka mambo kadhaa ya msingi.Upendo, heshima na uvumilivu. Mambo hayo ndio msingi wa kwanza wa mafanikio na siri ya kuepusha migogoro makazini. Mpende kila mtu(hata kama unadhani hapendeki),mheshimu kila mtu bila kusahau kujiheshimu wewe mwenyewe.Jitahidi kuwa mvumilivu.Kila mtu anastahili kuvumiliwa, ukiwemo wewe na mimi pia. Kazini ni sehemu ya kujitafutia riziki,kujenga mahusiano bora ya kibinadamu,kujiendeleza,kuwaendeleza wengine na muhimu zaidi kujifunza na siyo sehemu ya kutengeneza migogoro. Tuonane wiki ijayo.

Jeff Msangi ni Mhariri wa mtandao wa BongoCelebrity.com.

E-mail:makala at bongocelebrity dot com au bongocelebrity at gmail dot com

Be Sociable, Share!

• 

Kama kichwa cha habari hii kinavyoashiria,makala yangu ya leo inatokana na barua pepe niliyotumiwa na msomaji wangu mmoja ambaye aliandika na kuuliza “Bro Jeff…nifanyeje ili niwe mzungumzaji mzuri mbele za watu kama vile Obama?“. Bila shaka kama tulivyo wengi wetu, msomaji huyu ni mpenzi wa Rais wa Marekani, Barack Hussein Obama. Anapenda jinsi Obama anavyoongea mbele ya watu, anavyofikisha ujumbe alioukusudia na anavyoeleweka.

Pengine na wewe,kama msomaji aliyeniandikia,unapenda kuongea mbele ya watu au ungependa kuwa muongeaji bora zaidi lakini linapokuja suala la kuongea mbele za watu wengi ila umekuwa ukishikwa na uoga au mchecheto kila mara ulipojaribu kufanya hivyo. Wakati mwingine umeshindwa hata kufikisha ujumbe uliokusudia na badala yake ukaishia kujilaumu kwamba huna ujuzi wa kutosha wa kufanya kile unachotaka kukifanya.

Bahati nzuri au mbaya ni kwamba dunia ya leo, inahitaji sana uwezo wa kuongea mbele ya watu. Kama wewe ni mwanafunzi ipo siku utahitajika kuwasilisha kitu fulani mbele ya darasa,mbele ya waalimu (Presentation). Hali ni hiyo hiyo kwa meneja, muuzaji(salesman),mkurugenzi wa idara fulani nk nk.

Kwa ufupi,sote tunahitaji kujifunza mbinu mbalimbali zitakazotuwezesha kuwa hodari zaidi katika kuzungumza mbele ya kadamnasi.

Bahati mbaya ni kwamba hakuna mtu anayeweza kuongea kama Obama. Wapo wanaoweza kuiga sauti yake na miondoko yake lakini si zaidi ya hapo. Kujaribu kuongea kama Obama ni kupoteza muda. Nina uhakika hata yeye hajaribu kuongea kama mtu mwingine. Anabakia kuwa yeye. Anachojaribu kufanya au ambacho amefanikiwa kufanya ni kuwa na uwezo wa kufikisha ujumbe wake pengine kama wengine waliomtangulia mfano Martin Luther King, Malcolm X na wengineo.

Obama ni Obama na wewe ni wewe.Hamfanani ingawa kama binadamu mna mahitaji sawa.Sote tunapenda kueleweka na kusikilizwa tunapoongea. Uwakilishi mzuri na uliokusudiwa kwa hadhira yetu(audience) ni jambo muhimu na linaloleta faraja mioyoni mwetu. Binadamu ndivyo tulivyo!

Bahati nzuri ni kwamba na wewe unaweza kujifunza alichojifunza Barack Obama. Ukijifunza kwa dhati utafanikiwa kufikisha ujumbe kama afanyavyo Obama lakini sio kuwa Obama. Leo tutaangalia mambo kadhaa ambayo unaweza kuyafanya ili kujifunza sanaa ya uongeaji mbele ya hadhara.

Sasa kwa sababu mwaka huu ni mwaka wa uchaguzi nchini mwetu, makala hii inaweza kuwa muhimu kwa wale ambao wameshajitoa muhanga kugombea nafasi mbalimbali za uongozi. Hao watahitaji sana kujua kuongea…kushinda hata anavyofanya Rais Obama au Kikwete.Haya hapa ni mambo unayoweza kufanya au kuzingatia;

• Ongelea matatizo yanayowakabili au mafanikio ya unaozungumza nao: Jambo la kwanza la msingi unapoanza kuongea na watu ni kuhakikisha kwamba wanakuwa tayari kukusikiliza.Njia rahisi ya kufanikiwa katika hili ni kuanza kwa kuongelea matatizo yanayowakabili. Kufanya hivyo sio tu kutakupa masikio ya hadhira yako bali pia kutakusaidia hata kuyaelewa zaidi matatizo yao. Imani yao juu yao itaongezeka pia.
  

  Kinyume chake, anza kwa kuongelea mafanikio yao.Binadamu hupenda kusifiwa.Anza kwa kuweka bayana kwamba unavutiwa na kitu ambacho wamekifanya au wanakifanya. Watakuwa na uhakika kwamba wanaongea na mtu anayewaelewa vizuri na bila shaka watakuwa tayari kabisa kukusikiliza.
  

• Usiongelee mambo magumu au kwa undani sana(Keep it Simple):Binadamu walio wengi hatupendi mambo magumu magumu. Wengi tunapenda kusikia mambo yenye kupendeza,kuleta matumaini,kuchekesha nk. Unapoongea na watu au mhadhara wa watu,jaribu kutoongelea mambo kwa undani sana au kuongea vitu vigumu vigumu.
  

  Mfano mzuri ni Rais wa Marekani Barack Obama. Kama ulimfuatilia wakati wa kampeni yake ya kuwania uraisi, ujumbe wake ulikuwa makini lakini mwepesi kueleweka kwa mtu yeyote. Ujumbe wake ulikuwa Change au “Mabadiliko”.
  

  Wengine walimbeza kwamba ujumbe wake ni mwepesi sana lakini matokeo yake sote tunayajua. Kama wewe ni daktari au mwanasheria au injinia nk,jaribu kusahau kuhusu elimu zako unapoongea na watu(hususani wananchi wa kawaida au watu ambao hujui wana kiwango gani cha elimu au uelewa wa fani yako). Narudia,Keep It Simple.
  

• Jaribu kujibu maswali ya hadhira yako hata kabla hujaulizwa: Unapokuwa unaongea na watu, vichwa vyao pia hufanya kazi. Akili zao huwa zinaongea pia. Wanajenga maswali na hata majibu kutokana na kile unachokiongelea. Kutokana na ukweli huo, ni muhimu sana ukawa unaongea huku ukijiuliza; je ninaposema hivi hadhira yangu inaweza kufikiri nini? Wataelewa au sina budi kufafanua ninachokisema? Maswali kama hayo yatakusaidia kujibu maswali mbalimbali ambayo unaweza kuwa umeshayaibua wakati unaongea. Kumbuka kwamba hapa nia sio kuzima mjadala bali kukidhi haja ya wasikilizaji wako.
  
• Jifunze Kuwa na Vituo unapoongea: Kuongea mbele ya watu ni sanaa ambayo inahitaji uzoefu na kujifunza. Mojawapo ya mambo ambayo unaweza kujifunza kama unataka kuongeza uwezo wako wa kuongea mbele ya watu ni kuwa na vituo wakati unaongea. Ukiwa huna vituo utaonekana kama mtu anayepayuka tu na asiye na uhakika anachokisema. Bahati yako kama hutoonekana muongo.
  

  Unapoweka vituo unawapa hadhira yako nafasi ya kuelewa ujumbe wako. Unawapa nafasi ya kutafakari kile unachokisema. Vituo wakati unapoongea vinaipa hadhira yako nafasi ya kupumzika na wakati huo huo inaonyesha kwamba unafikiria kwa makini kile unachokisema.
  

• Jiamini na usiwe na papara: Pamoja na kuhakikisha kwamba unazingatia yote niliyoyataja hapo juu, ni muhimu sana ukajenga moyo wa kujiamini kama ungependa kuwa mzungumzaji mzuri mbele ya hadhara. Ni vizuri kufanyia utafiti kwa makini kile ambacho ungependa kukiongelea, wale ambao unaenda kuongea nao. Hakuna kitu kibaya katika kuzungumza mbele ya hadhara halafu ikaonekana wazi kabisa kwamba hujui unaongelea nini au unaongea na watu gani.
  

  Hapa ndipo linapokuja suala la kufanya mazoezi ya uzungumzaji.Ndio! Nimesema mazoezi na wala usishangae. Uwezo wa kuongea katika hadhara unakuja kutokana na uzoefu na pia mazoezi. Obama anasema kabla ya kwenda mbele ya watu kuzungumza huipitia hotuba yake karibuni mara ishirini. Anafanya mazoezi.
  

  Kisha usiwe na papara. Tuliza akili na mwili wako. Unapoongea hakikisha kwamba mwili wako hautoi ujumbe tofauti kupitia vitu vinavyoitwa na wenzetu “Body Language”. Kinachotoka mdomoni kwako kiendane na unachokifanya.
  

• Usisahau kutabasamu na kuheshimu hadhira yako: Waheshimu unaoongea nao iwe ni wakubwa au wadogo zako. Mara nyingi waongeaji mbalimbali wa hadhara wamejikuta wakiingia matatizoni kutokana na kutoheshimu hadhira yao.
  

  Kumbuka heshima ni jambo muhimu kwa binadamu wote. Ionyeshe hadhira yako kwamba unawaheshimu. Inapobidi usisahau kutabasamu. Tabasamu litakusaidia wewe mwenyewe ku-relax na pia kuunganishwa zaidi na wanaokusikiliza. Kama nilivyosema kule juu,watu wengi hawapendi mambo magumu. Toa matumaini kwa wasikilizaji wako. Jaribu kuleta habari njema zaidi ya zile habari mbaya na za kutisha.
  

Orodha ya mambo ambayo unatakiwa kufanya ili kuwa mzungumzaji mzuri wa hadhara inaweza kuendelea. Yawezekana kwamba wewe binafsi hapo ulipo tayari ni mzungumzaji mzuri na kila mtu amekuwa akikuambia hivyo na hata wewe unaamini hivyo. Vizuri. La msingi la kukumbuka ni kwamba uzungumzaji wa hadhara ni sanaa.Sanaa haina mwisho.Unaweza kuendelea kujifunza.Uzoefu ndio mwalimu.

Hata wazungumzaji wazuri tulionao hivi leo duniani kwa mfano Barack Obama,hawakuanza kufanya wanachokifanya hivi leo hapo jana tu. Wameanzia mbali. Wamejifunza na kukabiliana na mengi. Kumbuka kwamba penye nia pana njia na inawezekana. Mwisho kama utaenda kuongea kwa muda mrefu, usisahau kuwa na maji ya kunywa pembeni. Tuonane wiki ijayo.

Jeff Msangi ni Mhariri na Mwendeshaji wa mtandao wa www.bongocelebrity.com. Unaweza kuwasiliana naye kwa kutumia e-mail makala at bongocelebrity.com au bongocelebrity at gmail dot com

NB: Kuanzia sasa,makala za namna hii zitakuwa zinakujia kila siku ya Jumatatu badala ya Jumamosi kama ilivyokuwa hapo awali.Kwa makala zingine za namna hii zilizopita,bonyeza tag ya BC Maarifa au Search kwa kutumia search button iliyopo upande wa kushoto.

Be Sociable, Share!

• 

Waswahili tunao msemo usemao, Siku njema huonekana asubuhi. Ni msemo wa kale ambao tafsiri yake halisi inaweza kutofautiana baina ya mtumiaji mmoja kwenda mwingine. Huo ndio utamu wa lugha na misemo ya kwetu. Tunaweza kutofautiana lakini wote tukawa sahihi, angalau kwa mapana yake.

Pamoja na tofauti kadhaa zinazoweza kujitokeza katika tafsiri, nina uhakika kwamba wengi tutaelemea katika tafsiri rahisi ambayo ni kwamba unavyoianza siku ndivyo utakavyoimaliza. Hisia na vitendo vyako unapoianza siku yako vina mengi ya kusema kuhusu itakavyokwenda na itavyofikia ukingoni.

Ukiamka na kujihisi mchovu,ukaichukia siku hata kabla haijaanza,ni wazi kwamba utakuwa umejiweka mwenyewe kwenye mtego wa kuwa na siku mbaya! Hutofanikisha malengo yako.Kazini unapokwenda mambo yanaweza kwenda mrama.Kwanini? Umeiandaa vibaya siku yako.Ikitokea mwenzako fulani iwe kazini au shuleni akakuambia mbona leo unaonekana kama unaumwa au umechoka(hata kama anakutania tu) ndio kabisaaa anakuwa amekumaliza.

Kwa upande mwingine, siku njema huonekana asubuhi unaweza kuwa msemo unaoonyesha nguvu ya utabiri tuliyonayo sisi kama wanadamu.Tunazo hisia.Unaweza kuhisi kwamba kitu fulani unachokifanya au unachoacha kukifanya kinaweza kuwa na matokeo yasiyopendeza. Kila mmoja wetu anazo nguvu za utabiri.Tofauti ni jinsi tunavyozitumia,kuziamini au kuzifanyia kazi.

Bahati nzuri ni kwamba binadamu tumepewa uwezo mkubwa wa kunyumbulisha dunia na mambo mbalimbali.Sasa ufanyeje ili uianze siku vizuri? Wataalamu mbalimbali wa mambo ya saikolojia na utabibu wanakubaliana kwamba ukiianza siku yako mapema, itakuwa nzuri! Kuanza siku mapema, kwa mapana na marefu kunajumuisha kuamka mapema na kuwaza vyema.

Leo nimeamua kuongelea umuhimu wa kuamka mapema kwani kama nilivyotangulia kusema hapo juu,wataalamu wengi wanakubaliana kwamba kuamka mapema ni msingi wa kuwa na siku nzuri,maisha mazuri na kubwa zaidi,afya nzuri.Watu wengi ambao tunawaita “waliofanikiwa maishani” na hata matajiri wakubwa hapa duniani,wanalo jambo moja linalofanana. Katika kuwafuatilia(kupitia makala za magazetini,vitabuni na hata mahojiano yao katika televisheni) wote wanakiri jambo moja.Wote ni wa kwanza kudamka(early birds). Kwanini?Bila shaka kuna sababu.

Pengine baada ya kusoma kichwa cha habari umeshajiuliza; kwanini niamke mapema? Sababu ya Kwanza ni kwamba unapoamka mapema, unapata muda mzuri wa kujiweka sawa,kuipanga siku yako vyema. Imeshawahi kukutokea ukakurupuka usingizini na kukuta muda umeshakwenda na umechelewa kwenda unapotakiwa kwenda iwe ni kazini,shuleni au kwingineko? Umeshaona jinsi mpangilio wako wa mambo unavyokwenda kombo? Unapofika ofisini kwa mfano, unakuwa hata kuamka vizuri hujaamka bado na kila mtu anakutolea macho kwa sababu hata nywele hukukumbuka kuchana? Ungeamka mapema,ukaipanga siku yako vyema yote hayo yasingekukuta.

Faida ya pili ni kuweza kutumia ukimya wa asubuhi. Umeshawahi kudamka asubuhi ukaona jinsi palivyo na utulivu wa aina yake? Amini usiamini,ukiutumia ukimya huo wa asubuhi kuwaza na kupanga mambo yako,ni wazi kwamba utafanikiwa zaidi. Akili ya binadamu imetengenezwa ifanye vizuri zaidi panapokuwa na utulivu. Wenzetu wa magharibi ndio maana wakaja na msemo wa Silence is Golden.

Tatu,wataalamu wa afya wanasisitiza sana kuhusu kifungua kinywa(breakfast). Huo ndio mlo muhimu zaidi katika siku. Ni wazi kwamba ukiamka mapema, utapata muda mzuri wa kuandaa na kisha kupata kifungua kinywa kwa utaratibu unaofaa bila papara kitu ambacho ni muhimu kwa afya yako.

Nne, utapata muda wa kufanya mazoezi. Ni dhahiri kwamba mazoezi yanaweza kufanyika katika muda wowote. Hata hivyo,mazoezi ya asubuhi yana mchango mkubwa zaidi katika suala zima la siku nzuri. Ukiamka mapema na kufanya mazoezi(mepesi tu na kwa nusu saa tu) utakuwa umeweka akili na mwili wako tayari kuikabili siku.Kingine cha kuzingatia hapa ni kwamba mazoezi ya jioni au muda mwingine yanaweza kutofanyika kutegemea na jinsi siku ilivyokwenda.Ya asubuhi ni vigumu kutofanyika kwa sababu siku ndio kwanza imeanza.Hakuna kisingizio.

Tano ni kuepukana na foleni. Miji yetu siku hizi ina magari mengi kuliko barabara. Jijini Dar-es-salaam kwa mfano, safari ya dakika 15 inaweza kukuchukua saa nzima kama sio masaa mawili. Ukiamka mapema ni wazi kwamba utaweza kuondoka nyumbani mapema na hivyo kuepukana na foleni za kutisha za asubuhi. Kumbuka kwamba unapokwama kwenye foleni na hali unajua kabisa kwamba unachelewa, presha hupanda, akili huchanganyikiwa,utulivu na amani ya nafsi huondoka.Huo unaweza kuwa mwanzo wa kuwa na siku mbaya.

Sita ni kuweza kuwahi katika miadi yako. Suala la kutunza muda nimeshaliongelea siku za nyuma. Unapowahi katika miadi yako unaheshimika. Unapochelewa katika miadi wapo ambao watakuona hufai. Bahati mbaya hao ni wengi zaidi. Ukiamka na kupanga siku yako mapema,utawahi na kufanikiwa katika miadi yako yote.

Naam.Baada ya kuona faida mbalimbali(orodha inaweza kuongezeka) za kuamka asubuhi, swali linalofuata ni je,nifanyeje ili niweze kuamka mapema? Hili ni tatizo au changamoto kubwa miongoni mwa wengi wetu. Hatutaki kusikia kwamba kumekucha na ni muda wa kuelekea aidha kazini,shuleni au popote pale tunapotakiwa kwenda. Tunatamani tuendelee kulala.

Kama nilivyotangulia kusema hapo juu,wataalamu wengi wa masuala ya saikolojia na hata utabibu wanakubaliana kwamba kuamka mapema kuna faida nyingi za kiafya,kiakili,kiuchumi nk.Hata hivyo bado kuna tofauti mbalimbali miongoni mwa wataalamu hao hao kuhusu jinsi ya kufikia malengo ya kuweza kuamka mapema. Hata ninapoandika makala hii hivi leo,naamini kwamba hata wewe unaweza usikubaliane na mbinu nitakazoshauri hapa;

• Anza taratibu: Kama kuamka mapema ni mojawapo ya malengo yako ya mwaka huu,basi unashauriwa kwamba usianze ghafla.Yaani kama mpaka hapo jana ulikuwa ukiamka saa mbili asubuhi,basi usije ukaenda nyumbani leo na kujaribu kuamka saa kumi na moja asubuhi. Anza taratibu.Badala ya kuamka saa mbili,jaribu kuanza kuamka saa moja na nusu.Kisha siku inayofuata amka saa moja kamili. Endelea kufanya hivyo mpaka utakapofikia malengo yako.
  
• Lala Mapema: Kawaida binadamu anatakiwa au anashauriwa kupata japo masaa nane ya usingizi. Najua kwamba hili huwa ni gumu kwa watu wengi kutokana na aina ya maisha tunayoishi. Pengine ni kutokana na kazi au kutopata usingizi kutokana na kuwa mawazo mengi(stress) au matatizo mengine ya kijamii(haya tutakuja kuyaongelea siku za mbeleni). Sasa ili kupata muda mwingi wa kulala na uweze kuamka mapema ukiwa na nguvu na ari,unashauriwa kulala mapema. Jipangie vizuri muda wako. Mbinu mojawapo ya kufikia lengo la kulala mapema ni kuzima taa. Binadamu wengi huanza kusinzia mara taa zinapozimwa.Kwa hiyo zima taa mapema na hivyo utalala mapema.
  
• Weka alarm mbali na unapolala: Kutokana na maendeleo ya tekinolojia, siku hizi wengi wetu hatutegemei kuamshwa na “mlio wa jogoo”. Badala yake wengi tunatumia alarms.Unaitegesha tu na muda ukifika itawaka kwa wimbo au makelele kuashiria kwamba muda wa kuamka umeshawadia. Sasa kama alarm clock yako ipo karibu na ulipolala, nafasi ya wewe kunyanyua mkono,kuizima na kuendelea kulala ni kubwa. Badala yake ukiiweka mbali,itakubidi uamke kwani itakusumbua.Ukishanyanyuka kitandani ni vigumu kurudi hususani kama ulishapangilia ratiba nzima ya siku yako kabla hujaenda kulala hapo jana.
  
• Tafuta sababu ya kuamka mapema: Kama huna sababu ya kuamka mapema,inaweza kuwa ngumu hata kudhamiria kuamka mapema. Kwa kuangalia faida za kuamka mapema kama nilivyozitaja hapo juu(na nyingine ambazo sikuzitaja) utagundua kwamba kuamka mapema ni kwa faida yako.Una kazi unatakiwa kufanya?Una kitabu unatakiwa kusoma?Unataka kukwepa foleni ya asubuhi ? Unayo miadi ambayo unatakiwa kuitimiza asubuhi na mapema? Hizo zaweza kuwa sababu za kutosha kabisa kukuamsha mapema. Kumbuka pia…siku njema huonekana asubuhi.
  

Kabla sijamalizia naomba niongelee tena ushauri wa kulala mapema ili kuamka mapema.Wataalamu mbalimbali wa hivi karibuni wanashauri kitu tofauti kidogo.Wao wanasema kwamba lala pale utakapohisi kwamba sasa mwili wako umeshachoka na hivyo unahitaji kupumzika. Yaani pale unapoona kwamba macho yanaanza kufunga,basi acha kufanya unachokifanya, nenda kalale.Mbinu itolewayo katika hili ni kusoma kitabu,gazeti nk.Ukiona kwamba unaanza kuruka kurasa au kuruka maandishi kwa sababu ya uchovu,jua kwamba umeshachoka na hivyo unatakiwa kwenda kulala.

Lakini,nasema lakini,wataalamu hao hao wanasema kuamka mapema sio suala la mjadala.Bado unatakiwa kuamka mapema.Amka muda ule ule wa asubuhi na mapema.

Tuonane wiki ijayo.

Jeff Msangi ni Mhariri na Mwendeshaji wa mtandao huu wa www.bongocelebrity.com. Unaweza kuwasiliana naye kwa kutumia email makala at bongocelebrity dot com

Be Sociable, Share!

• 

Bila shaka umeshawahi kusikia msemo wa wenzetu wa magharibi usemao “Time is Money”. Yawezekana kwamba msemo huo,kwa tafsiri ya moja kwa moja, unamaanisha kwamba muda ni pesa. Lakini ninavyoelewa mimi msemo huo unaongelea au unajaribu tu kuonyesha jinsi gani muda ni kitu cha thamani! Jinsi unavyoutumia muda wako hivi leo ni ishara tosha ya jinsi kesho yako itakavyokuwa.

Kwa upande mwingine umeshawahi kusikia mtu au watu fulani fulani wakilalamika kwamba “hawana muda” wa kufanya kitu fulani. Sababu itolewayo mara nyingi ni kwamba wapo “bize”. Wapo ‘bize” na ndio maana hawana muda wa kujitolea katika shughuli mbalimbali za kijamii.Ndio maana hawana muda wa kikao cha harusi cha rafiki,ndugu au jamaa.Hawana muda wa kuhudhuria msiba wa mtu. Wapo “bize” na ndio maana hawakuweza kukupigia simu nk.

Sasa inakuwaje mtu mmoja awe na muda na wakati huo huo mtu mwingine asiwe kabisa na muda wakati sote tunaishi kwenye dunia moja na siku ina masaa yale yale 24? Sababu zinaweza kuwa nyingi. Zingine zinaweza kuwa ni za visingizio tu.Zingine zinaweza kuwa za kweli na za uhakika.

Pamoja na hayo, jinsi unavyotumia muda wako, jinsi unavyopangilia mambo yako, ratiba zako nk, ni sababu ya kutosha kama una muda wa ziada wa kufanya mambo mengine mengi uyapendayo ikiwemo mapumziko, muda wa kukaa na wanafamilia yako, kufuatilia maendeleo ya watoto shuleni na lolote lile ambalo unapenda kulifanya lakini umekuwa hulifanyi kwa sababu au kisingizio cha ukosefu wa muda.

Leo tutaangalia baadhi ya mambo ambayo unaweza kuyafanya ili kuokoa muda ili kujipatia muda unaohitaji kwa sababu ambazo nimezitaja hapo juu;

• Anza siku yako mapema: Hili ni la msingi sana.Amka mapema. Ukiianza siku yako mapema, sio tu kwamba kuna faida za kiafya kama ambavyo tutakuja kuziongelea katika siku za mbeleni, bali unakuwa na muda wa ziada wa kuiandaa ratiba kamili ya siku yako. Kwa ujumla binadamu anatakiwa kulala kwa muda wa masaa nane. Siri ya kuamka mapema inaanza na kwenda kulala katika muda unaofaa ili upate hayo masaa manane. Kumbuka siku njema huonekana asubuhi.Ipe siku yako mwanzo mzuri.
  

• Orodhesha mambo unayotaka kufanya: Ushasikia msemo usemao; Mali bila daftari hupotea bila kujua. Hali ni hiyo hiyo hata katika suala zima la muda. Unapoianza siku hakikisha umeorodhesha mahali kwenye kikaratasi au kidaftari chako cha kumbukumbu mambo yote ambayo umedhamiria kuyafanya katika siku inayokukabili.Katika zama hizi za sayansi na tekinolojia,simu nyingi za viganjani zina huduma ya kalenda ambayo unaweza kuitumia kuorodhesha mambo unayotaka kufanya kesho,mwezi ujao au hata mwakani.Zitumie.Andika pia na muda ambao ni lazima utimize mambo hayo.
  

  Faida za kuorodhesha mambo unayotaka kufanya ni kwamba kwanza orodha hiyo itakuwa inakusuta. Itakuwa inakuuliza,ulisema leo utafanya hivi imekuwaje? Pili orodha hiyo hiyo itakupa pia nguvu au ari ya kutimiza malengo yako. Tatu na muhimu zaidi kama mada yetu ya leo inavyodai, utaokoa muda. Utafanya kila jambo kutokana na muda uliojipangia kwani orodha itakuwa inakuonyesha kwamba siku bado haijaisha na mengine yanakungoja.
  

  Pia wakati unaandika orodha yako, kumbuka kuweka pamoja mambo ambayo yanaweza kufanyika kwa pamoja au katika muda huo huo.Kwa mfano, leo umepanga kwenda katika benki fulani kuomba mkopo wa biashara.Wakati huo huo umepanga kwenda kwa chakula cha mchana na rafiki yako anayefanya kazi katika benki hiyo hiyo. Hayo unaweza kuyatimiza kwa pamoja. Unaweza kumuona meneja wa mikopo wa benki na kisha baada ya kumaliza ukaenda na rafiki yako kupata chakula. Hakikisha tu kwamba rafiki yako sio huyo huyo tena ndio meneja wa mikopo.Hapo kutakuwa na harufu ya ufisadi.Unajua tena jinsi mambo yalivyo nchini mwetu hivi sasa.Kuwa makini.
  

• Weka kipaumbele: Hili linaendana moja kwa moja na hilo hapo juu. Unapoandika orodha yako, weka kipaumbele katika mambo ambayo ni muhimu zaidi.Hayo yaweke juu kabisa katika orodha yako. Kipaumbele kinaweza kutokana na umuhimu wako binafsi kwa jambo fulani, muda nk
  

• Jifunze kutoahirisha mambo: Mara nyingi huwa tunakamatwa na uvivu na kusema hili nitalifanya kesho au keshokutwa.Tunasema linaweza kusubiri. Ukweli ni kwamba ni kweli jambo hilo litasubiri. Cha msingi kukumbuka ni kwamba jambo hilo litaendelea kukusubiri mpaka hapo utakapoamua kulifanya! Haliendi popote.Ushauri wangu ni kwamba ule ambao hata wazee wetu walipenda kutukumbusha,Linalowezekana Leo Lisingoje Kesho.Unapoahirisha kutimiza jambo fulani kumbuka kwamba unazidi tu kuongeza mambo katika orodha yako ya kesho au keshokutwa. Huo ndio mwanzo wa kuchanganyikiwa, kukosa kabisa muda wa kufanya yale uyapendayo zaidi maishani zaidi ya kazi na kutafuta hela.
  
• Muda na marafiki:
  Kama nilivyosema hapo mwanzoni, mada ya leo ni kujaribu kuona jinsi gani mtu anaweza akaokoa muda ili apate muda wa kuwa karibu zaidi na ndugu,jamaa na marafiki katika mambo ya kijamii nk. Lakini utashangaa nikikuambia kwamba marafiki pia wanaweza kuwa chanzo kizuri cha matumizi mabaya ya muda wako?Liangalie hili kwa makini kwani inategemea sana na aina ya marafiki na jinsi mnavyoamua kutumia muda wenu.
  

  Kwa mfano kama una rafiki ambaye hazingatii muda,hana miadi ya uhakika huyo anaweza kuwa mzigo katika suala zima la matumizi ya muda. Angalia kwa makini urafiki wenu. Jaribu kumuelekeza mwenzako kuhusu umuhimu wa muda katika ratiba na mipangilio yenu.Naamini ataelewa. Pia jaribu kuangalia,mnapokutana kama marafiki,mnatumiaje muda wenu? Je mnatumia muda huo kupanga mikakati ya maana ya maisha au mnaishia tu kusengenya watu na kupiga umbea? Sihitaji kukuambia kitu zaidi.Unajua cha kufanya.
  

• Fanya jambo zaidi ya moja kwa wakati mmoja: Kwa kiingereza hili linaitwa “Multi-tasking”. Yapo mambo ambayo unaweza kuyafanya kwa wakati mmoja. Mifano ipo mingi. Kata kucha zako ukiwa unaangalia televisheni, sikiliza taarifa ya habari huku ukiandaa nguo zako za kuvaa kesho kazini. Unaweza pia kujibu barua pepe zako wakati unapata kifungua kinywa.Mifano ipo mingi. Cha msingi ni kuhakikisha kwamba hayo mambo mawili unayojaribu kuyafanya yanawezekana kufanyika kwa wakati mmoja na pia ni salama kufanya hivyo.Kwa mfano sikushauri uongee kwenye simu ya mkononi wakati unaendesha gari.Sikushauri utumie chombo chochote cha umeme wakati ukifanya shughuli zingine.Angalia usije kuwa kama yule jamaa ambaye alikuwa anapiga pasi,simu ikaita.Badala ya kupokea simu,akapokea pasi! Ni hatari.
  
• Jipange, pangilia ratiba: Ukipenda unaweza kusema hili la kujipanga na kupangilia ratiba ni mkusanyiko wa yote niliyotaja hapo juu. Muda mwingi sana huwa tunaupoteza kutokana na kutopangilia vizuri mambo yetu,ratiba zetu za kila siku. Upo umuhimu kwa mfano wa kupangilia shughuli zetu kutokana na sehemu za kijiografia.Kwa mfano kama una shughuli ambazo zinahitajika kufanyika mjini(siku hizi huwa Napata tabu kubainisha wapi ni mjini), hakikisha kwamba unapokwenda mjini unazikamilisha zote kwa wakati mmoja. Haingii akili kwanini mtu aende mjini zaidi ya mara tatu kwa siku.Kwanini alipoenda mjini asubuhi asingefanya yote aliyotakiwa kuyafanya? Hali ni hiyo hiyo hata majumbani mwetu. Utakuta mtu amefanya safari zaidi ya mia mbili kutoka chumbani kwenda jikoni. Kwanini? Jibu rahisi ni ukosefu wa mpangilio.
  

Mbinu za kuokoa muda ni nyingi zaidi ya hizi chache ambazo nimeziorodhesha. Unaweza kuongezea katika orodha hii.Jambo muhimu la kukumbuka ni kwamba yawezekana kabisa kupata muda wa ziada wa kufanya mambo uyapendayo maishani. La msingi ni kuwa na mpangilio wa muda.Tumia mbinu hizi na zinginezo ili kufanikiwa katika suala la muda.Usilale zaidi ya masaa manane kwa siku. Muda ni zawadi kutoka kwa muumba.Utumie vizuri.

Jeff Msangi ni Mhariri na mwendeshaji wa mtandao wa www.bongocelebrity.com. Unaweza kuwasiliana naye kwa kutumia e-mail; makala at bongocelebrity dot com

Be Sociable, Share!

• 

Ujasiriamali ndio neno jipya. Kila mtu anaongelea habari za ujasiriamali. Pengine hii inatokana na wengi wetu kutambua kwamba nyakati zimebadilika na ujasiriamali ndio njia iliyo sahihi zaidi kama mtu anatamani mafanikio ya kweli maishani.Vijana ndio chachu zaidi ya ujasiriamali au naweza kusema ndio wanategemewa zaidi kuendeleza ujasiriamali hususani katika ulimwengu wa leo wa sayansi na tekinolojia.

Pamoja na nia nzuri walizonazo vijana, pengine ukiwemo wewe unayesoma makala hii, kipo kizingiti ambacho ni lazima watu wajifunze mbinu mpya za kukivuka. Kizingiti hicho ni aina ya elimu itolewayo mashuleni. Kwa bahati mbaya elimu zitolewazo mashuleni bado hazijawekwa katika msingi unaomuwezesha kijana kujiajiri au kwa maneno mengine kuwa mjasiriamali pindi amalizapo masomo yake.

Bado tupo katika ule mfumo wa kikoloni. Ukimaliza shule unachotakiwa ni kuanza kutafuta kazi. Zunguka jijini Dar-es-salaam kwa mfano, utakutana na vijana wengi wasomi waliohitimu katika vyuo vikuu mbalimbali nchini wakiwa wamebeba vyeti vyao kwenye vijifuko vya plastiki wakizurura kusaka ajira. Hakuna anayefiria kujiajiri kwa kutumia elimu aliyoipata chuoni. Kwanini? Ndivyo ilivyo. Elimu aliyopewa haikumuandaa.Utakutana na engineer wa umeme ambaye hajawahi kubadilisha hata balbu!(nimeongeza chumvi kidogo hapa lakini kuna ukweli ndani yake!) Amesomea nadharia zaidi ya vitendo. Utakutana na mwanafunzi mhitimu wa masomo ya kilimo na mazingira ambaye hajui shamba ni nini.Hilo ni kosa katika mfumo wetu wa elimu. Ni lazima serikali ichukue jukumu la makusudi kubadili mfumo huo.

Lakini wapo wengine wengi ambao wana nia ya kweli ya kuwa wajasiriamali. Wana nia ya kujiajiri. Leo tutaangalia jinsi gani mjasiriamali chipukizi aanzishe kampeni yake. Si ushasikia kwamba biashara siku hizi ni kujuana? Ujasiriamali pia. Ni muhimu sana kujua ni nani au ni wapi uende endapo mambo yatakwama. Siongelei wapi uende kutoa au kupokea rushwa.La. Nataka kuongelea kitu kinachoitwa na wenzetu wa magharibi “networking”.Kwetu sisi hiki ndicho tunachoita “mtandao”.Mitandao ya kijamii kama vile facebook,twitter,myspace nk ni sehemu nzuri ya kutengeneza network.Itumie vizuri.

Ni muhimu kutengeneza mtandao mzuri kama unataka kuwa mjasiriamali makini na hususani kama unataka kufanikiwa. Kumbuka kwamba hapa hatuongelei kubadilishana business cards peke yake bali kumjua mtu kwa nia njema ya kusaidiana.Kumbuka neno ni “kusaidiana” na sio wewe pekee kupokea msaada.Lazima pawe na nia njema ya kusaidiana.

Kabla sijaanza kuorodhesha mbinu mbalimbali za kutengeneza ‘mtandao’ wako, naomba nikwambie kwamba siri ya kwanza ya kuanza kuwa mjasiriamali ni maandalizi.Jiandae kwa mtaji,elimu(ya darasani na mtaani),mbinu za kibiashara nk. Pili hakikisha kwamba una mapenzi ya dhati na hicho unachotaka kufanya.Usiingie kwenye biashara au ujasiriamali kwa sababu tu umemuona fulani amefanya hivyo.Kuna umuhimu mkubwa wa kujitambua katika suala zima la ujasiriamali. Baada ya kusema hivyo,sasa tuingie kwenye maeneo ya kutengeneza mtandao wako kama mjasiriamali;

• Washindani wako: Biashara ni ushindani lakini sio uadui.Kama unataka kuwa mjasiriamali mwenye mafanikio ni vizuri sana ukawajua washindani wako wa kibiashara.Pata vipeperushi vyao,tembelea tovuti zao,wajue wateja wao na kwanini hao watu ni wateja wao.Kisha jitambulishe kwao.Najua hapa unasema;nijitambulishe?!! Ndio,jitambulishe.Kama nilivyosema ni washindani lakini sio maadui zako. Mshindani wako anaweza kukufaa pia.Anaweza kuzidiwa na kazi akakusukumia zingine.Jitambulishe,jenga uhusiano mzuri wa kibiashara.Isitoshe nyote mpo kwenye biashara moja,sekta moja.Ya kesho hamyajui.Kama kuna chama au ushirika wa watu waliomo kwenye eneo lako la ujasiriamali,jiunge.
  

• Vyombo vya Habari: Siku hizi kuna aina nyingi zaidi za vyombo vya habari na mawasiliano. Kuna magazeti,televisheni,radio, blogs nk. Kama mjasiriamali,ni muhimu ukajuana na watu wanaoendesha au hata kumiliki vyombo hivi vya habari. Na zaidi angalia vile ambavyo vipo karibu zaidi na eneo lako la ujasiriamali.Ni rahisi zaidi kwa habari ya ujasiriamali wako kuandikwa gazetini,kuongelewa radioni,kuonekana kwenye televisheni nk kama watu wa vyombo vya habari wanajua unachofanya.Mara nyingi watu wengi wa habari wanapotaka kufanya utafiti wa jambo fulani huanza kwanza kwa kuangalia “sources” alizonazo. Kumbuka kwamba kuandikwa mara kwa mara juu ya kazi zako,ujasiriamali wako, husababisha watu kukukumbuka,kukuheshimu na hivyo kuwa rahisi kwao kufanya biashara na wewe.
  
• Mashirika yasiyo ya kiserikali (NGO): Mjasiriamali makini ni yule ambaye anadhamiria kuisaidia jamii yake kwa njia moja au nyingine. Zipo faida mbalimbali za kibiashara kwa mjasiriamali ambaye hurudi nyuma na kusaidia jamii yake.Kuna faida za mapunguzo au unafuu fulani wa kodi(waulize TRA watakupa data zaidi).Isitoshe jamii iliyo bora,iwe kiafya,kielimu nk ni wateja wako wazuri wa siku za mbeleni.
  

  Hivyo ni muhimu kujuana na watu mbalimbali wanaoendesha mashirika yasiyo ya kiserikali ama NGOs.Dhamini shughuli zao mbalimbali.Ukifanya hivyo(mara nyingi ni bei rahisi zaidi) unakuwa umesaidia jamii yako na pia umetangaza biashara yako.Lakini kuwa makini. Zipo NGO kibao siku hizi.Nyingine ni mitaji ya watu.Achana nazo.Tafuta zile ambazo ni halali na kazi wanayofanya inaonekana katika jamii.
  

• Mwanasheria mmoja au wawili: Kama ilivyo katika maeneo mengine,msaada wa kisheria unaweza ukahitajika wakati wowote katika ujasiriamali.Unaweza kutaka ushauri,unaweza kushitakiwa nk. Ni vizuri kama ukawa unajuana na watu mbalimbali waliopo kwenye uwanja wa wanasheria. Mara nyingi watu tunaelewa mambo vizuri tunapokuwa tunaongea na watu ambao tunafahamiana nao kwa njia moja au nyingine.Wazungu wanasema unakuwa “more comfortable”. Sasa kwa sababu huwezi jua ni lini utahitaji msaada wa kisheria, ni vizuri ukajuana na mwanasheria mmoja au wawili kwa minajili ya kukusaidia endapo utaalamu wao utahitajika.
  

  Kumbuka tu kwamba hapa siongelei msaada wa bure bali malipo fulani ingawa kutokana na kujuana huko,ni rahisi kupata punguzo la bei na pia ile faraja ya kuongea na mtu unayejuana naye.Wakati mwingine unaweza kumuuliza tu “rafiki mwanasheria” kuhusu hoja fulani ya kisheria wakati wa chakula cha mchana(lunch) na ukawa umepata jibu.Free.
  

• Mwakilishi wako wa kisiasa: Bahati mbaya au nzuri ni kwamba hakuna biashara au ujasiriamali ambao unaweza kujitenga moja kwa moja na siasa za nchi au eneo fulani. Kuanzia kwenye ugawaji wa maeneo ya biashara, utolewaji wa leseni za biashara,sera mbalimbali za biashara nk lazima kuna ‘siasa’ fulani. Sasa kwa sababu sera hizo huwa zina mkono wa siasa,ni muhimu sana kujuana na wahusika au watungaji wa sera hizo ambao mara nyingi ni wanasiasa.Ukiwajua au kujuana na wanasiasa wa eneo lako,ni rahisi kwako wewe kufikisha ujumbe,malalamiko yako na pia hisia zako katika mambo mbalimbali.Kumbuka kwamba biashara au ujasiriamali wako ni sehemu ya jamii.Ni muhimu ukamjua Balozi,Mjumbe,Mbunge,Waziri nk kutoka katika jumuiya yako au mahali ilipo biashara yako.Usije kujidanganya kwa kusema ‘ah mimi sitaki kabisa kujuana na wanasiasa”.Utakuwa unakosea na utakuwa sio mjasiriamali makini.
  

Kwa ufupi hayo ni maeneo ambayo ni muhimu kuyazingatia endapo “ujasiriamali” ni kitu ambacho unakitamani au tayari unakifanya. Lakini kama ambavyo nimekuwa nikisisitiza katika makala zangu; fanya kazi kwa bidii na maarifa. Hiyo ndio siri ya msingi ya mafanikio katika maisha. Kujuana na watu mbalimbali muhimu peke yake haitoshi. Kazi mbele. Tukutane wiki ijayo.

Jeff Msangi ni Mhariri Mkuu na mwendeshaji wa mtandao huu wa www.bongocelebrity.com. Unaweza kuwasiliana naye kwa kutumia e-mail makala at bongocelebrity dot com

Be Sociable, Share!

• 

Kuanzia wiki hii BC inaanzisha kitu kitakachokuwa chini ya kipengele cha BC MAARIFA.Kila mwisho wa wiki(jumamosi au jumapili)kutakuwa na makala kuhusu mambo mbalimbali ya maendeleo ya kimaisha na kibinadamu katika nyanja mbalimbali kama vile mahusiano,kazi,pesa,afya,familia nk.Kutakuwa kunatolewa dondoo mbalimbali zinazohusiana na maendeleo binafsi ya mtu(Personal Development.

Nia ni kupeana maarifa au ujuzi fulani fulani ambao unaweza kutusaidia sote kama watu binafsi au jamii.

Naomba tu niweke wazi kwamba hii ni Pilot Project kwa maana ya kwamba ni kitu ambacho tunakifanyia majaribio.Kama unapenda kipengele cha namna hii,tungefurahi kama utatuambia aidha kwa kupitia kwenye sehemu ya maoni au kwa kutuandikia e-mail.Kuendelea kwake kutategemea sana mchango wako.

Pia kama wewe ni mwandishi na ungependa kuandika katika mtindo huu huu wa Tips for Personal Development,usisite kutuandikia.Leo tunaanza na mada iliyopo hapo chini.Asante kwa ushirikiano.

KWANINI SIFANIKIWI VYA KUTOSHA?

Tamaa ya mafanikio katika maisha ni safari ndefu. Kwa wengi wetu ni safari ya kudumu. Kila mara tunataka zaidi. Tunataka kuwa kama fulani au fulani.Tunatamani kuwa na kiasi cha fedha kama au kuliko fulani.Kuwa na mke au mume mzuri na mwenye heshima kama fulani. Na kwa wale ambao maisha yao huendeshwa na tamaa za kuwa maarufu basi kila leo huwa wanataka kuwa kama mwanamuziki,muigizaji filamu,mwanasiasa fulani na vitu kama hivyo.

Ingawa ni vigumu sana kwa binadamu kufikia mahali ambapo anaweza kusema kwamba amesharidhika vya kutosha na alichonacho na hataki nyongeza yeyote zaidi,yawezekana kabisa mtu akafikia mahali pa kuridhisha ingawa hiyo haimaanishi kwamba akipata nafasi ya kupata zaidi hatoitumia. Hapa tunaweza kusema mtu anakuwa ameridhika kwa kiasi cha hali ya juu.

Lakini kwanini basi baadhi yetu tunashindwa kufikia japo robo tu ya mafanikio tunayoyatamani? Ni mambo gani yanatukwamisha? Leo nimeona tuongelee kidogo sababu kadhaa ambazo zinatufanywa wengi wetu tukwame na hata kuishia kulaumu watu wengine bila kutambua kwamba yawezekana sababu sio ukosefu wa elimu ya kutosha,mtaji wala chochote kile bali sisi wenyewe;

• Hujiamini vya kutosha: Ukijaribu kuangalia au kufuatilia maisha ya watu ambao sote tunaamini kwamba wana mafanikio zaidi yetu utagundua jambo moja muhimu;Wanajiamini.
  

  Wanaamini kwamba wanalo jambo au mambo ya msingi wanayoweza kuchangia katika jamii. Wanajiamini na wana madhumuni ya makusudi kuhakikisha kwamba jamii itawakumbuka.
  

  Watu hao pia huwa ni wajuzi wa kuketi chini wakajikosoa wenyewe na kisha kusonga mbele zaidi na zaidi.
  

  Je wewe hapo ulipo una kitu gani cha kipekee? Unayo maarifa au ujuzi (skill or talent) gani maalumu ambao hujaufanyia kazi kwa sababu ya kutojiamini tu? Kwanini usiamke leo ukaanza kujiamini zaidi kisha uone jinsi utakavyobadilisha muelekeo?
  

• Hujui malengo yako: Hili ni tatizo kubwa miongoni mwetu. Tunafanya mambo mengi bila malengo maalumu.Akitokea mtu akakuuliza kuhusu malengo yako hapa duniani na kisha ukapatwa na kigugumizi,ujue pana tatizo hapo.
  

  Ni kwa sababu hujawahi kuketi chini na kuandika malengo yako. Matokeo yake ni kwamba kila kukicha unarukia lengo tofauti.
  

  Ni muhimu ukawa na uhakika na malengo yako.Nashauri uyaandike mahali.Ukishaandika nenda kwenye hatua ya pili ambayo ni kupanga jinsi ya kutimiza malengo yako.
  

  Yawezekana una malengo ya kuwa tajiri wa mali,kuwa mke au mume bora,kuwa na afya njema,kuwa na kazi nzuri au kufanya vizuri katika biashara. Vyovyote vile,ni lazima uwe na malengo ya uhakika.Unaweza kuyarekebisha malengo yako inapobidi. Lakini cha msingi hapa ni kujiuliza;una malengo gani hapa duniani?Una mpango gani katika kuyatimiza?
  

• Umeridhika kupita kiasi na ulichonacho: Binadamu tuna tabia ya kuridhika. Hilo sio jambo baya. Linakuwa baya pale kuridhika kwetu kunapotufanya tushindwe kuendelea mbele zaidi,kupata zaidi ili pengine kusaidia watu wengi zaidi.
  

  Wengine hufikia hata hatua ya kujiuliza; kwanini nijisukume mbele zaidi wakati tayari nafanya vizuri hapa nilipo? Kwanini nifungue duka lingine wakati hili nililonalo tayari lina wateja wa kutosha? Wakutosha??Jiulize tena.
  

  Watu wanaofanikiwa zaidi hufanya zaidi. Huwa wanajaribu zaidi. Wanakabiliana na mitihani migumu zaidi. Jiulize; umeridhika kupita kiasi na hapo ulipo,ulichonacho? Kwanini usijaribu zaidi?
  

• U-mvivu: Uliwahi kusikia uvivu ni adui kwa ujenzi wa taifa.Ni kweli. Ni adui pia wa mafanikio.Unaweza kuwa na mipango mizuri na mawazo mazuri.Lakini mipango bila vitendo havimfikishi mtu popote pale.
  

  Wengi wetu hupoteza muda mwingi katika mambo ambayo hayana msingi,ni ya kivivu. Ni muhimu kujiuliza maswali kuhusu jinsi unavyotumia muda wako na hatua unayopiga katika kuelekea kwenye mafanikio unayoyatamani.
  

  Kama wewe unataka kufanikiwa zaidi kama mwandishi;unaandika vya kutosha?Unasoma vya kutosha?(mwandishi mzuri ni msomaji mzuri pia) Kama wewe ni mtu wa masoko; je unauza vya kutosha? Kama wewe ni mkulima; je unalima vya kutosha? Epuka uvivu.
  

• Hujichanganyi na watu waliofanikiwa: Ukweli lazima usemwe.Ndugu,jamaa na marafiki zako wanakupenda sana na ni watu wazuri sana. Lakini yaweza kutokea bahati mbaya wakawa hawakuchochei kufanikiwa zaidi.Ukiwaangalia unaona umefanikiwa vya kutosha wakati kumbe tukikuchanganya na wengine,unaweza kuonekana mwanafunzi! Sasa sikwambii usiambatane na ndugu,jamaa na marafiki zako.Hapana.
  

  Ninachotaka kukuambia ni kwamba, mara kwa mara jitahidi kuwa karibu na watu waliofanikiwa zaidi na zaidi.Watu wenye mawazo chanya. Watu wanaoelewa maana na tamaa ya mafanikio.
  

  Ukiwapata watu wa namna hiyo usisite kuwashirikisha katika mawazo na ndoto zako. Mara nyingi watakuunga mkono.Kwanini? Kwa sababu wao wameshafikia hayo malengo.Wanaamini inawezekana kwa sababu wameshaweza.
  

  Hali ni tofauti na ukimuuliza mtu ambaye hajafanikiwa. Mara nyingi anakuwa haamini kwamba inawezekana. Atakachokwambia ni ah…haiwezekani usipoteze muda wako.Achana na watu wa namna hiyo.
  

Kwa kumalizia kumbuka yafuatayo; mtu ambaye anatamani mafanikio zaidi ni wewe. Wewe pia ndio wa kuyafanyia kazi. Jitume zaidi.Usiogope kushindwa.Ni sehemu ya maisha.Kwa hiyo jaribu kufanikiwa zaidi.Tuonane wiki ijayo.

Jeff Msangi ni mwendeshaji na mhariri mkuu wa mtandao huu wa www.bongocelebrity.com. Unaweza kuwasiliana naye kwa e-mail; makala at bongocelebrity.com

Be Sociable, Share!

•